is columnist voor de Volkskrant.
Dit is een klein verhaal, bijna particulier, en het begint met de laatste wil van Frits Bolkestein. De eigenzinnige VVD-coryfee en oud-minister, in februari op 91-jarige leeftijd overleden, liet op een A4’tje na hoe hij zijn eigen afscheid voor zich zag.
Zijn crematie in kleine familiekring, daar vooral geen ophef. Enkele weken later in de Uilenburgersjoel, een synagoge in Amsterdam, een herdenkingsbijeenkomst waar door hem geselecteerde sprekers kort het woord zouden voeren.
In maart vond in de Uilenburgersjoel inderdaad een herdenking plaats, georganiseerd door zijn familie. Behalve familie en vrienden kwamen tal van VVD-prominenten, onder wie partijleider Dilan Yeşilgöz. Ook de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema was erbij.
Maar de herdenking was besloten, hoewel Bolkestein zelf openbaarheid had gestipuleerd. Een door hem gewenste spreker bleek bovendien niet welkom: Soumaya Sahla, politicoloog, vertrouweling van Bolkestein en ex-terrorist.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Sahla, nu 41, speelt een hoofdrol in dit kleine verhaal. Twintig jaar geleden verkeerde ze als jonge vrouw bij de jihadistische Hofstadgroep. Ze werd veroordeeld tot 3 jaar cel vanwege deelname aan een terroristische organisatie en verboden wapenbezit. Haar straf zat ze uit op een zwaarbeveiligde afdeling van de gevangenis in Vught.
Bij de Haagse boekhandel Paagman ontmoette Sahla, toen weer vrij, Bolkestein in 2011. De liberale intellectueel meende dat de huidige westerse beschaving superieur is aan de islamitische wereld. Hij zag haar niet als risico, maar als begaafde vrouw die een tweede kans verdiende en nam haar onder zijn hoede, zoals hij ‘mentor’ was voor tal van jonge mensen. Hij heeft Sahla ‘gered’, klinkt het ook.
Met financiële hulp van Bolkestein begon Sahla een promotieonderzoek bij Andreas Kinneging, hoogleraar rechtsfilosofie in Leiden. Ze werd voorzitter van een adviesgroepje over islam en radicalisering aan de rafelrand van de VVD. Maar PVV-voorman Geert Wilders rakelde haar verleden op. Martijn Bolkestein, een neef van Frits, stelde in HP/De Tijd dat ze zijn hoogbejaarde oom 85 duizend euro zou hebben ‘ontfutseld’. In 2023 wees de VVD haar publiekelijk de deur.
Afgelopen zaterdag vond in de Uilenburgersjoel alweer een ‘plechtige herdenkingsbijeenkomst’ plaats voor Frits Bolkestein. Met deze tweede herdenking heeft zijn naaste familie niets te maken. Neef Martijn noemt het over de telefoon ‘een beetje vreemd’.
Organisator van de bijeenkomst is een nieuwe stichting genaamd Famula Boni, opgericht door ‘vrienden van Frits Bolkestein’. Voorzitter is Kinneging. Vraag hem naar het waarom van deze herdenking en hij begint over ‘het gedoe’ rondom Sahla.
In de synagoge verwelkomt zij de gasten. Kinneging: ‘Dit is het laatste wat ik voor hem kan doen.’ Zo had hij het gewild: een bijeenkomst waar iedereen welkom is, met haar erbij.
Veel VVD-kopstukken wagen zich niet in dit decor. Enkelen bedanken hun ‘Frits’ nog eens postuum. Er zijn anekdotes over Bolkesteins wapenfeit: in 1994 hielp hij de paarse coalitie mogelijk te maken.
Ach, de partij bestaat uit ‘grote, markante en oervervelende persoonlijkheden’ die ruziemaken, merkt de Haagse VVD-burgemeester Jan van Zanen nuchter op. Bolkestein, in tegenstelling tot zijn politieke collega’s een belezen man, ontwaarde ‘vele kamers’ in het ‘liberale huis’.
Tussen de Haagse herinneringen valt Sahla’s verhaal op. Bolkestein spelde haar strafdossier, organiseerde haar afstudeerfeest, ze gingen naar de Matthäus-Passion. Hij at boterkoek als hij niet kon slapen. Hij liet zijn boekencollectie aan haar na, en ook zijn schrijftafel. Als toehoorder denk je: dat is een stap omhoog na de vastgeschroefde meubels in een cel van Vught.
Weer neemt dit kleine verhaal een plotwending. Stichting Famula Boni – met Anbi-status, schenkingen zijn belastingvrij – wil met ‘juridische maatregelen’ de reputatie van Frits Bolkestein beschermen.
Deze zomer dient een rechtszaak tegen neef Martijn, die stelde dat Sahla geld ontfutselde aan Frits Bolkestein. Het draait om de vraag of Bolkestein – op het einde kampte hij met ernstig geheugenverlies – nog helder van geest was toen hij besloot Sahla financieel te steunen. Het is klein gedoe, maar groot geworden.
a.vanes@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns