De EU-landen moeten uiterlijk in 2027 alle import van Russisch gas en olie beëindigen. Volgens de Europese Commissie is dit mogelijk zonder grote effecten op de prijs van energie en op het energieaanbod.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Het totaalverbod op Russische energie dat de Commissie dinsdagmiddag voorstelt volgt op eerdere importbeperkingen voor kolen en olie nadat het land Oekraïne was binnengevallen. Rusland verdiende vorig jaar niettemin nog steeds 23 miljard euro met de verkoop van gas, olie en nucleair materiaal aan de EU-landen.
De Commissie wil een eind maken aan deze inkomstenbron voor Moskou alsook aan de afhankelijkheid van Rusland als onbetrouwbare energieleverancier. De lidstaten en het Europees Parlement moeten het Commissieplan goedkeuren.
Sinds de invasie van Oekraïne in 2022 heeft de EU haar consumptie van Russische energie fors verminderd. Kolen uit Rusland zijn niet meer welkom. Was Russische olie in 2022 nog goed voor 27 procent van de totale Europese olie-import, nu is dat nog maar 3 procent. Alleen Hongarije en Slowakije gebruiken nog op grote schaal Russische olie.
Bijna de helft (45 procent) van het door de EU geïmporteerde gas kwam in 2021 uit Rusland, in 2023 was dat gedaald tot 15 procent. Vorig jaar nam het Russische aandeel weer toe tot 19 procent, de import van lng speelde een belangrijke rol. Dit jaar zakt de Russische import volgens de Commissie terug naar 13 procent.
Zonder verdere actie zal dit niet verder dalen, meent de Commissie. Zij stelt daarom voor eind dit jaar de import van Russisch gas te verbieden dat op de sportmarkt (korte termijn contracten) wordt gekocht. Die markt is goed voor eenderde van de Russische gasimport.
De bestaande lange termijncontracten voor gas (aardgas en lng) uit Rusland, worden als het aan de Commissie ligt uiterlijk eind 2027 beëindigd. De invoering van het totaalverbod in twee stappen, moet prijsstijgingen voorkomen. Om toezicht te houden op de afbouw wil de Commissie inzage in de contracten die gasleveranciers hebben met Rusland.
De Commissie meent dat er inmiddels genoeg andere leveranciers van lng en aardgas zijn om het wegvallen van de Russische import te compenseren. Ook moeten landen de productie van hernieuwbare energie (zon, wind, water) verder opvoeren en meer doen aan energiebesparing.
De olie-import uit Rusland zou ook eind 2027 moeten ophouden. Volgens de Commissie kunnen Hongarije en Slowakije - die nu nog 80 procent van hun olie uit Rusland ontvangen - bij andere aanbieders terecht.
Voor de uitfasering van uranium uit Rusland legt de Commissie nog geen datum vast. Tsjechië, Bulgarije, Hongarije, Slowakije en Finland gebruiken in Rusland ontworpen kerncentrales. Het benodigde verrijkte uranium voor deze centrales komt voor een groot deel uit Rusland en is elders niet makkelijk verkrijgbaar. Eenzelfde afhankelijkheid is er bij het onderhoud van de centrales en voor reserveonderdelen.
Ook bij de levering van radioactief materiaal voor medische behandelingen, is Rusland vooralsnog onmisbaar. De Commissie wil dat de EU zelf de benodigde nucleaire capaciteit opbouwt zodat ze op den duur ook hiervoor Rusland de rug kan toekeren.
Bij aanvang van de Commissievergadering dinsdag was nog niet duidelijk of de Hongaarse commissaris Olivér Várhelyi akkoord zou gaan met de voorstellen. Hongarije onderhoudt goede banden met Moskou en vreest dat de goedkope Russische olie-import wegvalt. Het komt zelden voor dat een commissaris tegenstemt. Naar verluidt zou de Slowaakse commissaris Maros Sefcovic (wiens land ook door een verbod op Russische olie wordt getroffen) wel instemmen.
Diplomaten verwachten stevige discussies tussen de lidstaten zodra de concrete wetsvoorstellen op tafel liggen. De Commissie wil die nog voor de zomer presenteren.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant