Niet eerder liepen gemeenten zo achter met het huisvesten van statushouders. Momenteel hebben gemeenten een achterstand van twaalfduizend mensen die ze aan een woning moeten koppelen. Betrokken partijen vrezen dat de plannen van het kabinet de situatie niet beter maken.
Gemeenten krijgen elk half jaar de opdracht om een bepaald aantal mensen met een verblijfsvergunning (statushouders) aan een woning te koppelen. Maar dat kunnen ze al tijden met moeite bijbenen doordat er een groot tekort is aan (sociale huur)woningen. Daarnaast nam het aantal statushouders dat een huis moest krijgen de afgelopen jaren geregeld toe.
Maar de achterstand die gemeenten hierbij oplopen was niet eerder zo groot als begin dit jaar. Zo'n vijf jaar geleden liepen gemeenten zestienhonderd mensen achter op het aantal statushouders die ze aan een woning moesten koppelen. Begin dit jaar steeg die achterstand naar ruim twaalfduizend.
Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening erkent "dat de achterstand nu groter is dan eerder". Minister Marjolein Faber (Asiel) gaf vorige maand aan dat die achterstand waarschijnlijk nog verder gaat oplopen.
Dat levert problemen op. Niet alleen is het onprettig voor een statushouder om lang te wachten op huisvesting en later te beginnen met inburgeren, ook houden zij de toch al schaarse plekken in asielzoekerscentra (azc's) bezet.
Inmiddels zitten ruim achttienduizend mensen met een verblijfsvergunning nog steeds in opvang die bedoeld is voor asielzoekers, terwijl ze dus eigenlijk al een 'normale' woonruimte in mogen. Een kwart van de opvangplekken voor asielzoekers wordt nu bezet gehouden door mensen die al te horen hebben gekregen dat ze in Nederland mogen blijven.
Nu de achterstanden bij gemeenten zo zijn opgelopen, moeten provincies ook vaker ingrijpen. Zij houden toezicht op gemeenten. En als die zich meermaals niet aan hun opdracht houden, gaat de provincie zich ermee bemoeien.
Dat ingrijpen bestaat in eerste instantie uit gesprekken. Het kan uitmonden in een waarschuwing of, in het uiterste geval, de provincie die de taak overneemt op kosten van de gemeente.
In Zeeland heeft de provincie aan vijf gemeenten gevraagd een plan te maken hoe ze alsnog aan hun taakstelling gaan voldoen. Beduidend meer dan gebruikelijk, zegt een woordvoerder van de provincie.
De provincie Zuid-Holland is al een stap verder gegaan: acht gemeenten hebben te horen gekregen dat de provincie hun taak misschien wil gaan overnemen. Een soort voorwaarschuwing dus. Dat is nog niet eerder bij zo veel gemeenten gebeurd, laat een woordvoerder van de provincie Zuid-Holland weten. In Utrecht was dit het geval bij twee gemeenten, en ook dat heeft de provincie nog niet eerder meegemaakt.
In Noord-Brabant ziet de provincie dat gemeenten vaker achterstanden hebben opgelopen. Krapte op de woningmarkt is niet de enige aanleiding, zegt een woordvoerder. Ook de impact van het stikstofbeleid en de "recente voorstellen tot wijzigingen in de landelijke wet- en regelgeving" spelen mee.
Gemeenten nemen de laatste jaren een stabiel aantal statushouders op vanuit azc's, ziet het ministerie. Maar dat zijn er niet genoeg, waardoor de achterstanden alleen maar oplopen.
Bovendien zijn er problemen met het vinden van geschikte woningen. Er zijn nu bijvoorbeeld veel alleenstaande statushouders die allemaal een eigen woning moeten krijgen. Een gezin is vanuit de gemeente gezien veel prettiger om te plaatsen, omdat die samen in een eengezinswoning terechtkunnen.
De opdracht voor gemeenten wordt de komende tijd waarschijnlijk alleen maar ingewikkelder. Het kabinet wil de regels voor het huisvesten van statushouders strenger maken. Zo moet er een verbod komen op het geven van voorrang aan statushouders ten opzichte van andere huurders.
Maar het is niet de bedoeling dat de doorstroom van statushouders stokt. Daarom wil het kabinet een groter beroep doen op het zelf zoeken van een woning en ook meer doorstroomlocaties opzetten. Op die plekken kunnen statushouders alvast (enigszins) in de buurt van hun toekomstige woonplek wonen.
Daarover klinken grote twijfels. Zo vreest onder meer VluchtelingenWerk dat statushouders daar vast komen te zitten doordat er gewoonweg niet genoeg woningen zijn.
"Onuitvoerbaar", noemde de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) de plannen eerder al. Zij vreest, net als het COA, dat statushouders straks ook nóg langer in de toch al volle asielopvang blijven. Het lange wachten heeft ook veel effect op hun inburgering, waarschuwde VluchtelingenWerk.
Het kabinet wil straks ook de taakstelling voor gemeenten gaan schrappen. Het wordt immers lastiger voor gemeenten om statushouders aan een woning te koppelen, en dat zou schuren met die taakstelling. Maar aan die wet wordt nog gewerkt en het is onduidelijk wanneer deze af is.
Het schrappen van de taakstelling zou gemeenten in juridische zin wel lucht bieden, zegt een woordvoerder van de VNG. Tegelijkertijd hebben "we als samenleving nog wel de taak om de mensen te huisvesten". Gemeenten vrezen dat er problemen in dorpen en steden ontstaan als statushouders zelf huisvesting moeten regelen. "Denk aan overbewoning doordat mensen met te veel bij elkaar intrekken en doordat mensen dakloos worden."
Source: Nu.nl algemeen