De provincie Gelderland wil een wolf laten doden die een hardloopster beet, juist op het moment dat het Europees Parlement de beschermde status van de wolf wil verlagen. Gaat het afschieten van ‘probleemwolven’ nu beginnen?
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Op de Hoge Veluwe is onlangs een hardloopster aangevallen door een wolf. Wolvendeskundigen verzekeren ons steeds dat de wolf mensenschuw is. Hoe kan dat?
Over de gebeurtenissen op de Hoge Veluwe is veel onduidelijkheid. Volgens de leiding van het park zou de wolf vaker problemen hebben gegeven, maar aantoonbare feiten daarover ontbreken. Gebruikelijke deskundigen van de Zoogdiervereniging of de Wageningse universiteit zijn niet betrokken bij het onderzoek. De leiding van het park is fel tegen de wolf, onder meer omdat die de daar uitgezette moeflons aanviel.
In principe valt een wolf geen mensen aan. Dat wil niet zeggen dat er geen problematische situaties kunnen ontstaan. Deskundigen vermoeden dat de wolf van de Hoge Veluwe is gelokt of bijgevoerd, bijvoorbeeld door fotografen die hem voor de lens wilden krijgen, en zo gewend is geraakt aan mensen. Ook kan het dier instinctief gedrag hebben vertoond: roofdieren reageren op snelle beweging. Wanneer een hardloper of fietser passeert, kan het dier aanslaan. Als er ook nog welpen te verdedigen zijn, is er een extra reden tot uitvallen.
De provincie Gelderland wil versneld een vergunning afgeven om de probleemwolf op de Hoge Veluwe af te schieten. Is het zo eenvoudig?
Alleen in zeer uitzonderlijke omstandigheden mag deze beschermde diersoort worden afgeschoten. Wanneer aantoonbaar steeds dezelfde wolf agressief gedrag naar mensen vertoont, bijvoorbeeld. Dat moet dan onomstotelijk zijn aangetoond; ook moeten eerst alternatieven worden overwogen, zoals het zenderen van wolven, het beschieten met verfkogels om hem af te schrikken of het afsluiten van een gebied voor mensen. De Faunabescherming, die eerder al met succes het beschieten met verfkogels aanvocht bij de rechter, kondigt aan bezwaar te maken tegen het nieuwe voornemen van de provincie. Deskundigen verwachten dat de rechter dat bezwaar zal moeten erkennen.
Zijn er te veel wolven?
In 2023 schatten onderzoekers het aantal in heel Europa op meer dan 20 duizend. In 23 Europese lidstaten leven roedels die zich voortplanten, terwijl ook het verspreidingsgebied zich uitbreidt. Organisatie Bij12, die namens de provincies kennis en informatie bijhoudt, wijst daarbij wel op voorzichtigheid: lang niet elk land monitort de wolf op dezelfde manier. Ook kunnen door het zwerfgedrag van wolven dubbeltellingen voorkomen. Sommige landen leveren schattingen aan die niet altijd even betrouwbaar zijn gebleken. Naar schatting leven in Nederland momenteel ongeveer elf wolvenroedels en rond de 100 exemplaren. Na enkele jaren van groei lijkt die groei wat af te vlakken. Tientallen vinden de dood in het autoverkeer en experts denken dat circa een kwart wordt gestroopt door tegenstanders.
Het Europees Parlement stemt donderdag zeer waarschijnlijk voor het versneld verlagen van de beschermde status van de wolf. Mag het dier daarna snel worden afgeschoten?
Nee. De wolf is nu nog geclassificeerd als ‘strikt beschermd’ volgens de bepalingen van de Conventie van Bern en de Bonn-conventie, belangrijke internationale verdragen over natuurbescherming. Volgens het nieuwe voorstel zou de wolf de status ‘beschermd’ krijgen.
De wolf blijft ook na deze verlaging een beschermd dier, waarop in principe niet mag worden geschoten. Als het voorstel inderdaad groen licht krijgt, moet nog de zogeheten Europese Habitatrichtijn op de schop. Die richtlijn beschermt soorten en gebieden in Europa. Een aanpassing daarvan vergt opnieuw tijd, omdat zowel het Europees Parlement als de Raad van Europa ermee moeten instemmen. Dat kan nog minstens een jaar duren.
Maar daarna kan het afschieten beginnen, toch?
Nee. De Habitatrichtlijn is er voor alle dier- en plantensoorten op gericht een zogeheten ‘gunstige staat van instandhouding’ te krijgen of te behouden. Dat betekent dat zowel de populaties als de leefgebieden groot genoeg moeten zijn om zich te handhaven. Voor de wolf geldt dat in Europa slechts twee populaties groot genoeg zijn, van alle andere - ook de Nederlandse - is dat nog niet zo. Een gunstige staat van instandhouding is niet direct te koppelen aan een exact aantal dieren, maar aan factoren als verspreiding, populatie (waaronder genetische diversiteit), leefgebied en toekomstperspectief. Volgens studies zijn tenminste 1.000 roedels nodig in Centraal Europa regio nodig. Volgens diezelfde studies bevinden zich in die regio momenteel ongeveer 300 roedels.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant