Israël voerde afgelopen weekeinde opnieuw bombardementen uit op Syrië. Het land zegt de druzische minderheid te willen beschermen, maar vermoedelijk spelen andere motieven mee, denkt Midden-Oostencorrespondent Jenne Jan Holtland.
is journalist van de Volkskrant.
Dag Jenne Jan, wat probeert Israël te bereiken met deze bombardementen?
‘De Israëliërs beweren al maanden dat ze de druzen willen beschermen. Geopolitiek analisten hebben echter moeite om die verklaring serieus te nemen. Israël heeft ook in Libanon gebombardeerd en daarbij vielen druzische doden. Het gaat simpelweg om keihard politiek belang, Israël vertrouwt de nieuwe regering van interim-president Ahmed al-Sharaa niet.’
Waarom niet?
‘Israël beschouwt Sharaa als een jihadist en wil Sharaa’s troepen, die nu min of meer de Syrische regeringstroepen zijn, niet aan zijn grenzen. Eerder nam Israël daarom al een strook voorbij de Golanhoogten in. Begin maart zei Israël al dat het niet wilde dat Sharaa’s troepen zich ten zuiden van Damascus zouden begeven. Nu dat wel gebeurt, voert Israël zijn bombardementen op. Vorige week hebben de Israëliërs ook een bombardement uitgevoerd vlak bij het presidentieel paleis, om een signaal af te geven dat ze Sharaa weten te vinden.’
Had Israël een betere relatie met dictator Bashar al-Assad, die in december Syrië zijn land ontvluchtte?
‘Ahsad was the devil, you know. Hij was zwak, maar had een zekere voorspelbaarheid. Feitelijk was hij daardoor geen bedreiging voor Israël. Bij Sharaa weten de Israëliërs nog niet precies wat ze aan hem hebben. Israël wil daarom zijn belangen in Syrië veiligstellen. Het is buitengewoon cynisch, maar Israël wil koste wat kost een verzwakt en verdeeld Syrië.’
Die verdeeldheid kent Syrië ondertussen al. Vorige week vielen meer dan honderd doden bij gevechten tussen regeringssoldaten en druzische strijders. Is er de afgelopen dagen nog gevochten?
‘Nee, de situatie is enigszins bedaard. Op zich is dat goed nieuws. Voor veel druzen was het een grote schok. Het heeft enorm veel angst gezaaid. Afgelopen donderdag hebben de druzen een deal gesloten met de regering-Sharaa, maar we weten nog niet wat de reikwijdte daarvan zal zijn. De kou is nog niet uit de lucht, is mijn inschatting.
‘De druzen hebben drie geestelijke leiders, stuk voor stuk mannen op leeftijd. Twee van hen staan op goede voet met Damascus. De derde, sjeik Al-Hijri die ik half april ook heb gesproken in Syrië, kiest voor een keiharde confrontatie. Hij heeft voor zover ik weet ook niet zijn handtekening onder de deal gezet.
‘Bij die deal hebben de druzen voorgesteld om hun mannen onder de paraplu van het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken te laten patrouilleren in Suwayda, de hoofdstad van de druzische provincie. Voor Damascus zou dat een manier zijn om de druzische milities te ontwapenen en in de nationale politie te integreren. Maar sjeik Al-Hijri wil dat niet. Hij vertrouwt de regering voor geen meter.’
Toen Assad in december Syrië ontvluchtte, was er al angst voor etnische conflicten, maar ook hoop op een betere toekomst. Is die hoop er nog steeds?
‘Nee, die hoop is wel vervlogen. De eerste weken was er veel blijdschap, maar toen ik half april in Syrië was, proefde ik vooral angst. Met name het enorme bloedbad onder de alawieten van twee maanden geleden heeft alles op scherp gezet. Sindsdien is er ook onder andere minderheden in Syrië zoals de Koerden en druzen, veel angst. Wij weten wat voor mentaliteit sommige strijders van Sharaa hebben, zeggen zij.
‘Ik heb een vrouw gesproken die met een bus vol druzische activisten op weg was naar een training bij de Koerden in het noorden. De druzen wilden leren van de Koerden, omdat zij jarenlange ervaring hebben met zelfbestuur. Maar boven Damascus werd de bus door strijders tegengehouden bij een wegversperring. Toen bleek dat de inzittenden druzen waren, zijn ze urenlang geslagen, vernederd en vastgezet. De vrouw vertelde mij dat ze bang was dat ze het niet zou overleven.’
‘Het punt is: de druzen zijn politiek enorm verdeeld, dat maakt ze extra kwetsbaar. De een zegt: laten we een deal sluiten met Damascus vóórdat het uit de hand loopt. Anderen zeggen: over mijn lijk. Afgelopen weekend is er een druzische tempel even buiten Suwayda in brand gestoken, dat heeft veel kwaad bloed gezet. Ik zag net foto’s van een demonstratie van druzische vrouwen. Ze droegen bordjes met daarop de boodschap: we zijn bang voor een etnische zuivering, en willen internationale bescherming.’
Kan de internationale gemeenschap nog iets doen?
‘De Verenigde Naties komen zo nu en dan met een veroordeling, maar eigenlijk blijft het daar vervolgens bij. Ze hebben bijvoorbeeld gezegd dat Israël moet stoppen met bombarderen. Een meerderheid van de druzen zit ook helemaal niet te wachten op ‘bescherming’ van Israël, is mijn indruk. Maar je ziet het ook in de Gazastrook en Libanon: de Israëliërs hebben eigenlijk vrij spel.
‘Een land waar nog naar gekeken wordt, is Turkije. Dat Navo-lid heeft goede banden met de regering-Sharaa. Tussen Israël en Turkije is nu een soort competitie gaande om invloed in Syrië. Als het er echt op aankomt, zou je hopen dat Turkije met Israël en de Verenigde Staten om tafel gaat zitten om te voorkomen dat het verder uit de hand loopt.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant