Met een investering van 600 miljoen euro hopen de EU en Frankrijk topwetenschappers uit Amerika aan te trekken nu ze onder president Trump hun werk niet in vrijheid kunnen doen. Macron: ‘Als u van vrijheid houdt, kom ons helpen om vrij te blijven.’
Nu president Trump de aanval heeft geopend op de wetenschap, met massa-ontslagen en bezuinigingen, moet Europa een ‘toevluchtsoord’ worden voor toponderzoekers.
Om die te verleiden zich in Europa te vestigen, kondigde de Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen maandag in Parijs een half miljard euro aan extra investeringen aan tussen 2025 en 2027. Ook moeten de EU-lidstaten tussen nu en 2030 hun investeringen in onderzoek en wetenschap verhogen naar 3 procent van het bruto binnenlands product.
Naast de aangekondigde extra EU-uitgaven kondigde Macron maandag ook 100 miljoen euro aan Franse investeringen aan, bedoeld om het voor buitenlandse onderzoekers aantrekkelijker te maken zich in Frankrijk te vestigen. Dat geld is met name gericht op Amerikaanse wetenschappers.
Samen met de Franse president Macron organiseerde Von der Leyen maandag de conferentie ‘Choose Europe for science’ aan de prestigieuze Sorbonne-universiteit in de Franse hoofdstad. Daar kwamen befaamde onderzoekers, Eurocommissarissen en onderzoeksministers bijeen om te spreken over het belang van vrije wetenschap nu die in de Verenigde Staten onder druk staat.
De locatie van de conferentie, die half april door Macron werd aangekondigd, was symbolisch. Onder de goud-groene gewelven van het amfitheater in de Sorbonne hield de Franse president in 2017 zijn inmiddels fameuze speech over de hervorming van Europa.
Destijds werd zijn pleidooi voor een strategisch autonome EU nog weggehoond, inmiddels wordt het idee omarmd als de manier om de Europese positie op het wereldtoneel veilig te stellen. In 2024 herhaalde Macron in dezelfde zaal zijn ambitie met een oproep voor verdere Europese integratie.
‘Niemand had een paar jaar geleden durven denken dat een van de grootste democratieën ter wereld onderzoeksprogramma’s zou stopzetten, omdat het woord diversiteit er in voorkomt’, sprak Macron maandag in zijn slottoespraak bij de conferentie. ‘Niemand had kunnen bedenken dat die grote democratie, waarvan de economie zo sterk leunt op vrije wetenschap en innovatie [...], zo’n fout zou begaan. Maar dat is waar we nu staan.’
Reden te meer om juist in Europa te investeren in open en vrije wetenschap. Dat is volgens Macron onontbeerlijk in het streven naar ‘strategische autonomie’, met minder afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Daar horen ‘grootschalige, langdurige investeringen’ bij in fundamenteel en toegepast onderzoek.
Tijdens Trumps eerste termijn als president lanceerde Macron al het Make Our Planet Great Again-initiatief (MOPGA), bedoeld om klimaatwetenschappers aan te trekken. De Amerikaanse ecoloog Camillie Parmesan is een van de onderzoekers die in 2018 naar Frankrijk kwam met zo’n MOPGA-beurs. Zonder dat geld had ze haar werk voor het IPCC, de klimaatwerkgroep van de Verenigde Naties, niet kunnen voortzetten, zo benadrukte ze maandag tijdens een rondetafelgesprek op de conferentie.
Naast Frankrijk kondigden meerdere EU-lidstaten de afgelopen weken plannen aan om Amerikaanse onderzoekers te verwelkomen als ze zich door Trumps beleid bedreigd voelen in hun werk. Dat raakt vooral wetenschappers op het gebied van milieu en klimaat, infectieziektebestrijding en gender. In Nederland kondigde onderwijsminister Eppo Bruins eind maart aan geld vrij te maken om enkele tientallen topwetenschappers uit de VS een toekomst te bieden.
Dat de EU ook gezamenlijk optrekt is voor Macron opnieuw een kwestie van strategische autonomie. De boodschap achter Choose Europe for science is simpel, zei de Franse president maandag. ‘Als u van vrijheid houdt, kom ons helpen om vrij te blijven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant