Steeds meer jonge mensen krijgen een kankerdiagnose. Vorig jaar waren het er 169 per 100.000, tegenover 122 in 1989. Onderzoeker Henrike Karim-Kos spreekt van een "mysterie", omdat een duidelijke verklaring ontbreekt. Jonge patiënten hebben tegenwoordig wél veel betere overlevingskansen.
Het aantal gevallen van kanker bij jonge mensen van tussen de 18 en 39 jaar is de voorbije 35 jaar behoorlijk toegenomen. Dat blijkt uit cijfers van Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). In 1989 werden er per 100.000 jonge vrouwen 77 geconfronteerd met een kankerdiagnose. In 2024 waren dat er al 103. Bij mannen steeg het cijfer van 45 naar 66.
"We weten niet goed waardoor die stijging komt, dat is eigenlijk een mysterie", zegt Karim-Kos, die als epidemioloog in de oncologie verbonden is aan IKNL. Ze noemt wel een aantal factoren die een rol kunnen spelen in de toename, zoals de aanwezigheid van kanker of een genetische mutatie in de familie.
Ook zou het kunnen dat kanker nu eerder dan tientallen jaren terug wordt opgespoord. Dat zou in het geval van borstkanker niet onlogisch zijn. Vrouwen met een hoger genetisch risico op borstkanker laten zich tegenwoordig op jongere leeftijd controleren. Kankergevallen die vroeger pas later aan het licht kwamen, worden zo eerder gevonden. Maar die factoren kunnen onmogelijk de totale groei verklaren.
Ook in andere landen is de stijgende trend zichtbaar. Het Amerikaanse Time Magazine wijdde eerder dit jaar een editie aan de stijging van kanker bij jonge mensen. "De gegevens suggereren dat een bepaalde factor - of misschien een combinatie van factoren - van het moderne leven jongvolwassenen ziek maakt", is de conclusie van het artikel. Maar welke factoren dat zijn, is onduidelijk. Experts tasten dus nog grotendeels in het duister.
Bij mannen valt in de cijfers van IKNL de stijging van het aantal gevallen van zaadbalkanker op. Dat type kanker staat met stip op één bij de soorten kanker die het vaakst voorkomen bij jonge mannen. Zaadbalkanker wordt op ruime afstand gevolgd door melanoom van de huid, lymfeklierkanker en hersentumoren. Bij jonge vrouwen komt borstkanker veruit het vaakst voor, gevolgd door melanomen, baarmoederhalskanker en schildklierkanker.
Uroloog Harm van Melick ziet de stijging dagelijks in zijn praktijk. "Het aantal mannen met zaadbalkanker dat wij zien, is in dertig jaar tijd verdubbeld. Dat is nogal wat", zegt hij. Van Melick erkent dat kanker over het algemeen vaker voorkomt als gevolg van de vergrijzing. "Maar zaadbalkanker is typisch iets voor jonge mannen. En het ongrijpbare hieraan is dat we niet goed weten wat de exacte oorzaak is."
IKNL-woordvoerder Marjon Kranenbarg noemt een aantal factoren die mogelijk een rol spelen, zoals een toename van stress, een grotere consumptie van bewerkt voedsel en minder beweging. Sommige experts wijzen naar de grote aanwezigheid van microplastics. Maar bij geen enkele factor is er doorslaggevend bewijs.
Ook Van Melick zegt dat omgevingsfactoren bijna wel een rol móéten spelen. Aan het menselijke lichaam op zich is de voorbije decennia weinig veranderd. Aan onze omgeving wel. "Kinderen en baby's, en zelfs ongeboren kinderen, komen in aanraking met stoffen uit de omgeving die een invloed lijken te hebben op de hormonale situatie."
Toch is er ook goed nieuws te melden. In de periode waarin het aantal kankergevallen toenam, is ook de overlevingskans bij jonge mensen fors toegenomen. Veel hangt wel af van het type kanker. Mannen die op jonge leeftijd te maken krijgen met een hersentumor, hebben nog altijd maar een overlevingskans van 65 procent. Bij borst-, baarmoederhals-, schildklier- en zaadbalkanker zijn de vooruitzichten veel beter.
"Zaadbalkanker is een van de succesverhalen binnen de kankerzorg", stelt Van Melick. 90 tot 95 procent van de kankerpatiënten herstelt tegenwoordig van de ziekte. In Nederland sterven jaarlijks "slechts" twintig mannen aan zaadbalkanker, en dan gaat het om alle leeftijden gecombineerd. Veel vaker is het wegnemen van de zieke bal, soms in combinatie met chemotherapie en heel soms met bestraling, de oplossing.
Voor jonge mannen heeft de uroloog Van Melick overigens nog een advies: controleer je teelballen één keer per maand. "Dat je weet hoe het voelt, en dat je het merkt als er iets verandert. Want dit is een onderwerp waar ook wat schaamte bij komt kijken. Het is belangrijk om laagdrempelig aan de bel te trekken."
Source: Nu.nl algemeen