Nederland blokkeert de verlenging van het EU-samenwerkingsprogramma met Israël, omdat de humanitaire blokkade van Gaza strijdig is met het internationaal humanitair recht. Dat schrijft minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) in een brief aan EU-buitenlandchef Kaja Kallas.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
In de brief stelt Veldkamp dat de humanitaire blokkade van Gaza naar zijn mening een schending is van Israëls verplichtingen onder het internationaal humanitair recht ‘en daarmee van artikel 2 van het Associatieverdrag’.
Dat artikel stelt dat de relatie tussen Israël en de EU gebaseerd zal zijn op mensenrechten en respect voor democratische principes. Nederland wil een ‘evaluatie’ van de vraag of Israëls optreden binnen artikel 2 valt en houdt tot die tijd verlenging van het gezamenlijke EU-Israëlactieplan tegen. Dat vloeit voort uit het associatieverdrag.
Veldkamp verwijst daarbij expliciet naar de blokkade, die ‘niet overeenkomstig de provisionele maatregelen’ van het Internationaal Gerechtshof is en de ‘al verschrikkelijke humanitaire situatie verslechtert’. Hij noemt ook de plannen voor een grotere militaire operatie en uitspraken van ministers die duiden op ‘een (her)bezetting van delen van Gaza, Syrië en Libanon’.
Ook is de minister kritisch over Israëls plan zelf de distributie van hulp ter hand te nemen. Volgens Veldkamp overwegen verschillende andere EU-landen zijn initiatief te steunen. Woensdag kan de kwestie aan de orde komen tijdens informeel overleg van de ministers van Buitenlandse Zaken van EU-landen in Warschau.
De brief bevat de scherpste veroordeling van het Israëlische optreden in Gaza van een Nederlands kabinet tot nu toe. Het past volgens Veldkamp in een reeks maatregelen waartegen het kabinet zijn onvrede heeft geuit. Zo werd onlangs de Israëlische ambassadeur op het matje geroepen, werden de regels voor de export van strategische goederen verscherpt, en is behandeling van een defensie-overeenkomst met Israël uitgesteld.
Ook is Nederland voortrekker, met Frankrijk, voor nieuwe sancties tegen gewelddadige Israëlische kolonisten op de Westoever. Er zijn initiatieven genomen om vanuit de EU Israël aan te spreken op de humanitaire situatie. Vorige week diende Nederland (net als acht andere EU-landen) een verklaring in bij het Internationaal Gerechtshof inzake een advies dat het hof gaat opstellen over Israëls verplichtingen ten aanzien van de VN en andere internationale organisaties in de bezette gebieden.
Vanuit de linkse oppositie in de Tweede Kamer is er al langere tijd felle kritiek op de ‘pro-Israëlische opstelling’ van het kabinet, dat ‘verlamd’ zou worden door de zeer pro-Israëlische PVV-leider Geert Wilders. Ook hulporganisaties en mensenrechtenorganisaties zijn zeer kritisch over de Nederlandse opstelling.
Onlangs voegde het CDA zich bij het koor critici en vroeg het kabinet ‘duidelijker stelling te nemen’. De recente dodelijke aanval op vijftien Palestijnse hulpverleners, die vervolgens in een massagraf gedumpt werden, is volgens het CDA ‘een pijnlijk bewijs dat de regering Netanyahu het internationaal recht met voeten treedt’.
‘Onze solidariteit met Israël mag geen vrijbrief zijn voor stilzwijgen over oorlogsmisdaden’, schreven CDA-Kamerleden Henri Bontenbal en Derk Boswijk in een opiniestuk voor Trouw.
Wilders zelf reageerde woensdagochtend op X op Veldkamps brief aan Kallas: ‘Zwakke minister kiest de kant van anti-Israël demonstranten.’ Wilders heeft al eerder zijn onvrede laten blijken over de in zijn ogen te weinig pro-Israëlische koers van de coalitie, waarin zijn partij de grootste is. Die kritiek wordt meestal geuit op sociale media. Bij menig commissiedebat over de kwestie is de PVV afwezig.
In zijn brief aan hoge vertegenwoordiger Kallas schrijft Veldkamp dat zijn zorgen over Israëls optreden op geen enkele manier afbreuk doen aan de Nederlandse solidariteit met en steun voor Israël en zijn volk. Maar de minister zegt tevens ‘standvastig’ te zijn in zijn geloof dat de EU ‘een proactieve en vastberaden opstelling moet innemen in het bevorderen en waarborgen van democratische waarden, fundementele rechten en de rechtsstaat’.
De oppositie toont zich woensdag niet onder de indruk. Boswijk reageert op X: ‘Veldkamp gaat eindelijk een door hem ontraden, maar toch aangenomen motie uit maart (!) van Kati Piri en mijzelf uitvoeren. Ondertussen is de situatie verder verslechterd. Het is goed dat er iets gebeurt maar dit is erg laat en erg weinig.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant