Onderwijs Het kabinet heeft dit jaar de subsidie voor ‘brede brugklassen’ afgeschaft, maar ze zijn er nog steeds. Op de Copernicus SG in Hoorn mogen leerlingen zelfs drie jaar in een zogeheten ‘dakpanklas’ voor havo/vwo blijven.
Foto Olivier Middendorp
Als Saartje de Wit (17) was afgegaan op het advies van haar leerkracht in groep 8 van de basisschool, had ze havo gedaan. Dan was ze misschien vorig jaar, in de vijfde klas, geslaagd voor het eindexamen en wie weet zat ze dan nu op de pabo, een hbo-opleiding waar ze destijds aan dacht. Maar ze koos voor een middelbare school met gemengde brugklassen, de Copernicus Scholengemeenschap in Hoorn. Pas na twee jaar zou de klas worden opgesplitst. In de tussentijd werden alle leerlingen beoordeeld op havo- én vwo-niveau.
In haar eerste jaar leek het er nog op dat ze uiteindelijk zou doorstromen naar havo, vertelt ze. „Toen was ik vooral bezig met de gezelligheid in de klas.” Maar in het tweede brugjaar begon het te kriebelen. „Ineens wilde ik toch vwo doen, dus ik ging harder werken.” Nu doet ze eindexamen vwo en als ze slaagt, begint ze in september met de studie geschiedenis aan de Universiteit Leiden. „Achteraf ben ik blij dat ik op school wat langer de tijd kreeg om uit te vinden wat ik kon en wat ik wilde”, zegt ze.
„Met een gemengde of brede brugklas bedien je vooral de laatbloeiers”, zegt schooldirecteur Pol Hinke. „Dat kunnen kinderen zijn die nog heel speels zijn en aan de middelbare school moeten wennen, maar ook kinderen die thuis geen Nederlands spreken en weinig hulp krijgen.” Van hem hoeft echt niet iedereen naar het vwo. „Zeker niet. Waar het om gaat, is dat alle leerlingen genoeg tijd moeten krijgen om erachter te komen welk niveau bij hen past.”
In de onderwijswereld en in politiek Den Haag wordt al langere tijd gediscussieerd over de vraag of leerlingen niet te vroeg worden ingedeeld in verschillende schoolniveaus, op basis van hun leerprestaties op de basisschool. Dat zou volgens wetenschappers in het nadeel zijn van kinderen die zich in een achterstandspositie bevinden. De Onderwijsraad, die de regering adviseert over onderwijsbeleid, stelde in 2021 voor om te stoppen met het schooladvies dat leerlingen krijgen in groep 8 van de basisschool. In plaats daarvan zouden alle middelbare scholen driejarige, brede brugklassen moeten krijgen waar leerlingen met uiteenlopende capaciteiten bij elkaar zitten.
Toenmalig minister van Onderwijs Dennis Wiersma (VVD) reageerde instemmend maar wilde de brede brugklas niet verplicht stellen, dat vond hij te ingrijpend voor het voortgezet onderwijs. In plaats daarvan kwam er vanaf 2022 subsidie voor scholen die vrijwillig een ‘heterogene’ (gemengde) brugklas wilden invoeren, van twee of meer niveaus. Dat geld, 100.000 euro per aanvraag, konden ze bijvoorbeeld besteden aan het bijscholen van leerkrachten om les te geven op verschillende niveaus of het ontwikkelen van aangepast lesmateriaal.
Het vorige kabinet wilde deze regeling permanent maken en had daar ook geld voor uitgetrokken: 55,5 miljoen euro per jaar. Maar het kabinet-Schoof bezuinigt op onderwijs en heeft deze subsidie stopgezet. De coalitie is er niet van overtuigd dat een brede brugklas goed is voor álle leerlingen. Vmbo’ers biedt het misschien een kans zich op te trekken aan klasgenoten, maar leerlingen met een duidelijk vwo-profiel remt het af, denken zij.
Sinds dit jaar krijgen scholen dus geen subsidie meer voor het mengen van leerlingen met verschillende schooladviezen in een brugklas. Belangenorganisaties voor het onderwijs, zoals de VO-raad, vreesden dat scholen er dan snel mee zouden stoppen. Niet zonder reden: voor de subsidie werd ingesteld, was de gemengde brugklas, die al decennia bestond, op haar retour. Dankzij de subsidie nam het aantal gemengde brugklassen weer toe, bleek uit cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
De Copernicus Scholengemeenschap heeft geen plannen om met de gemengde brugklassen te stoppen, zegt schooldirecteur Hinke. Zijn school had die al lang voor de subsidieregeling. Elk jaar melden zich op de school, die nu zo’n 1150 leerlingen telt, 240 nieuwe leerlingen aan. Ze worden verdeeld over zo’n tien zogenoemde ‘dakpanklassen’: mavo/havo en havo/vwo. Hinke: „Alle leerlingen in zo’n brugklas krijgen dezelfde lesstof aangeboden, maar die is deels wel gedifferentieerd naar niveau. Ze maken allemaal dezelfde toetsen en vervolgens worden hun cijfers berekend op twee niveaus. Voor vwo moet je bijvoorbeeld meer inzicht laten zien in de stof.”
In de mavo/havo-brugklas ziet hij veel leerlingen ‘opstromen’. „We hebben relatief veel leerlingen die met een mavo-advies binnenkomen maar uiteindelijk op havo-niveau hun diploma halen.” Al komt ook het tegenovergestelde voor. „We proberen bij elke leerling het maximale eruit te halen, wat het dan ook is”, zegt Hinke.
Naast de dakpanklassen is er een aparte vwo-brugklas voor leerlingen die op de basisschool een ‘enkelvoudig’ vwo-advies hebben gekregen. Eigenlijk vindt Hinke zo’n aparte vwo-brugklas niet echt nodig, maar er is nu eenmaal vraag naar, zegt hij. „De gedachte van sommige ouders is dat je als vwo-leerling tekortgedaan wordt als je in een bredere brugklas zit.” De „echte vwo-plus-leerlingen”, zoals hij ze noemt, kiezen niet voor het Copernicus. Die gaan naar een van de twee gymnasia in Hoorn.
Soms redt een leerling die vanuit de gemengde brugklas doorstroomt naar het vwo het uiteindelijk toch niet op dat niveau. Hinke: „Wij willen leerlingen die gemotiveerd zijn een kans geven. Dat betekent dat je soms een risicootje neemt. Dat maakt onze vwo-afdeling wat kwetsbaarder dan op andere scholen.” Hij vindt het jammer dat scholen er door de Onderwijsinspectie op afgerekend worden als leerlingen een keer blijven zitten of ‘afstromen’ naar een lager niveau. „Wij vinden het belangrijker om de best passende plek te vinden voor onze leerlingen.”
In de tijd dat Saartje de Wit in de havo/vwo-brugklas zat, duurde die nog twee jaar. Inmiddels heeft de Copernicus zelfs een derde brugjaar ingevoerd. De school kreeg daarvoor subsidie toen die regeling er nog was. „We hebben dat budget vooral gebruikt om de docenten uren te geven om hun lessen op twee niveaus te ontwikkelen”, vertelt Hinke.
Voor een deel van de derdeklassers is zo’n extra brugjaar nuttig. Hinke: „Vaak zijn het leerlingen van wie wij denken dat ze prima vwo kunnen, maar die daar zelf nog onzeker over zijn. En soms zijn het leerlingen die heel graag vwo willen doen maar dat nét niet halen. Die mogen het nog een jaar proberen.”
Naam: Kaoutar el Nasire
Leeftijd: 15
„Ik heb niet speciaal voor deze school gekozen vanwege de brede brugklas, maar eigenlijk omdat het dicht bij huis is, ik kan hier op de fiets naartoe. Mijn zus zat hier ook al op school, van haar had ik goede verhalen gehoord. Ze zei dat je hier jezelf kan zijn en dat niet iedereen zich met je bemoeit. Dat leek me fijn.
„Op de basisschool kreeg ik als schooladvies havo/vwo-niveau, dan kom je op de Copernicus automatisch in de brede brugklas. Aan het einde van de tweede klas hoopte ik dat ik naar het vwo kon, maar ik stond er net niet goed genoeg voor, ik had één tekortpunt te veel.
„Toen zei mijn mentor: je kunt nog een jaartje extra in de brugklas blijven. Dan kun je kijken wat het beste bij jou past. Dus dat heb ik gedaan, want ik wil nog steeds graag vwo doen. Dan kan ik hierna geneeskunde studeren en chirurg worden.”
Naam: Mees Veerman
Leeftijd: 15
„Ik woon in Volendam, best ver van de Copernicus. Dat ik hier terechtkwam, komt doordat mijn broer en zus hier al op school zaten. We zijn met een groepje uit mijn basisschoolklas naar de open dag gegaan. Het leek ons een leuke school en nu zitten we hier met zijn allen. Gelukkig begint het eerste lesuur pas om kwart over negen, dus ik kon hier met de bus naartoe.
„Op de basisschool had ik havo-advies, maar je hebt hier op school de eerste twee jaar geen aparte havo-klassen. Ik werd in een havo/vwo-klas geplaatst. Zelf had ik al snel het idee dat ik het beste havo kon doen, maar mijn mentor dacht dat vwo me wel zou lukken, dus die raadde me aan om wat langer in de brugklas te blijven.
„Ik zit nu in het derde brugjaar en ben er intussen wel achter dat vwo voor mij niet zo nodig hoeft. Ik wil hierna naar de filmschool, een hbo-opleiding, dus dan kan ik net zo goed havo doen.”
Naam: Scott Visscher
Leeftijd: 14
„Ik ben hier op school gekomen door Mees, hij is een hele goede vriend van mij. Hij vertelde dat hij hier naartoe zou gaan, toen ben ik mee gaan kijken en nu zitten we hier samen, met nog andere vrienden.
„In groep 7 kreeg ik als voorlopig advies mavo/havo. En toen in groep 8 veranderde dat naar havo. Toen ben ik alsnog naar de brugklas havo/vwo gegaan. Ik hing er net een beetje tussenin. Aan het einde van het tweede brugjaar stond ik overal zessen voor. Dat was goed, maar eigenlijk nog niet goed genoeg voor vwo, dus toen ben ik nog een jaartje brugklas gaan doen, want ik wil heel graag vwo halen.
„Wat ik hierna precies wil gaan studeren, weet ik nog niet. Daarom wil ik voor de zekerheid naar het vwo, dan kan ik nog alle kanten op. Misschien ga ik marketing doen, maar het kan ook kunstgeschiedenis worden. Liefst een beetje een creatief vak. Ik heb altijd wel een goed idee, alleen de uitvoering gaat soms wat minder.”
Source: NRC