Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: het belang van een zelfverzekerde houding.
schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
‘Stop, hou ik op, ik vind het niet meer leuk!’ Het is zo’n zinnetje dat ouders hun peuter leren als een ander kind het schepje afpakt in de zandbak. Op latere leeftijd wordt het sociale verkeer ingewikkelder en hebben kinderen ander gereedschap nodig om van zich af te bijten. Hoe leer je kinderen om duidelijk hun grenzen aan te geven?
‘Een grens ligt daar waar een kind zich ongemakkelijk begint te voelen’, zegt kinder- en jeugdtherapeut Helga Koele. Dit kan variëren van lichamelijke aanrakingen tot vervelende opmerkingen. Sommige kinderen zijn van nature beter in het opkomen voor hun eigen wensen en grenzen. ‘Het draait om zelfvertrouwen en eigenwaarde: je moet stevig staan en jezelf belangrijk genoeg vinden.’
Volgens Koele is het essentieel om al op jonge leeftijd te oefenen met het aangeven van grenzen. Want de sociale scenario’s worden alleen maar ingewikkelder. ‘Die vaardigheden komen goed van pas als ze later als pubers en jongvolwassenen in grensoverschrijdende situaties terechtkomen.’
Hoe bepaal je wat een grens is? In de populaire sociale-competentietraining ‘Rots & Water’ leren kinderen dit op een speelse manier met behulp van een hoepel. Ze stappen erin en steken hun handen uit naar de zijkanten en naar achteren. ‘Zo ontdekken ze wat hun persoonlijke ruimte is’, legt psychosociaal therapeut Astrid Waernes uit, die weerbaarheidstrainingen geeft. Deze oefening richt zich op fysieke grenzen, maar door die veilige ruimte visueel te maken, staan kinderen steviger in hun schoenen, zo is het idee.
Het kan lastig zijn om in het moment te merken dat een grens is overschreden. ‘Vaak voelen kinderen pas achteraf dat iets niet prettig was’, zegt Koele. Daarom is het belangrijk om hier veel gesprekken over te voeren. ‘Bespreek samen wat er gebeurde, erken het gevoel en stel veel open vragen: waarom was het niet fijn? Hoe vaak gebeurt dit? Hoe kun je hiermee omgaan?’ Door deze situaties samen te analyseren, leren kinderen hun grenzen sneller te herkennen en er actie op te ondernemen.
Lichaamshouding is essentieel: ‘Het gaat niet alleen om wat je zegt, maar ook om wat je uitstraalt’, zegt Waernes. Ouders kunnen met hun kinderen oefenen wat het betekent om een zelfverzekerde houding aan te nemen.
In de training Rots & Water leren kinderen het verschil tussen de ‘tunnelhouding’ (gebogen hoofd, hangende schouders, geen oogcontact, onzekere stappen) en de ‘strandhouding’ (ontspannen, om je heen kijkend, zelfverzekerd). Deze bewustwording helpt kinderen niet alleen om hun eigen stemming te begrijpen, maar ook om de gemoedstoestand van anderen beter in te schatten.
Een grens aangeven draait ook om het vinden van de juiste taal, meent Waernes. In haar training leert ze hoe kinderen met humor kunnen reageren op een lelijke opmerking. ‘Als een klasgenoot zegt: ‘Wat heb jij een stomme broek aan’, dan kun je antwoorden met: ‘Ja, ik dacht: laat ik vandaag eens een stomme broek aan doen.’ Op die manier haal je de angel uit de situatie, waardoor de pester met lege handen achterblijft.
Een grens aangeven kan lastig zijn wanneer je kind een vriendje moet teleurstellen, bijvoorbeeld omdat het niet meer samen wil spelen. Ook dan is het belangrijk om eerlijk en direct te zijn, zegt Koele, in plaats van smoesjes te bedenken. ‘Laat je kind het duidelijk uitleggen: ‘Ik snap dat je met mij wil spelen, maar ik wil ook soms met andere kinderen spelen.’ Door op een vriendelijke en zelfverzekerde manier grenzen aan te geven, leren kinderen zowel zichzelf als anderen beter kennen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant