In de Rotterdamse wijk Hillesluis daalt de vaccinatiegraad al jaren. Daarom gaan alle alarmbellen af als een van de leerlingen van basisschool Risala besmet raakt met de mazelen. Zeker tachtig kinderen worden ziek. ‘Ik hoop dat iedereen nu immuun is.’
is verslaggever binnenland van de Volkskrant.
Rahma Iqachoura wist eigenlijk niet eens dat de ziekte nog bestond. Als ze van de GGD hoort dat een van haar leerlingen de mazelen heeft, hoopt ze in eerste instantie dat het wel zal meevallen. Het is immers voorjaarsvakantie. Het kind is thuis, zonder klasgenootjes.
Dat doet het niet. De meeste leerlingen van de islamitische basisschool Risala zijn niet gevaccineerd, waardoor het virus zich razendsnel verspreidt. De school gaat een week dicht. Het Suikerfeest kan niet doorgaan. Uiteindelijk raken meer dan tachtig van de zeshonderd leerlingen besmet, een enkeling moet zelfs worden opgenomen in het ziekenhuis.
Twee maanden na dat eerste telefoontje blikt de schooldirecteur in haar kantoor terug op de roerige periode. Om misverstanden uit de weg te helpen, maar ook om andere scholen te helpen die hetzelfde overkomt. Daar had ze zelf veel behoefte aan gehad, maar vanwege privacyredenen kon de GGD haar niet met hen in contact brengen.
Een rollercoaster, noemt ze de maanden waarin ze zich ontpopte tot mazelenexpert. Iqachoura weet inmiddels alles over het virus, een van de meest besmettelijke ziekten die er bestaan.
Niet alleen in Rotterdam zijn de mazelen terug. Het RIVM registreerde dit jaar al 375 besmettingen in het hele land. Dat zijn er bijna net zoveel als in de afgelopen tien jaar bij elkaar. Het gaat om verschillende clusters op scholen en binnen gezinnen. Van een landelijke uitbraak is geen sprake, omdat alle groepen op zichzelf staan en niet met elkaar verbonden zijn.
Zo’n cluster begint vaak met een besmetting die iemand in het buitenland oploopt. Die wordt vervolgens via de lucht doorgegeven aan onbeschermde contacten, veelal kinderen jonger dan 10 jaar die niet gevaccineerd zijn.
30 reizigers namen mazelen mee uit Marokko. Dat land kampt momenteel met een grote landelijke uitbraak, waarbij tienduizenden mensen besmet raakten en honderd patiënten overleden. Ook in Roemenië maakt het virus een opmars.
Eind februari gaan bij de GGD Rotterdam-Rijnmond alle alarmbellen af als ze horen dat een van de leerlingen van het Risala is besmet. Direct wordt gevreesd dat dit de grote mazelenuitbraak kan worden waarvoor deskundigen waarschuwen. De vaccinatiegraad in Rotterdam daalt immers al jaren. Net als in steden als Amsterdam, Utrecht en Den Haag, maar nergens zo hard als hier.
De leerling was tijdens de besmettelijke periode op de school in het hart van Hillesluis, een wijk in het stadsdeel Feyenoord in Rotterdam-Zuid waar vaccineren geen gewoonte is. Minder dan de helft van alle kinderen kreeg er een BMR-prik, die beschermt tegen de bof, mazelen en rode hond.
De vrees blijkt terecht. Kort na het eerste telefoontje van de GGD krijgt Rachma Iqachoura drie nieuwe meldingen. De maandag na de voorjaarsvakantie heeft ze een vervelende boodschap voor ouders: ‘De mazelen heersen weer.’ Grote paniek blijft uit. Wel zijn er veel vragen.
Om het belang van vaccineren uit te leggen en eventuele twijfels weg te nemen organiseert de GGD een voorlichtingsochtend op de school. Direct wordt duidelijk dat veel leerlingen niet gevaccineerd zijn. Niet om religieuze redenen, zoals soms wordt verondersteld. Want anders dan bij sommige andere godsdiensten, zoals die van gereformeerden in de Biblebelt, bestaan er binnen de islam geen bezwaren tegen vaccineren.
‘Sterker nog, ons geloof schrijft voor dat je goed voor je lichaam moet zorgen’, legt de schooldirecteur uit. ‘Daar hoort een vaccin dus ook bij.’ Twijfels van ouders hebben volgens haar niets met religie te maken, maar vooral met angst.
Soms is die pas later ontstaan. Zo komt het voor dat oudere kinderen binnen een gezin wel gevaccineerd zijn en jongere niet. Iqachoura: ‘Bijvoorbeeld omdat iemand een slechte ervaring zegt te hebben gehad met coronavaccins. Dat is dan dus een heel bewuste keuze.’
Haar kinderen zijn wel ingeënt. ‘Ik heb de vaccins zelf ook gehad en met mij is het goedgekomen’, zegt ze. ‘Maar als iemand daar anders over denkt, is dat prima. Uiteindelijk wil iedere ouder het beste voor zijn kind.’
Ook de GGD merkt dat het wantrouwen jegens vaccins sinds corona is toegenomen. ‘Het RIVM is nog aan het onderzoeken hoe breed het speelt, maar wij zien het terug in de dagelijkse praktijk’, zegt Debby Russel van het preventieteam dat nauw betrokken was bij de uitbraak op het Risala.
Dat er veel desinformatie rondgaat op sociale media draagt volgens haar bij aan de angst van mensen, die – zo wil ze benadrukken – leeft binnen alle lagen van de bevolking. ‘Mensen zien iets meerdere keren en lijken het dan voor waar aan te nemen.’
Russel: ‘Dit kan elke school met een lage vaccinatiegraad overkomen. Het is gewoon pech.’ De afgelopen maanden kampten volgens het RIVM zowel openbare als islamitische en antroposofische scholen met besmettingen.
De laatste grote mazelenuitbraak was in 2013. Toen raakten duizenden mensen besmet, 180 kinderen werden opgenomen in het ziekenhuis. Een van hen overleed. Het virus ging toen vooral rond in de Biblebelt, waar de vaccinatiegraad altijd al laag is.
‘De mazelen zijn al heel lang geen onderwerp meer geweest. De ziekte is uit het geheugen verdwenen’, stelt Russel, die denkt dat ouders daardoor niet goed beseffen hoe ernstig het virus kan zijn.
Zo’n vijftig leerlingen krijgen na de informatieochtend alsnog een inenting tijdens speciale open vaccinatiemiddagen in de Maassilo. Dicht bij de school, want de GGD weet dat het voor ouders een drempel kan zijn om ver te moeten reizen of een afspraak te maken.
Het aantal besmettingen loopt ondertussen op. De onrust ook. Wanneer de teller op 32 staat, gaat Iqachoura over tot een drastisch besluit. De school gaat een week dicht.
Razendsnel worden er lespakketten gemaakt. De printers draaien die maandagmiddag 23 maart – drieënhalve week na de eerste melding – op volle toeren.
Invloed op de verspreiding van het virus heeft de sluiting waarschijnlijk niet, dan had die langer moeten duren. ‘En dat konden we de ouders niet aandoen’, zegt Iqachoura. ‘We hoopten hiermee vooral een deel van de angst weg te nemen onder zwangeren en kwetsbaren.’
De GGD vreest zelfs dat de mazelen juist onder meer mensen zullen rondgaan, doordat kinderen bijvoorbeeld naar opa’s en oma’s worden gebracht.
‘Kleed je kind wat warmer aan dan normaal’, luidt het advies wanneer kinderen de dinsdag erna terugkeren in het grondig gereinigde gebouw. Klaslokalen worden regelmatig gelucht, ouders mogen niet meer mee naar binnen.
Door de ‘lockdown’ nemen sommigen van hen de ziekte ineens een stuk serieuzer. Iqachoura: ‘Daarvoor werd nog wel eens gezegd: ‘Nou, nou, de mazelen. Die hebben we vroeger allemaal gehad toch?’
De schooldirecteur merkt op dat de echte kleintjes er maar weinig van begrijpen. Pas vanaf groep 3 of 4 worden ze zich een beetje bewust van de situatie. Leraren laten hen informatieve filmpjes zien en proberen op een kinderlijke manier te vertellen wat mazelen zijn. ‘Bijna hetzelfde als de waterpokken, maar dan iets heftiger.’
Dat het Suikerfeest waar iedereen zo naartoe leefde niet groots gevierd kon worden, was geen fijne boodschap om de kinderen te vertellen. ‘Maar we halen het nog een keer in’, lacht Iqachoura. ‘Dat hebben we beloofd.’
Kort voor de meivakantie waarschuwde de GGD dat het virus weer kan oplaaien door de vele feestdagen waarop mensen samenkomen en door terugkerende reizigers uit landen waar de mazelen rondgaan.
Daarom ‘tackelen’ Anna, Yvonne, Hemradj en Redouan elke kinderwagen die deze woensdagochtend hun kraam passeert. Het preventieteam van de GGD is neergestreken op de Afrikaandermarkt, een van de grootste markten van Rotterdam, 1,5 kilometer van de school.
Anna zet een vinkje achter ‘mazelen’. Het vijftigste alweer. Op een A4’tje wordt bijgehouden hoeveel mensen een flyer hebben gekregen en waar ze zoal vragen over hebben.
Zojuist sprak de preventiemedewerker een moeder met een prematuur kindje dat ze uit angst voor een besmetting niet mee durft te nemen naar de markt. Ook haar gevaccineerde zoontje van 2 gaat niet meer naar de peuterspeelzaal.
Ze zou de baby graag willen beschermen, maar kinderen kunnen pas na hun eerste levensjaar worden ingeënt. Voor reizigers naar landen waar het virus nu hard rondgaat – zoals Marokko en Roemenië – is de leeftijdsgrens vervroegd naar zes maanden.
Af en toe roept een voorbijganger iets vervelends over vaccins. ‘Niet intrappen.’ Dat is het team sinds corona gewend.
Een oudere dame die net is komen aanlopen wrijft over haar bovenarmen en buik. Haar kleinzoon heeft de mazelen, vreest ze. De 6-jarige gaat naar het Risala en werd afgelopen vrijdag ziek. Een snotneus, hoge koorts en viezigheid in zijn ogen.
Gisteren kwamen daar die vlekjes bij. Met een vies gezicht wijst ze naar een van de foto’s die de GGD in het kraampje heeft uitgestald. Op de afbeeldingen is te zien hoe mazelen er net iets anders uitzien dan waterpokken en rode hond.
Het jongetje is niet gevaccineerd. Zijn moeder vertrouwt het vaccin niet, terwijl ze het zelf wel gewoon kreeg, vertelt de oma in het Arabisch aan preventiemedewerker Redouan Oulad Ali. Die drukt haar op het hart dat het kind echt niet in aanraking mag komen met anderen.
Kort na de eerste besmetting gaven verschillende moskeebesturen aan te willen helpen. De GGD werkt graag samen met dit soort ‘sleutelpersonen’, die contact hebben met groepen die de gezondheidsdienst zelf lastig kan bereiken. De Marokkaanse ouderenbond of een Somalische vrouwengroep bijvoorbeeld.
Vanavond geeft Oulad Ali voorlichting aan bezoekers van de Essalammoskee, één van de grootste van Europa, waar wekelijks duizenden gelovigen samenkomen.
De zorgen zijn nog niet voorbij, nu het aantal besmettingen in de rest van het land weer toeneemt. In de regio Rotterdam-Rijnmond werden tot nu toe 120 besmettingen gemeld, 17 patiënten moesten worden opgenomen.
Op het Risala lijkt de brandhaard uit te doven. De meeste zieken zijn aan de beterende hand. De kinderen die in het ziekenhuis lagen zijn tot Iqachoura’s opluchting weer thuis.
Toch is de school er nog niet helemaal gerust op. Hoe graag iedereen na de vakantie ook weer zou willen terugkeren naar ‘het oude normaal’, de blauwe voordeur blijft komende maandag gesloten voor ouders. ‘We laten de maatregelen pas los als we zeker weten dat het voorbij is’, zegt Iqachoura. ‘Maar stiekem hoop ik dat alle kinderen nu een beetje immuun zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant