Tijdens een grote demonstratie in Servië zette de politie een wapen in dat tot nu toe onbekend was in Europa: een geluidskanon. Het wantrouwen tegen de Servische regering zit inmiddels zo diep dat de demonstrerende studenten maandag nieuwe verkiezingen eisten.
‘Het was een spookachtig geluid’, zegt Aleksandar Milosevic (41), journalist. ‘Alsof er een auto midden door de straat kwam rijden – maar dat kon niet, dat wist ik, want de straat was vol mensen. Het geluid was niet hard, niet zo hard dat ik mijn oren hoefde te bedekken. Maar het was vreemd, het hoorde daar niet te zijn, en daardoor riep het onmiddellijk paniek op.’
‘Het geluid zelf viel me niet speciaal op’, zegt Andrej Sevo (30), sociaal wetenschapper. ‘Maar iedereen op straat begon ineens te rennen, en ook bij mij sloeg de paniek toe. Even dacht ik dat we collectief aan het trippen waren. Maar inmiddels ben ik ervan overtuigd: er gebeurde echt iets.’
‘Ik heb niets gehoord’, zegt Jelena Dakonovic (32), beheerder van een galerie. ‘Maar ik kreeg een heel vreemd gevoel van binnen: een combinatie van leegte, angst en verwarring. Al voordat ik mensen in beweging zag komen, voelde ik dat.’ Naderhand meldde Dakonovic zich in het ziekenhuis: ze had een drukkend gevoel in haar oren, alsof ze in het vliegtuig had gezeten, en dat hield dagenlang aan.
De Servische regering heeft het niet officieel toegegeven, maar voor de meeste Serviërs staat vast dat bij de laatste grote demonstratie in Belgrado een geluidskanon is ingezet.
‘De regering is werkelijk door alle stadia van leugenachtigheid gegaan’, zegt Milosevic erover, die als journalist verslag deed van die demonstratie.
Eerst zei de Servische president Aleksandar Vucic dat noch het leger, noch de militaire politie zo’n akoestisch apparaat bezat. Maar al snel wist een oppositiepoliticus een document te tonen waaruit bleek dat de regering een paar jaar geleden zestien exemplaren had gekocht.
Vervolgens was het verweer: die hebben we nooit uitgepakt, ze staan in de opslag. Toen dook er een foto op waaruit bleek dat er een geluidskanon was bevestigd op een politieauto die op de dag van de demonstratie bij het parlement was geparkeerd.
Inmiddels is de lezing: ja, oké, er zijn geluidskanonnen in Servië, de politie had er ook een bij zich, maar alleen om te gebruiken als megafoon. ‘Het is alsof je zegt: ja, ik heb een bom, maar alleen ter decoratie’, schampert Milosevic.
De episode met het geluidskanon heeft de demonstranten in Servië nog vastberadener gemaakt dan voorheen. Maandag maakten de studenten die de demonstraties leiden, en die gezamenlijk beslissingen nemen in facultaire bijeenkomsten, bekend dat ze nieuwe verkiezingen eisen.
De wortels van de regeringscorruptie zijn zo diep doorgedrongen in de staatsinstituties dat deze niet meer functioneren, stelden de studenten op sociale media. Het is voor het eerst dat ze de regering zo direct verantwoordelijk stellen voor de corruptie in het land.
Lange tijd concentreerden de studenten zich op één noodlottig ongeval: het ingestorte afdak van het station in Novi Sad, met zestien dodelijke slachtoffers als gevolg. Het station was nota bene net gerenoveerd, met hulp van Chinese bedrijven. De waarheid daarover moest boven tafel komen, vonden de studenten.
Gen Z bezette vanaf november de universiteiten, de colleges werden opgeschort, en na verloop van tijd sloten ook andere generaties zich aan. Dat leidde op 15 maart tot een van de grootste demonstraties in de geschiedenis van Servië, waarbij naar schatting 300 duizend mensen aanwezig waren. Sinds de opstand tegen de gewezen president Slobodan Milosevic waren er nooit meer zo veel demonstranten op de been geweest.
Juist toen al die mensen, verzameld in het centrum van Belgrado, 15 minuten stilte hielden voor de (toen vijftien) slachtoffers van het ongeval in het station, klonk dat vreemde geluid.
Geluidskanonnen zijn ontwikkeld in de Verenigde Staten, oorspronkelijk om terroristen op zee af te schrikken. Ook in de VS zette de politie ze al in tegen demonstranten, met rechtszaken tot gevolg: de ‘akoestische langeafstandsapparaten’, zoals ze officieel heten, kunnen migraine, duizeligheid, oorpijn en permanente gehoorschade veroorzaken. Het volume dat ze produceren kan oplopen tot 160 decibel (ter vergelijking: vanaf 85 decibel moeten werknemers in Nederland gehoorbescherming dragen).
Zo luid hoorden de Servische demonstranten het geluid niet. Maar honderden mensen beschreven achteraf wel dat ze íets hadden gehoord. Ze dachten aan het geluid van een vliegtuig, van een trein, of aan een diepe hum die uit de keel van een reus had kunnen komen.
‘Het was zo respectloos tegenover de slachtoffers dat het geluidskanon juist op dat moment van stilte werd ingezet’, zegt Milosevic. ‘Ik kan haast niet beschrijven hoe groot de woede is die dit veroorzaakte. Niet veel later werden er luidkeels leuzen tegen Vucic, de president, geroepen.’
Sindsdien hebben de grieven van de studenten en de andere demonstranten zich verbreed. ‘Velen van ons zien hierin een uiting van pure kwaadaardigheid’, vervolgt Milosevic. ‘Voorheen hadden de protesten een lichte toets. Maar nu is alles veranderd. We weten dat de regering – of íemand – dit wapen gebruikt tegen haar eigen bevolking.’
En ook Dakonovic concludeert: ‘De maskers zijn nu werkelijk afgevallen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant