Amsterdamse basisscholen stoppen binnenkort met de inhuur van uitzendkrachten. Ze hopen hiermee kosten te besparen en meer rust in de klas te creëren. Met als risico dat flexibele krachten het onderwijs verlaten. ‘Leerlingen komen dan vaker thuis te zitten.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
Waarom willen basisscholen in Amsterdam op termijn alleen met vaste leerkrachten werken?
De scholen geloven dat dit de onderwijskwaliteit ten goede komt. ‘Met vaste teams kunnen we verantwoordelijkheden eerlijk verdelen en hebben kinderen vaker een vertrouwd gezicht voor de klas’, zegt Arie van Loon, bestuurslid van het Breed Bestuurlijk Overleg (BBO), de koepel waar de scholen in Amsterdam en omgeving (Diemen, Duivendrecht en Weesp) onder vallen.
Een andere belangrijke reden is dat flexibele leerkrachten fors duurder zijn. Ze zijn onder te verdelen in twee groepen: zzp’ers en gedetacheerden. Vooral de inhuur via detacheringsbureaus drukt zwaar op het budget. Een gedetacheerde leerkracht kost gemiddeld 60 procent meer dan een collega in loondienst door de bemiddelingskosten die een bureau in rekening brengt.
Zzp’ers zijn goedkoper dan gedetacheerden, omdat er geen bureau tussen zit, maar over het algemeen wel duurder dan een vaste leerkracht. Hoeveel duurder valt lastig te zeggen, vanwege de uiteenlopende tarieven die zzp’ers hanteren.
Toch wil het BBO ook van deze groep af om meer rust en continuïteit in de klas te creëren. ‘Elke euro die we besparen op externe inhuur, kunnen we steken in de ontwikkeling van ons eigen personeel’, aldus Van Loon.
Is dit streven nieuw?
Nee. In 2023 tekenden 350 basisscholen in Nederland, waaronder veel scholen in Amsterdam, een manifest tegen de inzet van dure bureaus. In de praktijk bleken veel scholen echter afhankelijk van externe krachten bij de plotselinge uitval van een juf of meester. Alles beter dan een klas naar huis sturen, was lange tijd het uitgangspunt.
Om te voorkomen dat commerciële bureaus scholen tegen elkaar uitspelen, spraken Amsterdamse schoolbesturen destijds een maximumtarief van 65 euro per uur af. Dit werkte averechts. ‘Het maximumtarief werd het minimumtarief’, aldus bestuurder Van Loon.
Nu zetten de scholen in op een gefaseerde overgang, in drie tot vijf jaar, naar uitsluitend vaste contracten. Flexibele medewerkers krijgen het aanbod om in dienst te treden. ‘We willen niemand kwijt’, zegt Van Loon. ‘Sterker nog, we hebben hen keihard nodig. Maar we willen dat ze echt onderdeel worden van het team.’
Ook in Den Haag gaan er geluiden op om de inhuur van externen af te bouwen. ‘Schoolbesturen zetten zich in om personeel aan de school te binden en niet afhankelijk te zijn van externen’, zegt een woordvoerder van onderwijswethouder Hilbert Bredemeijer tegen ANP.
Lopen scholen niet het risico dat deze flexibele krachten het onderwijs verlaten, waardoor het lerarentekort verder oploopt?
Landelijk is er een lerarentekort van 8,1 procent in het primair onderwijs, wat neerkomt op 7.729 fulltime-lerarenbanen. In Amsterdam ligt dit tekort met 15,5 procent een stuk hoger, net als in de meeste andere grote steden. Voor scholen is het inhuren van flexibele krachten noodzakelijk om de gaten in het rooster te vullen. Ongeveer 5 tot 10 procent wordt nu extern opgevuld.
Het is niet realistisch om te denken dat deze flexibele leerkrachten opeens in vaste dienst gaan, stelt Jan-Willem Duim, initiatiefnemer van Flexonderwijs, een non-profitplatform dat zzp’ers aan scholen koppelt. ‘Als ze in loondienst hadden gewild, hadden ze dat allang gedaan.’
De leerkrachten die Duim in zijn bestand heeft staan, kiezen er bewust voor om als zzp’er aan de slag te gaan, omdat ze een wisselend rooster ambiëren of simpelweg meer vrijheid. ‘Die ben je dus mogelijk kwijt, met als gevolg dat leerlingen vaker thuis komen te zitten.’
Volgens Duim is de prikkel in het onderwijs nu verkeerd: pas als er een docent uitvalt, wordt er een externe leerkracht ingevlogen, waardoor de school dubbele kosten maakt. ‘De uitvaller moet namelijk ook doorbetaald worden.’ Hij pleit ervoor om zzp’ers juist preventief in te zetten, om het vaste team te ontlasten en uitval te voorkomen.
BBO benadrukt dat er een flexibele schil blijft bestaan voor onvoorziene situaties als ziekte of verlof. In plaats van zzp’ers of gedetacheerden zal die bestaan uit leerkrachten met een flexibel contract. Scholen bieden ruimte voor persoonlijke voorkeuren, zoals deeltijdwerk, flexibele roosters en afspraken over specifieke werkmomenten in het jaar.
Wordt het plan breed gedragen?
In Den Haag laait de discussie over externe inhuur in het onderwijs geregeld op. Het kabinet werkt aan een wetsvoorstel dat externe inhuur in het onderwijs moet terugbrengen tot maximaal 5 procent van de loonkosten. De Onderwijsraad adviseerde vorig jaar het voorstel te heroverwegen. Door structurele problemen zoals het lerarentekort, vergrijzing en de deeltijdcultuur is het volgens de raad niet haalbaar.
Toch kan het huidige besluit van de Amsterdamse scholenkoepel op veel lof rekenen, onder meer van de gemeente Amsterdam. ‘Ieder kind verdient een vertrouwd gezicht voor de klas en een leerkracht die verbonden is met de school’, zegt onderwijswethouder Marjolein Moorman (PvdA).
Ook de PO-Raad, de overkoepelende organisatie voor basisscholen, steunt het plan. Een leraar in vaste dienst heeft volgens de raad zicht op ‘de volledige leerlijn van de school’, oftewel alles wat een kind leert van groep 1 tot en met groep 8. ‘Dat is goed voor leerlingen, hun ouders en de school.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant