De crisis bij de FNV bereikte afgelopen weekeinde een voorlopig dieptepunt. Het interim-bestuur, nota bene aangesteld om de crisis te bezweren, werd gedwongen af te treden. Wat is er toch aan de hand bij de vakbond?
Wat is de huidige stand van zaken?
Het interim-bestuur van de FNV zit sinds maandag plotseling zonder werk en de vakbond zonder bestuur. Het ledenparlement besloot de termijn van het interim-bestuur niet te verlengen wegens een verschil van mening. Het ledenparlement wil dat er zo snel mogelijk nieuwe verkiezingen worden georganiseerd, terwijl het interim-bestuur stelt dat dat op zijn vroegst over een half jaar zou kunnen. Een ‘tijdelijk bestuur’ gaat vanaf dinsdag aan de slag met als enige opdracht om op 11 juli verkiezingen voor een nieuw bestuur te organiseren.
Dit is een nieuw dieptepunt in de crisis die woedt binnen ’s lands grootste vakbond. Deze begon in aanloop naar de verkiezingen voor het nieuwe FNV-bestuur, die officieel eind maart hadden moeten plaatsvinden. In de aanloop naar die verkiezingen ontstond onrust over een valse melding van machtsmisbruik door vicevoorzitter en voorzitterskandidaat Zakaria Boufangacha en de afhandeling daarvan door voorzitter Tuur Elzinga. Het conflict leidde tot zulke intriges dat de verkiezingen werden opgeschort en het oude bestuur op non-actief werd gesteld.
Het interim-bestuur probeerde sinds begin maart rust te brengen in afwachting van onafhankelijke onderzoeken. Daarvan is er nu één afgerond (al is de inhoud ervan geheim) en een tweede naar verwachting deze week. Het ledenparlement vindt dat de opgeschorte verkiezingen voor het nieuwe bestuur nu dus weer kunnen doorgaan op de verkiezing van de voorzitter na.
Wie heeft het bij FNV nog voor het zeggen?
Officieel is dat helder: alle macht binnen de FNV ligt sinds 2013 bij het ledenparlement. Dat is een raad van 104 leden, vanuit verschillende geledingen van de vakbond. Als ‘hoogste orgaan’ binnen de bond zijn zij verantwoordelijk voor het aanstellen en controleren van het algemeen bestuur, dat uit zeventien leden bestaat. Op de regel dat het parlement het bestuur kiest is één uitzondering: de voorzitter. Die wordt rechtstreeks gekozen door alle leden van de vakbond.
Naast deze ‘formele’ machtsstructuur zijn er ook nog onderdelen van de vakbond die informeel zeer invloedrijk zijn. Het personeel voorop. Dat heeft een behoorlijk gespannen verhouding met zowel bestuur, de raad van toezicht als het ledenparlement. Het leidde afgelopen maanden tot verschillende aanvaringen. Het personeel is nu wederom zeer ontstemd door het op een zijspoor zetten van het interim-bestuur en overweegt een gang naar de ondernemingskamer wegens ‘onbehoorlijk bestuur’.
Wat is het onderliggende probleem?
De problemen zijn allerminst nieuw. Sinds de afzonderlijke bonden opgingen in één FNV zijn er rapporten over volgeschreven. Het onderliggende probleem lijkt dat de ‘ongedeelde FNV’ nooit onverdeeld is geworden, omdat het zo’n diverse organisatie is. ‘Opvallend is het feit dat de strijdbaarheid en de onverzettelijkheid die men buiten aan de dag moet leggen, ook intern wordt ingezet’, zo constateerde adviesbureau NextThinking in 2019. ‘Men is en blijft bezig elkaar te bestrijden.’
NextThinking adviseerde een inperking van de rol van het ledenparlement, dat vooral lijkt te bestaan uit de meer vergrijsde en geharde vakbondsleden. Maar dat zou moeten instemmen met dergelijke veranderingen en liet zich niet door consultants wegadviseren.
Wat zijn de gevolgen van het machtsvacuüm?
Het functioneren van de FNV raakt veel meer mensen dan alleen de bijna 900 duizend leden. ’s Lands grootste vakbond sluit cao’s af met werkgevers die voor hele bedrijfstakken gelden en in polderorganen als de Sociaal Economische Raad is FNV medevormgever van akkoorden – zoals het pensioenakkoord – die leiden tot wetgeving. Een verzwakte vakbond raakt dus alle werkenden.
Vooralsnog ziet voorzitter Piet Fortuin van vakbond CNV, die vaak met FNV optrekt, dat FNV-bestuurders aan de cao-tafels ‘onverminderd doorgaan’. ‘Maar waar ik me wel zorgen over maak, is de continuïteit in de polder’, zegt hij. ‘Er zijn grote vraagstukken op het gebied van bijvoorbeeld landbouw en arbeidsmigratie. Juist nu de politiek hierop geen antwoorden heeft, moet de polder daarmee komen. Dat gaat moeilijk als een grote speler vanuit werknemersperspectief niet bestuurlijk is vertegenwoordigd.’
Volgens Ger Moeken, technisch voorzitter van het ledenparlement, is dit precies wat het parlement zo snel mogelijk wil oplossen. ‘De interim-bestuurders hadden geen achtergrond in de vakbond, maar de tijdelijke bestuurders die we nu aanzoeken wel.’ Daarbij zou er dus vanaf 11 juli een democratisch gekozen nieuw bestuur moeten zitten.
Wie het nieuwe boegbeeld van de grootste vakbond van Nederland wordt, moet op een later moment worden besloten. Voor die verkiezing zijn nu officieel nog twee kandidaten: Tuur Elzinga en Zakaria Boufangacha. Die twee mannen zijn onderwerp van het geheime rapport dat twee weken geleden uitkwam. Acht leden van het ledenparlement gaan dat rapport binnenkort onder strikte geheimhouding lezen. Moeken: ‘Ik stel mij dan voor dat die groep daarna aan ons laat weten of de twee kandidaten wat hun betreft door kunnen. Of dat er misschien een nieuwe procedure moet komen. Dat gaan we zien.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant