Het viel fotograaf Loek Buter op: het van oorsprong klassieke mannenberoep van veearts wordt steeds vaker door vrouwen vervuld. Hij volgde de 29-jarige Lilian Bergman tijdens haar werk in de kop van Noord-Holland.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
De diagnose voor koe 37 is snel gesteld. ‘Ze klinkt verscherpt op haar longen’, zegt Lilian Bergman gedecideerd, nadat ze het imposante dier heeft beklopt en beluisterd met haar stethoscoop. De geconstateerde longontsteking is in dit stadium gelukkig goed te behandelen met antibiotica. ‘Ze gaat het redden.’
Ook het kalfje dat de koe draagt leeft nog, weet Bergman nadat ze haar rechterarm tot haar oksel in de koe heeft gestoken. ‘De bloedvaten naar de baarmoeder zinderen’, stelt ze de melkveehouder gerust.
Bergman is 29 jaar en sinds november werkzaam als veearts bij dierenartspraktijk Van Duin tot Dijk in Noord-Scharwoude. Als kind was ze altijd al in de weer met beesten. Een jaar of 10 was ze toen ze een keer mee mocht naar een paardenkliniek. Vanaf die dag wist ze zeker: ze wilde dierenarts worden.
Vastberaden begon ze aan een schoolloopbaan, die haar van het vmbo via het mbo en hbo uiteindelijk tot de academische studie diergeneeskunde in Gent bracht. Vorig jaar studeerde ze af, na in totaal elf jaar vervolgonderwijs. ‘Het was misschien een ander pad dan dat van de meesten, maar wel mijn pad. Ik wist wat ik wilde.’
De eerste keer dat fotograaf Loek Buter (42) Bergman in actie trof, had hij niet eens de tijd haar te begroeten. ‘Ze zat middenin een zeer moeizame bevalling van een koe. Ze lag op de grond, naast die dampende koe, tussen de stront. Ik was meteen onder de indruk van haar kracht en professionaliteit.’
Buter groeide zelf op als zoon van een melkveehouder in Noord-Scharwoude. Hij ontmoette Bergman vorig jaar op de afscheidsreceptie van hun eigen oude veearts. ‘Een man, zoals vroeger bijna altijd het geval. Maar het viel me op dat de jonge aanwezige veeartsen bijna allemaal vrouw waren.’
Zo kwam de fotograaf, die vaak werkt rond het thema relatie tussen mens, dier en natuur, op het idee Bergman een aantal dagen te volgen tijdens haar werk. In haar praktijk deed zich de afgelopen jaren een wisseling van de wacht voor. Oudgedienden Jan en Evert zijn met pensioen, met Bergman meegerekend traden er drie vrouwelijke dierenartsen in hun voetsporen.
Het is ook de hobbyschapenboer in Alkmaar opgevallen. ‘Allemaal dames, net als deze hier’, wijst hij op de dertien Ouessant-ooien die Bergman komt inenten tegen het blauwtongvirus.
Meer dan een genezend vak is veearts tegenwoordig een preventief beroep, legt Bergman uit. De groene madenvlieg en de rode lebmaagworm hebben geen geheimen voor haar. ‘Deze schrale geef ik nog wel even een shotje dectomax’, zegt ze, terwijl ze het bruinharige schaap bij de vacht pakt.
Het routinematige vaccineren is niet heel anders dan het verdoven van neushoorns vanuit een helikopter, zoals Bergman in het Krugerpark in Zuid-Afrika deed. Voor stages ging ze de wereld over. Als 18-jarige vertrok ze naar Canada, later steriliseerde ze honden en katten in Griekenland, ze was ook in Thailand in de weer met dieren in het wild en op de Schotse Orkney-eilanden hielp ze eindeloos veel schapen met lammeren werpen.
Uiteindelijk keerde ze terug naar haar geboortedorp Kolhorn. Nu mag ze met haar bestelauto als rijdende apotheek ‘lekker de baan op’.
Ook fotograaf Buter keert voor zijn werk vaak terug naar zijn vertrouwde omgeving. ‘Verhalen dicht bij huis begrijp ik het beste’, zegt hij. De verstilde beelden waar hij doorgaans van houdt, kon hij van Bergman echter zelden maken. ‘Tijdens haar werk is ze voortdurend aan het kijken, bewegen, voelen.’ Hij keek onopgemerkt mee. ‘Ze vergat denk ik vaak dat ik er was.’
De ontspanning kwam vaak pas thuis, in Kolhorn, waar Bergman woont met haar vriend en potlam Piet, dat ze adopteerden en met de fles grootbrachten.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant