Het is een opmerkelijke primeur: een half jaar nadat hij aan de macht kwam in Damascus, komt de Syrische interim-president Ahmad al-Sharaa voor het eerst naar een Europese hoofdstad, Parijs.
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten. Eline Huisman is correspondent in Frankrijk.
Woensdag wordt hij in Parijs ontvangen door de Franse president Emmanuel Macron, een ontmoeting die volgens het Elysée bedoeld is om de Franse steun te onderstrepen voor de ‘opbouw van een nieuw Syrië.’
Het bezoek aan Frankrijk is geen verrassing: in februari van dit jaar was Macron al de eerste westerse regeringsleider die met Sharaa belde, en het lijkt erop dat hij die sleutelpositie als wegbereider binnen de Europese Unie wil behouden. Binnen de EU was Frankrijk een van de belangrijkste ondersteuners van de Syrische opstand, vanaf 2011, tegen toenmalig dictator Bashar al-Assad. Frankrijk heeft een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Assad, en een aantal van zijn handlangers is door de Franse rechter bij verstek veroordeeld tot levenslang wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
Kort na het telefoontje tussen Sharaa en Macron volgde er een uitnodiging om naar Europa te komen, maar dat bezoek liep vertraging op. Sharaa werd aanvankelijk verwacht op de jaarlijkse donorconferentie voor Syrië in Brussel, halverwege maart, maar blies dat bezoek af, volgens ingewijden vanwege de moordpartijen aan de Syrische westkust op Alawieten, kort daarvoor.
Critici zagen in dat sektarische bloedbad een bevestiging dat Sharaa als voormalig leider van terreurbeweging Al Qaida zijn oude ideologie niet had afgeschud. De president stuurde in zijn plaats zijn minister van Buitenlandse Zaken, Asaad al-Chibani. Tijdens de donorconferentie werd in totaal 5,8 miljard euro aan Europees hulpgeld toegezegd, waarvan een kwart bestond uit leningen. Een deel van de EU-sancties tegen Syrië is opgeheven.
De Franse scheepvaart- en logistiekgigant CMA-CGM sloot vorige week een contract met de Syrische autoriteiten voor de exploitatie van de haven van Latakia. Met de deal, gesloten voor dertig jaar, is een investering gemoeid van 230 miljoen euro. Het gaat om de grootste buitenlandse investering sinds de val van Assad, waarbij moet worden aangetekend dat het bedrijf ten tijde van de dictatuur ook al actief was in Syrië. Het contract werd in de nadagen van Assad verlengd, maar na diens val opengebroken door de nieuwe regering.
Frankrijk hoopt economisch te profiteren van de wederopbouw’, zo zegt Fabrice Balanche, als Syriëkenner verbonden aan de Universiteit van Lyon. ‘Historisch gezien hebben de Fransen daar altijd een belangrijke rol gespeeld.’ Een eeuw geleden was Syrië net als buurland Libanon nog een Frans mandaatgebied, met als gevolg dat er altijd een speciale relatie geweest is. De verwachting is dat Frankrijk binnenkort zijn ambassade in Damascus zal heropenen. Duitsland deed dat eerder dit jaar ook.
De Franse voortrekkersrol staat in scherp contrast met de opstelling van de Amerikaanse regering die Sharaa’s regering niet wil erkennen als het legitieme gezag in Syrië. De sancties uit het Assad-tijdperk zijn nog altijd van kracht, met als gevolg dat het land bijvoorbeeld uitgesloten is van Swift, het internationale betalingssysteem. Voor de wederopbouw is dat een immense sta-in-de-weg. ‘Het is alsof ze ons vragen te zwemmen met vastgebonden handen’, zo zou Sharaa volgens dagblad Le Figaro tegenover een Europese minister hebben verzucht.
Behalve prestige en economische belangen staat er voor Frankrijk ook een aantal politieke wensen op het spel. Terreurbeweging Islamitische Staat (IS) is actief in Syrië, en de Fransen hopen dat Sharaa een rol kan spelen in de bestrijding van IS. Frankrijk blijft een doelwit voor IS-aanslagen, en afgelopen jaar werden meerdere pogingen daartoe verijdeld.
Daarnaast zal Macron zijn Syrische collega vragen te voorkomen dat buurland Libanon – een belangrijke Franse bondgenoot – gedestabiliseerd wordt. Aan de Libanese kant van de grens bestaat de nodige nervositeit, aangezien oud-jihadisten onder Sharaa vrij rondlopen. Sommigen hebben functies gekregen binnen het Syrische leger.
Eveneens hoog op de agenda, zo melden bronnen rond het Élysée, staat de veroordeling van de daders van de moordpartijen op alawieten begin dit jaar. De Syrische regering heeft een onderzoek ingesteld, maar van de bevindingen is nog niets vernomen, en of het tot berechting zal komen is onduidelijk.
Critici vragen zich af of Sharaa in staat is om de extremisten in zijn kringen daadwerkelijk te temmen, onder meer vanwege recent sektarisch geweld tussen pro-regeringssoldaten en druzische milities. Macron zal Sharaa in Parijs vragen alle Syrische burgers te beschermen, ongeacht hun afkomst of religie, om nieuw sektarisch bloedvergieten te voorkomen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant