Donald Trump trapt dinsdag in Saoedi-Arabië zijn eerste buitenlandse reis af. De miljardendeals liggen klaar om getekend te worden, maar de oorlog in Gaza hangt als een schaduw boven de trip. En Israël moet vanaf de zijlijn toekijken.
Het is geen toeval dat de eerste geplande reis van de Amerikaanse president hem naar Saoedi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten leidt. Tijdens zijn eerste ambtstermijn kreeg Saoedi-Arabië ook al de primeur. Zonder een bezoek aan Rome voor de begrafenis van paus Franciscus was Saoedi-Arabië ditmaal opnieuw Trumps eerste buitenlandse bestemming geweest.
"Wie het meeste geld heeft, krijgt het eerste bezoek", vat Midden-Oostenkenner Koert Debeuf het samen in gesprek met NU.nl. "Die drie landen hebben beloofd om mega-investeringen te doen in de Verenigde Staten. Dit past in de America First-agenda."
In Saoedi-Arabië alleen al is sprake van investeringen in de VS ter waarde van 1.300 miljard dollar, verspreid over de komende jaren. Riyad hoopt in ruil daarvoor op veiligheidsgaranties van de VS, mocht het ooit tot een conflict komen met grote buur Iran. Als het even kan, wil het land ook hulp bij het ontwikkelen van een civiel nucleair programma. Qatar wil Trump zelfs een Boeing 747-8 schenken, die hij vervolgens kan ombouwen tot een luxe Air Force One.
Trump voelt zich in de regio als dealmaker als een vis in het water. In de drie landen die hij aandoet, heeft hij al vastgoed met zijn eigen naam erop. "Hij zal er met veel egards ontvangen worden, en niet tegengesproken worden", zegt Debeuf. Dat denkt ook Midden-Oostenexpert Paul Aarts. "Trump kan daar goede sier maken. Het is bijna letterlijk showbusiness. Daar is hij heel erg goed in."
Maar die pracht en praal contrasteert met de strijd in Gaza, die slechts enkele honderden kilometers verderop wordt uitgevochten. Dat die tegenstrijdigheid überhaupt plaatsvindt, noemt Aarts het "failliet van de Arabische landen". Volgens hem "laten die de Palestijnen aan hun lot over, op wat retoriek en verklaringen na".
Het valt af te wachten hoe Trump deze week omgaat met de kwestie, die als een schaduw boven het bezoek hangt. Vooral wat zich afspeelt in Riyad is belangrijk. Saoedi-Arabië stond in 2023 op het punt de banden met Israël te normaliseren. Met de oorlog in Gaza ging daar - voorlopig althans - een streep door. De VS is groot voorstander van zulke normalisering.
Aarts: "Een mogelijk scenario is dat de leider van Saoedi-Arabië, kroonprins Mohammed Bin Salman, tegen Trump zegt dat hij weer bereid is tot zo'n normalisering. Maar wel op voorwaarde dat Trump de Israëlische premier Benjamin Netanyahu onder druk zet om een of andere vorm van een Palestijnse staat mogelijk te maken."
Al kan ook precies het omgekeerde gebeuren, erkent de Midden-Oostenexpert. Juist die onvoorspelbaarheid is zo typisch voor het beleid van Trump. "Een erg zwart scenario zou zijn dat Gaza helemaal niet besproken wordt, waarbij Trump doet alsof hij niet weet wat er op dit moment in Gaza gebeurt." Het controversiële plan waarbij Trump voorstelde om van Gaza 'de Rivièra van het Midden-Oosten' te maken, hangt nog steeds in de lucht. Daarbij zou de Gazastrook door de VS worden overgenomen, ten gunste van Israël.
Netanyahu is in ieder geval niet erg tevreden met de reis van Trump. Trump slaat Israël deze reis namelijk over. Tijdens zijn eerste termijn ging Trump er na Saoedi-Arabië nog wel heen. De Israëlische premier zou chagrijnig zijn dat hij ditmaal vanaf de zijlijn moet toekijken.
"Op meerdere vlakken blijkt dat er een haar in de boter zit tussen Netanyahu en Trump", ziet Debeuf. Dat heeft te maken met de beslissing van de VS om te stoppen met het bombarderen van de Jemenitische Houthi's. Die groep vecht ook een conflict met Israël uit. Bovendien kan Israël het moeilijk verteren dat de VS gesprekken is opgestart met aartsrivaal Iran. De drie bezochte landen zijn juist wel voorstander van een nieuwe nucleaire deal.
"Het is al langer duidelijk dat Netanyahu niet naar de VS luistert", zegt Debeuf. "Trump hoopte op verandering na zijn aantreden als president, maar dat blijkt niet het geval te zijn." Ook Netanyahu had van Trump meer steun verwacht dan hij nu krijgt. "Trump heeft geen enkele ideologische band met Israël", verklaart Aarts die teleurstelling. "Hij benadert de relatie met Israël op een zakelijke manier, zonder al te veel emoties."
Als laatste stop staan de Verenigde Arabische Emiraten op het programma. Dat land speelt volgens experts een belangrijkere rol dan velen denken. Het is een klein land, maar met grote invloed in de regio. De VAE wordt niet voor niets 'Little Sparta' genoemd, vanwege de vele economische en militaire belangen in het hele Midden-Oosten.
In vergelijking met de buren is het ook best pro-Israëlisch. In tegenstelling tot Saoedi-Arabië ondertekende de VAE wél een normalisering met Israël. Aarts: "En ze hebben geen moment getwijfeld om die relatie door de oorlog bij te stellen, ondanks de genocide die voortdendert. Daar kan Trump zich wel in vinden."
Source: Nu.nl algemeen