Vrijdag buigt de rechter zich over de kunstroof uit het Drents Museum, waarbij onder meer de gouden helm van Cotofenesti werd gestolen. Kunstenares Alexandra Rimbu haakte een kopie van het geliefde Roemeense topstuk en veroorzaakte een regelrechte hype.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Toen Alexandra Rimbu (34) hoorde dat de gouden helm van Cotofenesti was gestolen uit het Drents Museum, schoot ze in de lach. Vanwege de absurditeit. ‘Ik dacht, hoe bestaat het? Hoe kun je zoiets dóén?’ Maar toen ze een vriendin in Londen belde, barstte die aan de andere kant van de lijn in tranen uit. ‘Zij is erg gehecht aan ons Roemeense erfgoed.’
Op sociale media las ze hoe ontzet landgenoten reageerden op de kunstroof. Rimbu bekroop ‘een raar gevoel’. ‘Het voelde eerst niet alsof het van mij was. Maar nadat het werd gestolen, was er opeens een leegte.’
Rimbu, opgeleid als architect, staat in haar atelier in de stad Iasi, waar ze onder meer juwelen maakt. Ze deelt het oude pand met een kaarsenwinkel, er hangt een zweem van geurige was. In de hoek ligt een bergje met bollen goudkleurige wol, aan de muur een poster van de tentoonstelling Dacia – Rijk van Goud en Zilver in het Drents Museum. ‘Gekregen van een vriendin.’
Ze maakt een van de plastic zakken op haar werkbank open en voilà, haalt de helm van Cotofenesti tevoorschijn. Tenminste, het gehaakte exemplaar dat onvoorzien een sensatie werd in Roemenië. ‘Het groeide uit tot een symbool.’
In de nacht van zaterdag 25 januari sloegen dieven toe in het Drents Museum. Ze forceerden de achterdeur met een explosief en ontvreemdden drie gouden armbanden en de gouden helm van Cotofenesti. De gestolen schatten zijn nog altijd niet terecht. Wel hield de politie zeven verdachten aan, van wie er vier vastzitten.
Vrijdag buigt de rechter zich bij een pro forma over het verlengen van het arrest van drie van hen. Ook zal het Openbaar Ministerie voor het eerst voorlopige bevindingen uit het onderzoek delen.
De topstukken zijn afkomstig uit het Nationaal Historisch Museum in Boekarest. Ze maakten deel uit van een rondreizende tentoonstelling over de Daciërs, een volk uit de antieke wereld dat een gebied bewoonde in het tegenwoordige Roemenië.
In de romantische verbeelding worden Daciërs gezien als verre voorouders van de Roemenen, die strijd leverden tegen de Romeinse legioenen. Historisch valt er nogal wat af te dingen op een direct lijntje tussen deze koene krijgers en de hedendaagse Roemenen. Maar wat vaststaat, is dat de helm tot de top van het Roemeense erfgoed behoort.
Rimbu heeft de Dacische schatten één keer met eigen ogen gezien, op een schoolreis naar de hoofdstad. ‘Destijds was ik diep onder de indruk. We zijn rijk, dacht ik.’
Ze reed opnieuw naar Boekarest, peinzend over de kunstroof, toen ze onderweg een ingeving kreeg. ‘Ik wilde een helm voor iederéén maken. Als aandenken, een herinnering aan wat er is gebeurd.’ Eenmaal terug in Iasi ging ze als een bezetene aan het werk en haakte vier dagen achtereen aan de muts-helm.
Rimbu plaatste een filmpje op Instagram. In de dagen erna ging het viraal op het Roemeense internet. Ze had een snaar geraakt. Een kunstgalerie in Boekarest wilde de muts tentoonstellen. Honderden berichtjes stroomden binnen van landgenoten die er ook een wilden hebben. ‘Het begon als een speels idee, maar werd veel groter dan ik me had kunnen voorstellen.’
Buiten haar atelier ging het er minder speels aan toe. De directeur van het uitlenende museum in Boekarest werd ontslagen. In een interview met het Dagblad van het Noorden zei hij tot ‘zondebok’ te zijn gemaakt voor alles wat misging, waaronder de haperende beveiliging.
Extreemrechtse politici maakten stemming met de kunstroof: George Simion, die afgelopen weekend de eerste ronde van de presidentsverkiezingen won, noemde de diefstal ‘een directe aanval op onze geschiedenis en identiteit’. De Roemeense premier zei een schadeloosstelling te willen van Nederland.
Het enthousiasme over de mutsen verraste Rimbu. ‘Ik verwachtte er maar eentje te maken.’ Om de vraag bij te benen, werkt ze nu samen met een klein netwerk van hakende vrouwen door heel Roemenië. Daarvoor is een patroon ontworpen; Rimbu laat het ingewikkelde stappenplan zien in een document op haar laptop.
Ze maakt ze ook nog zelf, vaak op speciaal verzoek van kunstenaars of muzikanten. ‘En nu maak ik ook een kleinere versie, voor baby’s. Die is heel erg in trek.’
De mutsen zijn aan de prijs: 500 Roemeense lei (ongeveer 100 euro). Het is allemaal handwerk, legt Rimbu uit, en duurt lang om te maken. Ze verkoopt er wekelijks nog vijf. ‘Het wordt zomer, dus de vraag droogt iets op. Maar ik zal een voorraad aanleggen voor de herfst.’
Ze is nog altijd beduusd van alle aandacht. ‘Maar het is een mooie reis. Onderbewust was het een manier voor mij om met de roof om te gaan.’ Zo ook voor andere Roemenen, die nu trots op hun sociale media poseren met Rimbu’s mutsen.
De kunstenares heeft er een hard hoofd in dat de helm ooit terugkomt. ‘Maar ik hoop dat ze hem niet hebben omgesmolten. Dat zou zo dom zijn.’ Overigens zag Rimbu op Instagram dat er inmiddels kopieën van haar muts rondgaan in Roemenië, voor een fractie van de prijs. Een van haar volgers had de mutshelm gespot – minder mooi natuurlijk – op een vlooienmarkt voor 50 lei.
Zo is de wollen replica van de gestolen helm op zijn beurt, nou ja, gestolen. ‘Karma’, zegt Rimbu, en haakt verder.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant