Ook na zijn geruchtmakende ‘fuck de EBU’-uitspraak is televisiemaker Cornald Maas nog altijd de stem én het gezicht van het Eurovisiesongfestival. De een vindt hem een ‘tv-narcist’, de ander valt voor zijn fanatisme en openhartigheid. ‘Zijn Begeisterung is totaal.’
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over populaire cultuur, media en muziek.
Meteen nadat hij in de vooravond van zaterdag 11 mei 2024 het Clarion Hotel in Malmö heeft verlaten, maakt Cornald Maas een onverwacht gebaar. Aan de verzamelde pers toont hij zijn stropdas, een blauwe. Naast het logo met de twaalf sterren van de Europese Unie is in grote letters de titel zichtbaar van de Nederlandse bijdrage aan het Eurovisiesongfestival, Europapa van Joost Klein.
Met de debuterende co-commentator, zangeres Jacqueline Govaert, is Maas op weg naar de festivalhal. Zij blijft buiten beeld. Eerder op de dag is bekend geworden dat Klein door de European Broadcasting Union (EBU) is gediskwalificeerd voor de finale. Donderdagavond al zou hij in de Malmö Arena een ‘dreigende beweging’ naar de camera van een filmende vrouw hebben gemaakt.
Oog in oog met cameraploegen van onder meer RTL, nu.nl, het AD en De Telegraaf neemt Maas het woord. ‘Shitzooi’, is zijn opening. Govaert en hij zullen vanavond gewoon verslag doen van de finale, maar met ‘mixed feelings’. Hij neemt het op voor zijn omroep, Avrotros, en zegt over de diskwalificatie van Klein: ‘Iedereen vindt het schandelijk en buitenproportioneel. En iedereen was totally in shock. Ik ben er tamelijk woedend over.’
Iets later: ‘Ik zou bijna zeggen: fuck de EBU. Maar dat zeg ik nu ook.’
Kolkende controverse – Felle kritiek op Israëls deelname, een overlevende van 7/10 op het podium: Eurovisie staat onder hoogspanning
Nederlandse inzending – Claude zingt zich met zichtbare lol door het leven heen: ‘Fijn dat mensen mijn stem ervaren als een warme deken’
Songfestival 1975 – Toen Teach-In 50 jaar geleden namens Nederland het liedjesfestival won, werd voor aanslagen gevreesd
De opmerking is pittig, niet in de laatste plaats omdat Avrotros deel uitmaakt van de EBU. De quote wordt massaal rondgepompt op sociale media en gaat viraal. ‘In drie woorden vatte hij het gevoel van miljoenen Nederlanders over het uitsluiten van Joost Klein samen’, schrijft het AD. Maas is een hit op TikTok, vooral jeugd ligt aan zijn voeten.
In september wordt het fragment door mediaplatform Spreekbuis gekozen tot tv-moment van het jaar. De jury laat weten dat de uithaal van Maas is verkozen boven onder meer de bedscène van Willem-Alexander en Máxima in de RTL-serie Máxima en de uitspraak van Johan Derksen in Vandaag Inside dat Kamerlid Habtamu de Hoop geen Fries is.
Behalve de stem is de Brabantse Amsterdammer Cornald Maas (62) in toenemende mate het gezicht van het Eurovisiesongfestival geworden. Veel meer dan met zijn andere werk – hij maakt onder meer de culturele tv-programma’s Volle Zalen en Opium op Oerol – brengt het hem in het middelpunt van de aandacht.
Als commentator is hij embedded, als lid van de delegatie van Avrotros, en draagt hij twee petten. Maas is als (invloedrijk) lid van de selectiecommisie van de omroep (mede-)verantwoordelijk voor de keuze van het liedje. Daarnaast staat hij als tv-commentator voor de taak om de uitvoering te beoordelen – de slager die zijn eigen vlees keurt.
Jazeker, zegt Maas, hij krijgt wel eens vragen over zijn dubbelrol. Behoedzaam: ‘Als je het zo zou willen noemen.’ In de eerste plaats: hij kan op tv zeggen wat hij wil, Avrotros legt hem geen strobreed in de weg. ‘Dus ik heb er totaal geen last van. Wat wel zo is: als tv-commentator die ook lid is van de selectiecommissie, kun je moeilijk zeggen dat je het nummer niks aan vindt. Dat zou belachelijk zijn, ik zit in dezelfde delegatie als de artiest.’
Al ruim drie decennia is hij professioneel bij de Europese liedjeswedstrijd betrokken. Maas was in de jaren negentig ter plekke als tv-redacteur voor Paul de Leeuw en verslaggever van de Volkskrant, was juryvoorzitter van de nationale voorronden en maakte in 2004 voor de NOS zijn debuut als tv-commentator.
Sindsdien was zijn stem alleen in de periode 2011-2013 niet te horen. Na elke verschuiving van het festival (van de NOS naar de Tros naar Avrotros) verhuisde hij mee. Naast hem in de commentaarcabine zaten in de loop der jaren Willem van Beusekom, Paul de Leeuw, Daniël Dekker, Jan Smit, Sander Lantinga en Jacqueline Govaert. Na het afhaken van Govaert staat hij er dit jaar alleen voor.
Sinds 2014 maakt hij ook deel uit van de selectiecommissie, het gezelschap dat elk jaar de artiest en het liedje selecteert. Maas, Lantinga en Govaert, aangevuld met Jaap Reesema, Carolien Borgers en Hila Noorzai, kozen voor de editie van 2025 voor een liedje van Claude, C’est la vie. De niet-meestemmende voorzitter van de selectiecommissie, Claudia van der Pas, is dit jaar tevens de aanvoerder van de Nederlandse songfestivalploeg.
Allemaal staan ze publicitair in de schaduw van Maas, de man met wie elk Songfestival begint en eindigt en die door redacties van talkshows, radioprogramma’s en podcasts bij elk nieuwtje wordt geïnviteerd – óók omdat hij geen onderwerp uit de weg gaat, vlot formuleert, alle mogelijke feiten paraat heeft en ijdel genoeg is om de uitnodiging te accepteren. Plus: zijn openhartigheid.
Ook op onverwachte plekken duikt hij op, vermomd in sommige gevallen. In The Masked Singer trad hij vorig jaar op als zure bom. In een Songfestival-special van een ander programma van RTL, Make up your mind, was hij zaterdag de ‘mystery queen’ van de avond en reikte hij als ‘Bernadette Grote Tetten’ een prijsje uit. Maas: ‘En dan sla ik veel Eurovisiegerelateerde uitnodigingen nog af, kun je nagaan.’
Het is een kleine, maar luidruchtige groep die hem in de media bekritiseert, vooral mannen van middelbare leeftijd en ouder aan talkshowtafels. De toon van de kritiek is vaak hard en onbeschoft. Albert Verlinde noemde hem een ‘zure, oude homo’ en Gerard Joling kwam ermee op de proppen dat Maas de humor van een ‘dode gymschoen’ heeft. René van der Gijp vertelde dat zijn hond begint te kotsen als Maas op tv is en Johan Derksen ergert zich aan zijn ‘wijsneuzenkop’.
De meest structurele aanvallen komen van Mark Koster. De podcastmaker en columnist van De Telegraaf heeft een lichte obsessie voor Maas, in zijn ogen onder meer een ‘tv-narcist’, een ‘zure bom’, een ‘Songfestivalwijsneus’, een ‘omhooggevallen figuur’ en een ‘betweter’. Kortom, aldus Koster, ‘het is een verschrikking die man, hij moet daar weg.’
Een half dozijn mensen met wie Maas de afgelopen jaren samenwerkte, vaak intensief, spreekt andere taal. De Volendamse zanger Jan Smit is een van hen. ‘Fuck de EBU’, Smit keek er niet van op. Zijn eerste gedachte? ‘Mijn vriend. En de man die door roeien en ruiten gaat om de Nederlandse inzending, ook zijn inzending, te verdedigen. Het Songfestival is zijn kindje, het loopt als een rode draad door zijn leven.’
Acht keer gaf de zanger sinds 2014 samen met Maas commentaar, ze kregen een hechte band. Met de uitbarsting gaf hij veel van zichzelf prijs, zegt Smit. ‘Het was Cornald in optima forma. De betrokkenheid spatte ervan af. Ik bedoel het niet vervelend, maar het was aandoenlijk. Hij was echt verdrietig.’
Jacqueline Govaert zag het fragment laatst nog eens terug, ‘heel grappig vond ik het weer’. Overdonderd door de belangstelling voor het hotel in Malmö hield ze zich afzijdig. Wat ze zag en hoorde, beviel haar.
‘Gooi het er maar een keer uit, dacht ik. Er gebeurde echt iets. Dit was hem ten voeten uit en alles kwam samen. Het was een heftige week waarin het nieuws zich opstapelde. Het ging continu over Israël, de cijfers van de televoting in Italië lekten uit en daar kwam de diskwalificatie van Joost Klein overheen, met talloze onbeantwoorde vragen. Op dat moment toonde hij zijn enorme liefde voor het festival.’
Een jaar later vertelt Cornald Maas geamuseerd dat een verslaggever van de Britse krant The Telegraph recentelijk in een interview met hem ook meteen over het voorval in Malmö begon. ‘Hij wist zelfs dat het hier het tv-moment van het jaar was geworden.’
Wat hem vooral is bijgebleven: ‘Die enorme haag journalisten.’ Onbevangen legde hij de verklaring af, zegt hij. ‘Ik had niks ingestudeerd, ook de oneliner niet. Heel naïef eigenlijk. En ja, ik was boos.’
Ook Daniël Dekker was niet verbaasd. De radiomaker en presentator vormde in 2010 als commentator voor de eerste keer een duo met Maas en was sindsdien tien jaar bij het evenement betrokken. Het was ook het jaar dat de Tros woedend de samenwerking met Maas verbrak. In een cynische tweet over ‘grappige exportproducten van Nederland’ had hij zangeres Sieneke in één adem genoemd met moordenaar Joran van der Sloot en de PVV.
Dekker had na de eerste kennismaking meteen een zwak voor hem. ‘Ik vond het wonderlijk dat er iemand bestond die álles van het Songfestival wist. Ik had het altijd van een afstand gevolgd, maar hij kon je vertellen wie in 1982 derde was geworden en ook wie het liedje had geschreven.’
‘Hij is goed gezelschap, dat ook nog eens. En ja, hij is ijdel, net zoals iedereen die voor televisie werkt op een bepaalde manier ijdel is. Maar dat is niet wat hem motiveert. De liefde en passie voor het festival overheersen. In zijn omgeving werd er vaak gelachen om zijn fanatisme. Sommigen vonden dat hij overdreef. Maar ik vind het een kwaliteit. En juist vanwege zijn fanatisme zijn we naar elkaar toegegroeid, ik als de man van de Tros, hij als de man van de Avro.’
Jan Smit: ‘Hij is de wandelende Songfestival-encyclopedie, de man die precies weet wie welke schoenen in welk jaar droeg.’
Ook tv-maker Linda Hakeboom viel voor het fanatisme van Cornald Maas, zozeer zelfs dat ze bij de NPO het voorstel pitchte – tevergeefs, bleek later – om een documentaire over hem te maken. Ze ontmoette hem in 2022 tijdens het Songfestival in Turijn. Na documentaires over Jett Rebel, Douwe Bob en Jan Jaap van der Wal filmde ze samen met Rolf Hartogensis een portret van zangeres S10, de Nederlandse deelnemer destijds.
‘We kwamen het hotel binnen in Turijn en het eerste wat we zagen was de rug van Cornald Maas. Hij stond te wachten op de lift. Hij had een pen achter zijn oor, zijn haar was in de war en in zijn handen had hij een enorm pak papier. Alles wat hij wist over een artiest of een liedje had hij uitgeprint of opgeschreven, ter voorbereiding op zijn commentaar.’
Hakeboom hoorde hem praten, in zichzelf. ‘Hier moet nog twee seconden vanaf, hoorden we hem bijvoorbeeld zeggen. Of: dit is nog vier seconden te lang. Rolf en ik keken elkaar aan. Wat is dit, dacht ik? Toen ik me aan hem voorstelde begon hij meteen te ratelen over het Songfestival.’
Tot op de milliseconde bereidt hij zijn commentaar voor, concludeerde Hakeboom. ‘Zijn Begeisterung is totaal. Hij is elke minuut van de dag bezig met de voorbereiding op het commentaar. Hij gaat naar elke repetitie, hij praat met elke delegatie, hij onderhoudt contacten met alles en iedereen en hij is van elk nieuwtje op de hoogte. En alles wordt genoteerd.’
Jacqueline Govaert: ‘Hij overtreft Wikipedia, want Wikipedia heeft het weleens mis. Hij nooit. Hij wil de kijkers goed informeren en voelt dat als een grote verantwoordelijkheid. Dat verklaart die ongekende gedrevenheid en al die notitieboekjes. Hij schrijft en schrijft en schrijft, van elk land heeft hij minstens een uur vertelmateriaal.’
Nog een observatie die ze vorig jaar in Malmö deed: ‘Hij is een van de langstzittende commentatoren. Iedereen kent hem. En iedereen is gek op hem.’
Geconfronteerd met de woorden van Hakeboom en Govaert pakt Maas zijn telefoon, om foto’s te tonen van vellen papier met een kleurige wirwar van geprinte en geschreven zinnen en doorhalingen. ‘Ik begin er in Nederland al mee. Ik noteer daarna alles wat me opvalt en wat ik hoor. Ik wil niet oplepelen wat de omroepen en platenmaatschappijen voorschotelen.’
Stress heeft vat op hem, constateerde Govaert. ‘Omdat hij het zo goed wil doen en bang is dat er iets misgaat; dat hij te laat komt, bijvoorbeeld. In Malmö kwamen we een keer tussen het publiek terecht, we waren verdwaald. We hadden nog ruim de tijd, maar hij zei in paniek dat alles misging en dat we het begin van de uitzending niet zouden halen.’
Jan Smit: ‘Zijn stressfactor is groot. Wij kregen meer commentaar op ons commentaar dan dat we zelf commentaar hadden. Dat interesseerde mij geen ene reet, maar Cornald zit echt tijdens de show al op Twitter te kijken. Hoe is de opening ontvangen? Wat wordt er over ons gezegd? Zo zelfverzekerd als hij overkomt, zo onzeker is hij op zo'n moment. Hij is als de dood dat hij iets verkeerds zegt of doet.
‘Als de uitzending was begonnen, ging ik nog even facetimen met mijn kinderen. Want eerst wordt de leader van de EBU getoond en daarna is er de opening. Wij hoefden pas na vier minuten wat te zeggen, dus ik kon mooi even mijn kinderen veel plezier wensen met de uitzending. Dan was hij helemaal in paniek. Dat kon echt niet.’
Maas is ook de man die in de professionalisering van de voorbereiding op het Songfestival een voorname rol heeft gespeeld, zeggen Jan Smit en Daniël Dekker. Sinds 2013 (Anouk met Birds) plaatste Nederland zich slechts twee maal niet voor de finale en het festival werd een keer gewonnen (Duncan Laurence met Arcade in 2019). Slechts drie landen presteerden sinds 2013 beter: Oekraïne, Zweden en Noorwegen.
Dekker schetst de periode die daaraan vooraf ging, met kansloze Nederlandse vertegenwoordigers als Joan Franka, de Toppers en Sieneke. ‘Er zijn in Nederland heel veel goede singer-songwriters, dacht ik steeds, waarom zetten we die niet in? En toen werden we geholpen door Anouk. Vanaf dat moment ben ik er vol ingegaan, en Cornald ook. Alles werd professioneler.
‘Misschien kan ik het beter niet zeggen, maar het was tot die tijd ook een soort uitje voor NOS-medewerkers. De omroep was daar met veertig mensen, die hadden gewoon een minivakantie. En iedereen bemoeide zich overal mee, van de jurk tot aan het liedje. We zijn gaan snoeien en hebben alles teruggebracht tot een klein team en een selectiecommissie samengesteld. Dat werkte.’
In de selectiecommissie is Maas de man die ‘zeer innig’ contact heeft met de artiesten, zegt Smit. In de weken voor het festival is zijn rol als adviseur klein, ‘dan gaat het meestal alleen nog maar om kleinigheden’.
Dekker: ‘Met de muziek bemoeit hij zich niet zo. Hij is van waarde omdat hij een groot netwerk heeft en de mores van het festival kent. Hij had wel altijd een mening over de liedjes, maar daar kon ik met Jan Smit beter over praten, die heeft een commercieel oor. En als je zo’n festival wil winnen, dan moet je een heel goed liedje hebben. Het moet niet alleen een mooi liedje zijn.’
In zijn andere rol is Maas de alwetende verteller, de spraakzame commentator die naar eigen zeggen makkelijk in staat is om via een bijzin weer op het hoofdpad uit te komen. Avrotros laat hem volkomen vrij, zegt hij. De ‘fuck de EBU’-opmerking heeft volgens hem nooit iemand bij de omroep hem kwalijk genomen.
‘Ik leg mijn teksten tijdens de uitzendingen vooraf ook aan niemand voor. Dit jaar maak ik een uitzondering, ik zal met de directie overleggen wat ik ongeveer over Israël zal gaan zeggen. Er komt al snel gedoe van, vanwege de enorme gevoeligheden.’
Steeds meer heeft hij het gevoel dat hij als commentator op eieren loopt. ‘Veel mensen zijn overgevoelig geworden. Sinds twee, drie jaar wordt een opmerking al heel snel homofoob of misogyn of bodyshaming genoemd. Je kunt het bijna niet meer goed doen.’ Anderzijds: ‘Het is ook een goed teken. Pakweg tien jaar geleden was het Songfestival in Nederland bij wijze van spreken op sterven na dood. Nu leeft het volop.’
Dat is ook zijn verdienste. De liefde zit diep en is ondanks de kritiek op zijn werk en het toenemende politieke gehalte van het evenement – neem alleen de heisa rond de deelname van Israël al – ongebroken. ‘In the end gaat het over verbinding van artiesten, en daarmee van landen. Iedereen wil het leuk met elkaar hebben en dat maakt het een prettige bubbel om in te verkeren.’
Het gevoel van verbroedering appelleert aan zijn vroegste kennismaking met het Eurovisiesongfestival, zegt hij. Als jochie in Bergen op Zoom zapte hij vlak voor het begin van de uitzending langs buitenlandse zenders.
‘En dan zag ik overal dezelfde beelden. Die togetherness voel ik nog steeds. Die bundeling van krachten, van landen die iets vieren met elkaar en tegelijkertijd de eigen cultuur etaleren, is onverminderd magisch.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant