Een ei breekt het snelste als je het laat vallen op de punt. Dat schrijven natuurkundigen, nadat ze één voor één zo’n tweehonderd exemplaren hadden laten sneuvelen.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
‘Smullen’, zegt fysicus Ivo van Vulpen, bijzonder hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden, over het vakartikel dat onderzoekers donderdag publiceerden in het vakblad Communication Physics. ‘Dit is echt een ontzettend leuk experiment.’
De onderzoekers gingen met eieren aan de haal vanwege de ‘egg drop challenge’, waarbij scholieren een manier moeten verzinnen om een ei te laten vallen zonder het te breken. Hoewel dat vooral in de VS populair is, voeren ook veel Nederlandse scholieren de opdracht uit.
De uitkomst na 180 valexperimenten: een ei kun je – als het heel moet blijven –het best op zijn kant laten neerkomen. Dat is precies het tegenovergestelde van wat AI-tools als ChatGPT, maar ook populairwetenschappelijke media en YouTubers stelden. Allemaal verkondigden zij dat een ei het sterkst is in verticale richting en dat je deze dus juist het best op de punt kunt laten vallen.
Lastig is dat daarin wel degelijk een kern van waarheid schuilt. Eieren zijn namelijk stijver in de verticale richting. Ze geven op de punt minder mee. Dat toonden de onderzoekers ook in dit experiment aan.
‘Het is best een logische gedachte dat een ei dan het sterkste is in die richting’, zegt Van Vulpen. Maar de praktijk blijkt anders. Het is namelijk juist de stijfheid die het ei bij het vallen tegenwerkt. Dat het ei meer meegeeft op zijn zijkant, zorgt ervoor dat hij meer kan vervormen en minder snel breekt.
‘Op die manier kan het ei meer energie absorberen’, zegt Van Vulpen. Een beetje zoals een stuiterbal gemakkelijker vervormt dan een koffiekopje, maar dat laatste toch echt het snelste breekt wanneer het van tafel valt.
Het onderzoek illustreert daarmee onder meer dat menselijke taal bij het begrijpen van natuurlijke fenomenen soms tekortschiet.
‘Want wat is nu precies ‘sterk’? De verwarring daarover is waardoor het hier misgaat’, zegt Van Vulpen. De ene definitie (‘moeilijk in te drukken’) en de andere (‘valt sneller kapot’) wijzen de amateurnatuurkundige in het geval van een ei precies tegengestelde richtingen uit.
De belangrijkste les, zegt Van Vulpen, is dat je altijd vragen moet blijven stellen. ‘Al jarenlang doen scholieren en volwassenen deze proef en ze hebben altijd aangenomen dat ze het ei het best op de punt kunnen laten vallen. Totdat deze onderzoekers zeiden: is dat nou wel zo? Gelukkig kun je in de natuurkunde zoiets vervolgens gewoon controleren. Dat vind ik mooi.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant