De Oekraïense minister van Economische Zaken en vicepremier Joelia Svyrydenko is op weg naar Washington voor de ondertekening van de grondstoffendeal. De eerste poging liep stuk door een hoogoplopende ruzie tussen Donald Trump en Volodymyr Zelensky. Ook nu is het hoogst onzeker of de ondertekening daadwerkelijk doorgaat.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Destijds was Zelensky onthutst over het ontbreken van Amerikaanse veiligheidsgaranties voor Oekraïne in de mineralendeal. Die komen ook in het concept van de nieuwe versie niet voor. Een ander pijnpunt voor Oekraïne was de Amerikaanse eis om de vele miljarden dollars aan militaire steun die Washington de afgelopen drie jaar naar Kyiv heeft gestuurd, terug te betalen met de opbrengst van grondstoffen. Die terugbetaling is nu van de baan.
Zondag zou deze Amerikaanse concessie voor een doorbraak in de onderhandelingen hebben gezorgd. Trump werd ongeduldig van de vastzittende onderhandelingen over een wapenstilstand. ‘Ik wil dat Poetin stopt met schieten, gaat zitten en een deal tekent,’ zei hij na een ontmoeting met Zelensky in het Vaticaan, kort voor de begrafenis van paus Franciscus.
De conceptovereenkomst voorziet in een gezamenlijk fonds, waarin Oekraïne 50 procent van alle winst uit zijn grondstoffenindustrie deponeert. Dat fonds wordt dan gebruikt als tegenprestatie voor toekomstige militaire steun van de Amerikanen aan Oekraïne. Wat de Amerikanen in het fonds stoppen, is niet duidelijk, maar persbureau Reuters meldt op basis van een conceptovereenkomst dat toekomstige militaire bijstand geldt als de Amerikaanse bijdrage aan het fonds.
Daarmee lijkt een compromis te zijn gevonden voor de voornaamste zorg van Oekraïne, namelijk de weigering van Trump om Kyiv onomwonden militaire bescherming tegen Rusland toe te zeggen. Via het fonds zou Oekraïne zich op de lange termijn kunnen verzekeren van voortzetting van Amerikaanse militaire steun. Het is echter niet duidelijk hoe het geld in het fonds verder wordt besteed en wie de beslissingen daarover neemt.
Dat wordt uitgewerkt in twee aanhangsels, die woensdag tot het laatste moment voor spanning zorgen. Het Oekraïense kabinet staat klaar om de grondstoffendeal te tekenen, aldus premier Denys Sjmyhal. Hij noemt de overeenkomst ‘een afspraak voor een echt partnerschap’. Het parlement moet de twee aanhangsels van de overeenkomst echter nog goedkeuren en daarvoor heeft Oekraïne iets meer tijd nodig.
De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent zou volgens de Britse zakenkrant Financial Times echter hebben gezegd dat als de aanhangsels woensdag niet tegelijkertijd met de deal worden getekend, Svyrydenko onverrichte zaken rechtsomkeert kan maken. ‘President Trump heeft gezegd dat het nu het moment is om dit af te maken, dus gaan we opzettelijk met deze snelheid vooruit’, aldus een woordvoerder van het ministerie van Financiën.
De conceptovereenkomst geeft de Verenigde Staten een voorkeursbehandeling bij aanbestedingen voor projecten om Oekraïense grafiet, lithium, titanium en andere mineralen uit de bodem te halen. Zelensky hoopt dat dit economische partnerschap met de VS als een verkapte veiligheidsgarantie zal werken: als de Amerikanen hun kapitaal in Oekraïense mijnbouwprojecten steken, zijn ze gemotiveerd hun investeringen te beschermen, is de gedachte.
Winst voor Kyiv is dat de Oekraïense gas- en olie-industrie, een belangrijke inkomstenbron, in het concept geen onderdeel is van de deal, zodat de Oekraïense overheid economisch niet geheel is uitgeleverd aan Washington.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant