De Verenigde Staten willen dat de Zweedse hoofdstad Stockholm afziet van gelijkheid, diversiteit en inclusie. Zweedse bedrijven hebben hetzelfde verzoek gekregen. ‘Totaal bizar’, vinden de Zweden.
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
De Amerikaanse ambassade in Zweden heeft de gemeente Stockholm gevraagd een overeenkomst te tekenen waarin de stad belooft zich níet in te zetten voor gelijkheid, diversiteit en inclusie. Volgens de ambassade vereist het nieuwe beleid van de regering-Trump dat. Alle instanties en bedrijven van wie de Amerikaanse overheid diensten en goederen afnemen zouden een dergelijke overeenkomst moeten ondertekenen.
De brief is gericht aan de afdeling stadsplanning en geeft de gemeente tien dagen om het contract te ondertekenen. Dat gaat niet gebeuren. Verantwoordelijk wethouder Jan Valeskog noemt het verzoek ‘totaal bizar’. ‘We gaan dit niet ondertekenen’, aldus de wethouder tegen de Zweedse krant Dagens Nyheter. ‘Dit druist in tegen alles waar we voor staan.’
Het is voor zover bekend de eerste keer dat de Verenigde Staten hun nieuwe DEI-beleid (gericht tegen diversiteit, gelijkheid en inclusie) proberen op te dringen aan andere overheden. Eerder stuurden Amerikaanse ambassades brieven naar Europese bedrijven die actief zijn in de VS, met de eis dat ze hun diversiteits- en inclusiebeleid staken. Ook die brief ging gepaard met een formulier dat getekend retour moest.
Zweedse bedrijven zoals Volvo, dat fabrieken heeft in de VS, hebben die brief ook gekregen. Het Zweedse telecombedrijf Ericsson kwam onlangs in opspraak, omdat referenties aan DEI uit het jaarverslag waren gehaald, al zei het bedrijf zelf dat dit niets te maken had met de Amerikaanse eisen. Het zou een kwestie van helder taalgebruik zijn geweest. In het jaarverslag van 2023 kwamen woorden als diversiteit en inclusie nog twaalf keer voor, zo telde de Zweedse krant Dagens Industri.
De eisen van de Amerikanen vallen verkeerd bij veel Zweden, waar traditioneel veel aandacht is voor gendergelijkheid. De centrum-linkse krant Aftonbladet sprak van ‘een directe aanval op de Zweedse nationale soevereiniteit’ en riep premier Ulf Kristersson op zich te verzetten. ‘Wanneer leert hij nou eens dat een beleid van concessies niet werkt bij autoritaire leiders?’
Nina Larsson, de minister van Gelijkheid van de centrumrechtse regering, benadrukte eerder dat de Zweedse wet bedrijven juist verplicht actief en preventief discriminatie tegen gaan en gelijke rechten te stimuleren, bijvoorbeeld voor burgers met een handicap. ‘Doen ze dat niet, dan kan dat gevolgen hebben’, aldus de minister. ‘Bedrijven moeten weten dat de Zweedse wet blijft gelden.’
Al op de tweede dag van zijn presidentschap tekende Donald Trump een decreet dat een einde moet maken aan positieve discriminatie in het bedrijfsleven. In plaats van het in stand houden van wat Trump een ‘onwettig’ en ‘verderfelijk identiteitsgericht systeem’ noemt, moet het bedrijfsleven draaien om ‘traditionele Amerikaanse waarden als hard werken, excelleren en goed presteren’, aldus het decreet.
Waarom de Amerikanen de afdeling stadsplanning uitkozen voor hun verzoek, is onduidelijk. De ambassade reageerde vrijdag niet op vragen over de kwestie. Zeker is dat het verzoek op weinig enthousiasme kan rekenen in het stadhuis, ook niet bij de rechts-liberale oppositie. ‘De Amerikanen zijn in Stockholm afhankelijk van onze afvalinzameling, ons warmtenet en het rioolbeheer. Dus als ze er vanaf willen zeg ik: succes ermee’, aldus de rechts-liberale fractieleider Christoffer Fjellner.
Datzelfde geluid klonk bij het stadsbestuur. ‘Als de Amerikanen niet meer willen werken met de afdeling stadsplanning wordt het moeilijk om bijvoorbeeld een vergunning te krijgen voor een renovatie van de ambassade. Dat is hun probleem, niet het onze’, zei de wethouder.
Ook op andere terreinen verzet Zweden zich. Zo zal Mariann Budde, de Amerikaanse dominee die wereldberoemd werd toen ze bij de inauguratie van Trump de president vroeg om genade te tonen met de zwakkeren zoals migranten en transgender kinderen, in september spreken bij de opening van het Zweedse parlementaire jaar.
Budde heeft Zweedse wortels en haar boodschap is welkom. ‘Het voelde natuurlijk om haar uit te nodigen’, aldus Jonas Eek van de kathedraal van Stockholm. ‘Wat ze zei was niet provocatief, maar klassiek-christelijk.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant