De alles opofferende supermoeder is een vrij modern fenomeen, want voorheen werd de zorg voor een kind door een hele gemeenschap gedragen. Niet alle voortgang is dus vooruitgang, stelt Charissa Promes.
Moeders worden vaak geroemd om hun ogenschijnlijke superkrachten, dat ze altijd doorgaan, ook als ze doodop zijn, en dat ze offer na offer brengen voor hun gezin. En af en toe helpen we mama. Met de tafel dekken, de was opvouwen, door op de kinderen te passen. Goedbedoelde, kleine gebaren wanneer zij haar handen, als altijd, vol heeft aan taken.
Maar moeders willen niet langer ‘geholpen’ worden. Een op de vijf nieuwe moeders ervaart depressieve klachten na de geboorte van haar kind. Een op de vier heeft last van angstklachten. En een op de zeven ondergaat (heel) veel stress door het ouderschap, zo blijkt uit de eerste Monitor Mentale Gezondheid en Zwangerschap (2024) van het Trimbos-instituut.
Daarnaast voelt slechts minder dan een derde van de moeders zich twee jaar na de bevalling weer mentaal gezond. Ook tijdens de daaropvolgende jaren blijven mentale problemen onder deze groep aanwezig. Bij ruim dertig procent van de vrouwen die om privéredenen met een burn-out uitvallen, is de combinatie van werk en zorg thuis zelfs de hoofdoorzaak.
Over de auteur
Charissa Promes journalist en oprichter van Mama Matrescentie, een praktijk voor mentaal gezond moederschap.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Moeders dragen nog altijd het grootste deel van de zorgtaken thuis, terwijl het tot de Industriële Revolutie nog heel gewoon was om kinderen als gemeenschap op te voeden − zoals dat in sommige culturen nog steeds de norm is. Ook bij onze apenfamilie zien we dat niet alleen moeder, maar ook vader, tante en surrogaat-oma zorgen voor een kleintje. In dat licht is de alles opofferende supermoeder dus een vrij modern fenomeen.
Maar niet alle voortgang is vooruitgang. Met de relatieve welvaart die de industrialisatie ons opleverde werd ook het individualisme belangrijker. Inmiddels voeren we als land daarin wereldwijd de lijsten aan. Dit speelt volgens internationaal onderzoek dan ook een grote rol in het aantal gevallen van parentale burn-out in Nederland.
Waarom zouden we moeders dus niet méér helpen? Zeker wanneer onderzoeken uitwijzen dat grootouders die regelmatig op (hun) kleinkinderen passen langer mentaal en fysiek fit blijven. Daarnaast daalt de kans dat een kind in de criminaliteit belandt als een vader betrokken is bij de opvoeding. En als moeders de ruimte krijgen om geestelijk en lichamelijk voor zichzelf te zorgen, groeien kinderen vaak ook gezonder op.
Laten we dus vooral stoppen met moeders ‘helpen’, want het houdt de verwachting in stand dat het huishouden en de zorg voor de kinderen de verantwoordelijkheid moet zijn van één persoon: mama. Terwijl het verleden juist het tegendeel bewijst: moeders hoefden het nooit alleen te doen en kúnnen het, mentaal gezond, ook niet alleen. Mentale problematiek onder moeders is dus geen zwakte, maar het gevolg van een schadelijke misvatting in ons moderne, westerse systeem.
Moeders hebben een leger nodig dat naast hen gaat staan. Een partner ‘helpt’ zijn vrouw niet, hij neemt zijn deel van de taken op zich die horen bij een gezinsleven. Dat geldt ook voor de maatschappij. Want stel je eens voor wat er zou gebeuren als we als partner, vriend, buurvrouw, werkgever en collega allemaal onze verantwoordelijkheid zouden nemen? Dan zie ik een maatschappij voor mij waarin vrouwen voldoende zwangerschapsverlof krijgen en met energie terugkeren op de werkvloer. Waarin vrouwen ook na de kraamtijd worden verzorgd en ontzorgd en daardoor aanzienlijk minder psychische en fysieke klachten ervaren. Waarin vrouwen begeleiding krijgen in hun nieuwe rol als moeder, waardoor zij zich kunnen blijven ontwikkelen.
Stel je voor, een échte samenleving, geen naast-elkaar-leving. De impact is nu nog onmeetbaar. Maar zetten we nú deze stappen, dan is er over tien jaar mogelijk al een positief effect te meten in economische gelijkheid voor man en vrouw, in vermindering van criminaliteit, in aanzienlijk lagere zorgkosten. En misschien zelfs in een stijgende lijn in geboortecijfers, die elk jaar weer verder dalen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant