Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: Vlak voor de presidentsverkiezingen in Polen, ziet correspondent Arnout le Clercq een schandaal over de conservatieve kandidaat Karol Nawrocki van een sneeuwbal in een lawine veranderen.
De leugen begon relatief klein. En hij ging nota bene over fiscaal beleid. Karol Nawrocki, de Poolse presidentskandidaat die wordt gesteund door rechts-nationalistische partij PiS, kreeg bij een televisiedebat een vraag over een nieuwe belasting op vastgoed. Hij zou de Polen ‘verdedigen’ tegen deze belasting, antwoordde Nawrocki. Hij sprak namens ‘gewone Polen, zoals ikzelf, die één appartement hebben’.
Niet waar, ontdekte nieuwssite Onet: Nawrocki bezit een tweede appartement in de havenstad Gdańsk. Dit bleek slechts het topje van de ijsberg van een schandaal dat Polen nu al een week in zijn greep heeft.
Op 18 mei kiest het land een nieuwe president, waarschijnlijk volgt op 1 juni een tweede en beslissende ronde. De verkiezingen draaien om een simpele, maar belangrijke vraag: gaat Polen verder op de weg die het is ingeslagen onder de liberale regeringscoalitie van premier Donald Tusk? De macht van een president is beperkt, maar het ambt heeft één belangrijke troef: vetorecht op nieuwe wetgeving. De huidige president Duda, een bondgenoot van PiS, dwarsboomt veel van de door Tusk beloofde hervormingen, bijvoorbeeld op het gebied van de rechtsstaat.
Tussen de bonte verzameling van 13 kandidaten zitten twee duidelijke kanshebbers. Rafał Trzaskowski, de liberale burgemeester van Warschau, is de regeringskandidaat en zou Tusks kans zijn om door te pakken. De aanvankelijk onbekende historicus Karol Nawrocki is het door PiS gesteunde, conservatieve tegenwicht die de regering, net als Duda, naar verwachting zou dwarszitten. Trzaskowski is nog altijd de favoriet. In de laatste peilingen staat hij op 31,5 procent van de stemmen voor de eerste ronde, gevolgd door Nawrocki met 23,6 procent.
Aan grote thema’s geen gebrek; de rechtsstaat, veiligheid, energie, migratie en abortus. Desondanks was de campagne tot nu toe soms ronduit saai en leek hij meer te draaien om relletjes en persoonlijke rivaliteiten, dan om politieke vergezichten.
Het schandaal rondom Nawrocki’s tweede flat is een teken aan de wand. Deze bescheiden woning van 28 vierkante meter zet de campagne vlak voor de eerste ronde op scherp. Nadat het nieuws uitkwam, zeiden Nawrocki en zijn team dat de politicus het appartement had gekocht van de 80-jarige Jerzy Zywicki. Hij betaalde een laag bedrag, in ruil voor mantelzorg en financiële steun aan deze oudere man, die bovendien ‘een beperking’ heeft, aldus Nawrocki. Hij zou hem levenslang steunen. Maar ze hadden geen contact meer, Nawrocki kon hem niet vinden, al deed hij nog zo zijn best.
Journalisten van Onet vonden Zywicki naar eigen zeggen in een paar uur. Hij woont in een verpleeghuis van de staat. In interviews met de kinderen en verzorgers van de oude man ontstond een heel ander beeld. Zo tekende Onet op uit de mond van een verzorger: ‘Ik herinner me dat meneer Jerzy ’s winters in het donker in zijn appartement zat, koud, met een jas aan. Hij had geen geld om voor elektriciteit te betalen.’ Van Nawrocki was al die tijd geen spoor te bekennen. Ze noemde hem een ‘schaamteloze fraudeur’. Posts van Zywicki op sociale media bevestigden zijn erbarmelijke levensomstandigheden.
Zo is het weinig florissante beeld ontstaan dat Nawrocki – een kandidaat wiens partij zich juist zegt in te zetten voor Poolse senioren – een kwetsbare oudere man zijn appartement ontfutselde.
Aanvankelijk zaten de reacties van Nawrocki en zijn campagneteam vol tegenstrijdigheden. Maar inmiddels tekent zich een duidelijke tactiek af: doodzwijgen, of vol in de aanval. Er is geen schandaal, aldus PiS, er zijn slechts opgeklopte leugens. Ook zou de Poolse geheime dienst onder één hoedje spelen met de media en bepaalde documenten aan ze verstrekken om hun kandidaat zwart te maken. De verzorger die zich op Onet uitsprak, wordt door PiS door het slijk gehaald als politieke vijand.
Nawrocki zal het appartement doneren aan een goed doel, zei hij vorige week op een persconferentie. Toen zijn politieke tegenstanders hem maandag in een televisiedebat op het appartementdebacle aanspraken, noemde hij het schandaal ‘fake news’. Ondertussen bakkeleien politicologen in Polen over de invloed van ‘appartementengate’ op de kansen van Nawrocki en of hij buiten de harde kern van PiS nog wel kiezers overtuigt.
De campagne is, vlak voor de finish, flink op stoom gekomen. Maar niet dankzij een ideeënstrijd over de toekomst van Polen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant