REGIO - 'Net, om 20.00 uur, waren we twee minuten stil. Ik vind dat altijd een indrukwekkend moment. Niet alleen de stilte, het letterlijke stilstaan, maar vooral dat we dat allemaal samen doen. Dat maakt die twee minuten stilte niet doods, maar oorverdovend', begint burgemeester Michel Bezuijen in Zoetermeer zijn toespraak. In heel de regio werden zondagavond slachtoffers van oorlogsgeweld herdacht met twee minuten stilte en herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Ook werd er stilgestaan bij 80 jaar vrijheid en opgeroepen om je te blijven inzetten voor vrede, democratie en gerechtigheid. 'Want het kan snel gaan', concludeert burgemeester Pieter Verhoeve in Gouda.
Naast de Waalsdorpervlakte en de Nationale Kinderherdenking in Madurodam, zijn er in Den Haag nog tientallen andere plekken waar mensen bij elkaar komen om oorlogsslachtoffers te herdenken. Zo houdt burgemeester Jan van Zanen een toespraak in de Grote Kerk. Het centrale thema van de herdenkingen in Den Haag is dit jaar: Het begint met woorden.
'We denken aan al die mensen die de Tweede Wereldoorlog niet overleefden. In Den Haag waren dat er meer dan 15.000. Vrouwen, mannen, kinderen, ouderen. Zo’n 800 mensen stierven door oorlogsgeweld. Minstens 500 betaalden voor hun verzet de hoogste prijs. Meer dan 2100 mensen kwamen om van de honger.'
'Het grootste aantal slachtoffers had de Joodse gemeenschap van Den Haag te betreuren: ruim 12.000 Joodse Hagenaars werden vermoord', somt Van Zanen op. 'En dat alles begon met woorden.'
'Woorden moeten niet alleen gesproken worden, ze moeten ook worden verstaan en begrepen. Alleen dan kunnen ze niet alleen ontwrichten en verdelen, maar ook helen en verbinden', sluit de burgemeester zijn speech af.
Na de twee minuten stilte in het Wilhelminapark in Zoetermeer vertelt burgemeester Michel Bezuijen in zijn toespraak over de tentoonstelling 'Tweede Wereldoorlog in kleur' waar foto's en verhalen te zien en te lezen zijn van Zoetermeerders die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt.
'Mensen als Piet Wieriks, die als koster van de Oude Kerk Joodse onderduikers in huis nam omdat het volgens hem 'niks uitmaakt of je gelovig bent of niet of waarin je gelooft. Ieder mens heeft recht op vrijheid'.'
'De foto die tijdens de tentoonstelling veel indruk op mij maakte, was de foto van Zoetermeerders die in 1945 Canadese bevrijders toejuichen op wat nu de A12 is bij de Nutriciafabriek', gaat de burgemeester verder. 'Wat een indrukwekkend beeld!'
'Ik zag geen geschiedenis, maar mensen die vochten en omkwamen, leefden en overleefden.'
Tijdens de dodenherdenking in park Sijtwende tussen Leidschendam en Voorburg vertelt burgemeester Martijn Vroom drie verhalen die zich in de gemeente hebben afgespeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zo vertelt hij over Abraham de Leeuw en zijn familie die zaten ondergedoken op de zolder van Molen de Vlieger en later onderdoken in Amsterdam. Daar werden ze verraden, opgepakt en naar Auschwitz gestuurd. Alleen Abrahams vrouw overleeft het.
Vanaf de Van Ravesteijnwerf in Leidschendam hebben zo'n twintig verzetshelden uit de gemeente met gevaar voor eigen leven schepen klaargemaakt om Nederlanders over water Engeland te laten bereiken, om zich te voegen bij de geallieerden.
Ook vertelt de burgemeester over een tragedie in het dorpje Stompwijk. Daar maakte een Amerikaanse bommenwerpen een noodlanding. Om ervoor te zorgen dat het vliegtuig niet in handen van de Duitsers kon vallen, bombardeerden de geallieerden het vliegtuig. De 14-jarige Jopie en haar 4-jarige broertje waren op dat moment aan het spelen bij het vliegtuig en overleefden het bombardement niet.
'Al die mensen die hun leven voor onze vrijheid gegeven hebben. Al die mensen die ten onrechte zijn opgepakt, gedeporteerd en vermoord. Al dat leed en verdriet. Al die trauma’s die generaties lang voortduren. Dat leed moeten we voelen tot in onze haarvaten en vol overtuiging herdenken. Uit respect voor al die mensen. Zodat het hopelijk nooit meer gebeurt', benadrukt Vroom.
'Morgen is de dag dat we onze vrijheid vieren. Maar 80 jaar vrijheid betekent óók 80 jaar verantwoordelijkheid. Een opdracht aan ons allen om waakzaam te blijven, om in vrijheid te leven en die vrijheid te beschermen', begint burgemeester Peter Rehwinkel zijn toespraak in het Burgemeester Visserpark in Alphen aan den Rijn.
Hij staat stil bij de gebeurtenissen tussen 1940 en 1945 in de verschillende dorpen in de gemeente, waaronder de ontruiming van de Joodse school aan de Hooftstraat in 1942. 'Een paar mensen konden onderduiken, maar de meesten keerden nooit meer terug.'
'Vrijheid betekent dat wij het lef hebben om elkaar te blijven opzoeken, ook als we verschillen in wie we zijn, ons geloof of overtuiging. Dat vraagt iets van ons allemaal', gaat hij later in zijn toespraak verder.
'Laten we met elkaar waken over onze vrijheid, zodat zij niet alleen een herinnering is aan het verleden, maar een belofte blijft voor de toekomst', roept Rehwinkel op. 'Blijf de verhalen vertellen, blijf naar elkaar luisteren en deel onze geschiedenis. En realiseer je dat 80 jaar vrijheid een bijzondere mijlpaal is.'
In Gouda houdt burgemeester Pieter Verhoeve een toespraak op de Markt voorafgaand aan de de twee minuten stilte. Daarin vertelt hij het verhaal van de familie Van den Berg die drie Joodse kinderen in huis nam en later werden verraden. 'Leo werd vermoord in de Duitse moordmachine. Hans overleefde de oorlog en vertrok naar Nieuw-Zeeland. Fred overleefde de oorlog en sprong voor de trein', vertelt de burgemeester.
De belangrijkste boodschap die Verhoeve wil meegeven in zijn toespraak: het kan snel gaan. 'Voor mij is het een Godswonder dat er al 80 jaar geen oorlog is in Nederland. 80 jaar geen frontlinies tussen de lidstaten van de huidige Europese Unie. Hoewel, Kiev is dichterbij dan Athene. Het kan snel gaan.'
'Een pistoolknal in Sarajevo in de prachtige zomer van 1914 werd in no time een wereldoorlog', geeft hij als voorbeeld. 'Een paar jaar verder schoot ergens in München een artistieke veteraan met een Browning naar het plafond. Het was een man met een snor van 34. Hij riep die avond de revolutie uit', gaat hij later verder.
'Na een korte gevangenisstraf werd Hitler nog populairder. Bij de Rijksdagverkiezingen van 1930 haalde hij dik 6 miljoen stemmen. Drie jaar later werden het er 17 miljoen. U kent de rest van het verhaal', gaat Verhoeve door. 'Het kan snel gaan'.
Na de twee minuten stilte in de Nieuwe Plantage spreekt de aftredende burgemeester Marja van Bijsterveldt voor de laatste keer tijdens de dodenherdenking. Daarin spreekt ze over indrukwekkende mensen uit en gebeurtenissen in Delft tijdens de Tweede Wereldoorlog. De gevechten in de Wippolder in 1940, het NSB-kantoor in de Choorstraat, de urenlange razzia's, de rijen bij de gaarkeukens aan het Zuideinde tijdens de hongerwinter en het bevrijdingsfeest op de Markt.
Naast de herinneringen doet de burgemeester ook een oproep om ons te blijven inzetten voor vrede, gerechtigheid en democratie. '80 jaar vrijheid betekent, dit jaar misschien wel meer dan ooit, beseffen wat we te verliezen hebben. De verleden tijd van onze vrede is deze oorlog.'
'Juist daarom is het zo belangrijk de herinnering, zoals die op al die plekken in onze mooie stad besloten ligt, levend te houden. Het verleden, in die zin, onvoltooid', zegt de burgemeester.
'Laten we, in naam van de gevallenen en onze helden die het ultieme offer gebracht hebben voor onze vrijheid, scherp en alert zijn voor wat er om ons heen gebeurt, tijdig strepen in het zand trekken en onze stem waar nodig laten horen voor vrijheid, gerechtigheid en democratie, voor alles wat onze samenleving tot een rechtvaardige, inclusieve samenleving maakt', eindigt Van Bijsterveldt haar laatste toespraak.
Source: Omroep West Den Haag