De enige die de ‘totale bezetting’ van Gaza kan voorkomen, is Donald Trump, die de komende week het Midden-Oosten bezoekt. Maar de Amerikaanse president lijkt niet meer in Gaza geïnteresseerd te zijn.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël, het Midden-Oosten en België.
De oorlog in Gaza? Als hij eenmaal president was, zo beloofde Trump meermaals tijdens zijn verkiezingscampagne, zou daar snel een einde aan komen – net als aan de oorlog in Oekraïne.
Ondertussen zit hij alweer vier maanden op het pluche en kijkt de wereld toe terwijl de bevolking van Gaza wordt opgejaagd, vermoord en uitgehongerd. Niemand verwacht nog dat Trump dit gaat oplossen, ook komende week niet, als hij door het Midden-Oosten reist. Israël dreigt ondertussen met verdere escalatie zodra Trump weer op het vliegtuig terug naar huis stapt.
Heel even, vlak voor zijn inauguratie, leek het erop dat Trump een verschil zou kunnen maken. De oorlog raasde toen al meer dan een jaar voort, en alle pogingen om tot een bestand te komen, waren jammerlijk mislukt. Trump stuurde zijn speciale gezant Steven Witkoff naar de regio met de opdracht het tij te keren.
Witkoff belde op een vrijdagavond naar de Israëlische premier Netanyahu met de mededeling dat hij zaterdag langs zou komen. Dat kon helaas niet, legden de medewerkers van Netanyahu uit: op zaterdag houdt de premier sjabbat-rust. Witkoff antwoordde in ‘ongezouten taal’ dat hij niets met die sjabbat te maken had, werd vervolgens toch ontvangen, en liet Netanyahu weten dat Trump een deal verwachtte. Netanyahu, bang voor de toorn van de toekomstige Amerikaanse president, stemde direct toe: het bestand zou er komen.
Dat bestand is echter twee maanden geleden alweer geklapt en omdat Israël sindsdien elke vrachtwagen tegenhoudt die met voedselhulp naar Gaza wil rijden, is de humanitaire crisis daar groter dan ooit. Witkoff is echter druk met Oekraïne en Iran, en de enige verdere bijdrage van Trump is de fantasie dat alle Palestijnen uit Gaza worden verdreven, waarna het gebied door een paar handige vastgoedjongens kan worden omgetoverd tot ‘Rivièra van het Midden-Oosten’.
En nu dreigt Israël de Gazastrook in zijn geheel te bezetten. Volgens het plan dat afgelopen week werd gepresenteerd, wordt de bevolking naar een zone rond de zuidelijke stad Rafah verplaatst. Ruim twee miljoen mensen moeten daar op een kleine 70 vierkante kilometer (ongeveer net zo groot als de oppervlakte van Almelo) in tentenkampen gaan wonen. Gezinnen zouden hier elke week een voedselpakket krijgen, dat moet worden uitgedeeld door een Amerikaanse bedrijf.
Internationale hulporganisaties protesteren luidkeels dat dit plan ingaat tegen alle humanitaire basisprincipes en ‘lijkt ontworpen om de controle over levensnoodzakelijke middelen als drukmiddel te gebruiken’, aldus de VN-organisatie Ocha.
Het Israëlische leger bepaalt wie de ‘veilige zone’ mag binnenkomen. Volgens de Israëlische krant Yedioth Ahronot mogen strijders van Hamas het gebied niet in, en wordt de rest van de Gazastrook een ‘gevechtszone’ waar Israël Hamas kan bestrijden ‘zonder bang te zijn dat de burgerbevolking wordt geraakt’. Daarna blijft vrijwel de gehele Gazastrook een ‘bufferzone’ waar Palestijnen uit weg moeten blijven.
Het offensief (dat de ronkende naam ‘Strijdwagens van Gideon’ heeft gekregen) gaat volgens Israël van start als er tijdens de rondreis van Trump geen deal met Hamas wordt gesloten. Die komt er alleen als er van buitenaf veel druk op de partijen wordt uitgeoefend: Hamas geeft de gijzelaars pas uit handen als Israël een einde aan de oorlog garandeert, en aan die voorwaarde wil Israël niet tegemoetkomen.
‘Onze enige hoop om uit deze gestoorde situatie te komen, is dat Trump onze premier weer dwingt om wel een deal te sluiten’, zegt de Israëlische analist Amoz Harel tegen The Guardian. ‘Maar daar lijkt Trump helemaal niet in geïnteresseerd te zijn.’
Ook de internationale gemeenschap blijft op de handen zitten en wacht af of Trump toch met een konijn uit de hoed komt. Die kans is uiterst klein. Naar verwachting gaan de gesprekken van de Amerikaanse president tijdens zijn driedaagse bezoek aan Saoedi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten voornamelijk over investeringen en Trumps wens dat de relatie tussen Israël en Saoedi-Arabië verbetert. De oorlog in Gaza lijkt niet op de agenda te staan.
Alles wijst erop dat de Gazanen dus nog verder in de verdrukking komen. Trump lijkt Israël de vrije hand te geven, wellicht in de hoop dat het daadwerkelijk om de ‘beslissende klap’ tegen Hamas gaat, zoals Netanyahu beweert, en dat de eerste oorlog waar hij vanaf wil, voor hem is opgelost.
De ultrarechtse Israëlische minister van Financiën Bezalel Smotrich heeft dinsdag al gezegd hoe hij dat graag voor zich ziet. ‘Gaza zal totaal vernield zijn’, stelde hij. ‘De burgers van Gaza, geconcentreerd in het zuiden, zullen volledig wanhopen en begrijpen dat er geen hoop meer te vinden is in het gebied. Ze zullen proberen te verhuizen om elders een nieuw leven te beginnen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant