is podcastpresentator en columnist voor de Volkskrant.
Als mens in doodsnood heb je aan rode lijnen op de wereldkaart weinig. Gedenk de rode lijn in Syrië waarachter geen chemische wapens zouden mogen afgaan; er werd doodgemoedereerd gifgas de lucht in geschoten, en weg was de rode lijn. In Srebrenica wás het Nederlandse bataljon de verpersoonlijking van de rode lijn.
Dat roept de vraag op wat je hebt aan een streep in het zand. Een windvlaag, een buitje, een paar keer de voeten eroverheen halen en niemand weet meer waar de streep stond, of er ooit een streep is geweest, of het zin had. Ervan uitgaande dat er na de windvlaag überhaupt nog mensen leven die de streep hebben meegemaakt.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Toch was het groot nieuws dat Caspar Veldkamp in Gaza een ‘streep in het zand’ trekt – al blijft het voor interpretatie vatbaar wat dat precies betekent. De systematische uithongering, de blokkade van noodhulp, het voornemen tot herbezetting van het gebied – het is hem te veel geworden, zelfs hem, en met hem het kabinet.
Lang heeft hij geloofd in stille diplomatie – wat vermoedelijk neerkwam op met enige regelmaat ‘onze grote zorgen’ overbrengen op de Israëlische ambassadeur, maar daar moeten we naar raden, want het kenmerk van stille diplomatie is dat het zich niet laat zien of controleren. Dat hield hij vol, ook toen het allang duidelijk was dat ook stille diplomatie kan verkeren in stilzwijgend wegkijken bij etnische zuivering.
De streep in het zand behelst ‘een onderzoek’ naar de mogelijkheid om een vriendschapsverdrag rond handel en samenwerking tussen de EU en Israël eventueel op te schorten als zou blijken dat Israël humanitaire en democratische waarden overschrijdt, en mits alle lidstaten het daarmee eens zijn.
Hoelang dat ‘onderzoek’ moet duren is onduidelijk, al zou de onderzoekscommissie wellicht kunnen volstaan met om zich heen kijken, en het verhaal van Umm Mohammed Deeb lezen dat vrijdag in de krant stond: vijftien keer gevlucht sinds het begin van de laatste oorlog, meer gedode familieleden dan ze vingers aan haar beide handen heeft, en zo veel honger dat ze bang is om te vallen wanneer ze door de straten struint, op zoek naar eten voor haar kleinkinderen, bij wie de tanden aan het afbrokkelen zijn.
Die afbrokkelende tandjes zijn humanitaire gevolgen van politieke beslissingen die lang geleden genomen zijn, en de achterliggende, onbeantwoorde vraag is of Veldkamps streep in het zand alleen over het lenigen van humanitaire noden gaat – geef die mensen eten, zorg dat ze niet op mijn televisiescherm en in mijn krant doodgaan – of dat er ook verdergaande politieke consequenties aan te verbinden zijn, over zelfbeschikking en recht.
Het is een ‘signaal’, zegt Veldkamp, en dat geldt als sensationeel nieuws, een majeure koerswijziging in het land dat lang pal voor Israël heeft gestaan. Een halve eeuw geleden gold dat land ook in seculiere kring hier als het Beloofde Land: baken van licht met zijn collectivistische kibboetsen en zijn democratie, en met zijn volk waar iets goed mee te maken viel nadat in de bezettingsjaren vanuit Nederland 102 duizend Joden naar hun dood waren gestuurd, met willige medewerking van collaborerende Nederlanders en nijvere ambtenaren.
In 1967 stonden de mensen hier nog in de rij om bloed te geven voor Israëlische soldaten die gewond waren geraakt in de Zesdaagse Oorlog.
Dat blind achter Israël aanlopen is later heus minder geworden, maar opeenvolgende Nederlandse regeringen hebben het nooit helemaal afgeleerd, ook niet nadat Gaza allang was veranderd in een poel des doods en een schandvlek waar historici later verbijsterende verhalen over zullen schrijven. Dan is zo’n ‘signaal’ opmerkelijk, wellicht hoopgevend: er is iets aan het schuiven. Het is tragisch en schaamtevol dat het zo lang op zich heeft laten wachten.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant