Als enige EU-regeringsleider wil de Slowaakse premier Robert Fico vrijdag aanwezig zijn bij de jaarlijkse militaire parade in Moskou. Onderweg naar Rusland heeft Fico flinke vertraging opgelopen, omdat de Baltische Staten hun luchtruim voor zijn regeringsvliegtuig hebben gesloten.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Vrijwel alle Europese leiders laten de festiviteiten op 9 mei, de dag waarop Rusland de overwinning in 1945 op nazi-Duitsland viert, aan zich voorbij gaan. Naast Fico is alleen de Servische president Aleksandar Vucic naar Moskou afgereisd.
De gastenlijst bestaat veelal uit Ruslands trouwste bondgenoten: landen als Belarus, Cuba, Venezuela en Turkmenistan sturen hun hoogste diplomatieke vertegenwoordiging. Ook de leiders van de niet-erkende staten Abchazië en Zuid-Ossetië, die zich met Russische steun van Georgië hebben afgescheiden, zijn aanwezig. Eregast is de Chinese leider Xi Jinping, die woensdag in Rusland arriveerde voor een vierdaags staatsbezoek.
Hun aanwezigheid bij de viering van de ‘Dag van de Overwinning’, die in Rusland geldt als nationale feestdag, is niet alleen van symbolisch belang. De Russische president Vladimir Poetin, die zijn land de laatste jaren zelden verlaat, maakt van de gelegenheid gebruik om zoveel mogelijk wereldleiders te spreken.
Met zijn besluit om naar Moskou af te reizen bevestigt Fico zijn status als een van de meest pro-Russische regeringsleiders van de EU. Zelfs de Hongaarse premier Viktor Orbán, die misschien wel de warmste banden onderhoudt met het Kremlin, heeft zich afgemeld voor de militaire parade op 9 mei.
EU-buitenlandchef Kaja Kallas waarschuwde eerder al dat Brussel niet wil dat landen een delegatie naar Moskou sturen. ‘Wij zullen deelname aan de 9 mei-viering niet licht opvatten, gezien de grootschalige oorlog die Rusland in Europa voert’, aldus Kallas. Haar waarschuwing was niet alleen gericht aan de 27 lidstaten van de EU, maar ook aan kandidaat-leden als Servië.
De pogingen om Fico en Vucic weg te houden bij de militaire parade beperken zich niet tot diplomatieke druk uit Brussel: Estland, Letland en Litouwen besloten de Slowaakse en Servische regeringsvliegtuigen niet toe te laten tot hun luchtruim.
De kortste weg naar Moskou voert voor beide leiders over de Baltische Staten, omdat het Oekraïense luchtruim sinds de Russische invasie gesloten is. Een vlucht via Belarus zou evenmin voor de hand liggen, vanwege de Europese sancties die sinds 2021 tegen het land van kracht zijn. Ondenkbaar is het echter niet: op weg naar Moskou vloog Viktor Orbán afgelopen zomer nog over Belarus.
Vucic is woensdag uiteindelijk omgevlogen over de Zwarte Zee naar de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe, waar zijn vliegtuig een tussenstop moest maken. Het Russische staatspersbureau Tass sprak van een ‘geplande stop’ om bij te tanken, maar volgens Servische media gaf de Russische luchtverkeersleiding Vucic geen toestemming om direct door te vliegen naar Moskou. De vliegvelden in de Russische hoofdstad waren woensdag enkele uren gesloten vanwege Oekraïense droneaanvallen.
Ook Fico moest door de weigering van de Baltische Staten op zoek naar een alternatieve route naar Moskou. Op Facebook spreekt de Slowaakse premier van ‘een doelbewuste poging om mijn bezoek aan Moskou te vertragen’. ‘Dit zorgt voor een ernstige verstoring van ons programma’, aldus Fico, die vreest dat hij donderdagavond te laat zal komen voor een geplande ontmoeting met president Poetin.
Enkele uren later dan gepland is Fico’s regeringsvliegtuig donderdagmiddag alsnog opgestegen. Hij legt dezelfde omweg af als Vucic een dag eerder: vanuit Bratislava via Hongarije en Roemenië naar de Zwarte Zee, om dan via Georgië en Azerbeidzjan naar Rusland door te vliegen.
Het is niet voor het eerst dat de Slowaakse premier een omstreden bezoek aan Rusland brengt. Eind december was Fico ook al in Moskou, waar hij met Poetin sprak over de levering van Russisch gas aan Slowakije.
Slechts twee andere Europese regeringsleiders zijn sinds het begin van de Russische invasie van Oekraïne in Moskou geweest. De toenmalige Oostenrijkse bondskanselier Karl Nehammer was in april 2022 de eerste, later dat jaar gevolgd door de Hongaarse premier Orbán.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant