De eerste Amerikaanse paus, Robert Prevost, toont zich in zijn eerste optredens een geestverwant van zijn voorganger Franciscus. Ook hij zal zich ontfermen over de armen en de kwetsbaren, zegt zijn broer. Maar paus Leo is nu al voorzichtiger.
is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan van de Volkskrant. Ze woont in Rome.
Voor het eerst in de geschiedenis klonk er vrijdagochtend Engels vanaf het altaar in de Sixtijnse Kapel, uit de mond van kersverse paus Leo XIV. Maar na een korte opening in zijn moedertaal konden de thuis meekijkende Italianen opgelucht ademhalen, want de donderdag gekozen kerkleider schakelde voor zijn preek moeiteloos over naar het Italiaans.
Robert Francis Prevost (69) spreekt zijn talen, zo was donderdagavond al meteen duidelijk, toen hij in zijn eerste optreden als paus even van Italiaans naar Spaans switchte. Hij mag dan in Chicago geboren zijn, hij is nadrukkelijk géén aanhanger van het trumpiaanse credo America first.
Prevost bracht een groot deel van zijn werkende leven in Peru door, en leerde zijn voorganger kennen toen die nog aartsbisschop van Buenos Aires was. In 2023 haalde Franciscus hem naar Rome. Prevosts toespraak van donderdag, waarin een ‘ontwapende en ontwapenende vrede’ centraal stond, riep woorden van de Argentijn in herinnering. In zijn eerste preek, vrijdagochtend, haalde hij hem expliciet aan.
Toch zijn er ook al direct verschillen zichtbaar. Waar Franciscus in 2013 op het balkon van de Sint-Pieter verscheen in het wit, zonder de rode pausstola van zijn voorganger Benedictus, sloeg Prevost het kledingstuk wél weer om de schouders.
Het is een subtiel teken dat de Amerikaan, in elk geval als het aankomt op de Vaticaanse dresscode, inschikkelijker is dan Franciscus, die ostentatieve rijkdom vermeed en in alles ‘een arme kerk voor de armen’ wilde uitstralen. Prevost noemde aandacht voor armoede in een recent interview nog een belangrijke les, maar lijkt niet van plan het principe net zo radicaal door te voeren.
Toch kunnen we ook van Prevost, gevormd door zijn ervaringen in Peru, verwachten dat hij zich ontfermt over de stemlozen en zwakkeren, verklaarde de oudere broer van de paus tegenover Amerikaanse pers. ‘Er zal geen groot verschil met paus Franciscus zijn’, meent hij. ‘Ze hechten aan dezelfde thema’s.’
Prevosts stijl lijkt tot nu toe voorzichtiger en diplomatieker, en daarmee anders dan die van Franciscus. De Argentijn veroorzaakte met zijn – voor een paus – wilde uitspraken in de media meer dan eens chaos binnen de kerk.
Want als de Heilige Vader zegt dat het niet aan hem is om homoseksuelen of gescheiden mensen te veroordelen, wat betekent dat dan voor de duizenden priesters in landen waar zowel de lokale bisschop als de kerkbezoekers er heel anders over denken?
Waarschijnlijk zal paus Leo XIV langer bij die vraag stilstaan dan zijn voorganger, deels noodgedwongen. Want binnen de katholieke kerk moest vooral de traditionele vleugel weinig van Franciscus’ vernieuwende en enigszins onvoorspelbare kant hebben. Die stroming is in Prevosts thuisland sterk vertegenwoordigd. Tel daarbij op een gepolariseerder politiek klimaat dan twaalf jaar geleden, en de keuze voor een bedachtzame bruggenbouwer is amper verrassend te noemen.
Aan het einde van zijn eerste preek lichtte de nieuwe paus een tipje van zijn leiderschapsfilosofie op: ‘Verdwijn opdat Christus blijft, maak jezelf klein opdat Hij bekend wordt.’ Nu het echte werk begint, moet blijken of paus Leo XIV de bescheiden verbinder is die hij zich voorneemt te zijn.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant