De eerste honderd dagen van Donald Trumps tweede termijn als president van de VS zitten erop. Niet alleen de vaart van Trump is ongekend, maar ook de chaos waarmee zijn beleid is omgeven.
Sinds Franklin D. Roosevelt is geen andere Amerikaanse president in de eerste honderd dagen van zijn termijn met zo'n energie uit de startblokken gekomen als Trump. Het grote verschil tussen Trump en zijn voorganger in de jaren dertig: Roosevelt deed het in reactie op een enorme crisis, de Grote Depressie, terwijl bij Trump juist zijn plannen de VS en de wereld in een crisis dreigen te storten.
Steve Bannon, een voormalige adviseur van Trump, introduceerde in 2018 de uitdrukking "flood the zone with shit". "De Democraten doen er niet toe", zei hij in een interview. "De media zijn de echte oppositie. En daar ga je mee om door het speelveld te overspoelen met troep." Kort gezegd: is de stroom van informatie, desinformatie en controverse groot genoeg, dan kunnen zowel critici als gewone Amerikanen die niet meer bijbenen. Dat leidt tot uitputting en demoralisatie en smoort een eenduidige politieke respons.
Met zijn eerste presidentiële handelingen gaf Trump eind januari een voorproefje van de ruim drie maanden die zouden volgen. Tempo en chaos waren vanaf dat prille begin de sleutelwoorden, de zone raakte overvol.
Trump verleende gratie aan ruim zestienhonderd mensen die betrokken waren bij de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021, riep dat Groenland en Panama deel van de VS moeten worden en stelde voor de Gazastrook te veranderen in een strandresort. Intussen begon het nieuwe adviesorgaan DOGE onder leiding van miljardair Elon Musk met het ontmantelen van grote delen van de landelijke overheid en het ontslag van duizenden ambtenaren.
Onder Trump verandert de rol van de VS in de wereld ingrijpend. De Amerikaanse regering neemt afstand van haar Europese bondgenoten en Trump lijkt de wereld te zien als een keihard spel tussen grootmachten, zoals in de negentiende eeuw. Middelen om zogeheten soft power uit te oefenen op het wereldtoneel, zoals via ontwikkelingssamenwerking onder USAID, worden wegbezuinigd door zijn regering.
Hoge importtarieven in de internationale handel waren in die tijd ook een belangrijke bron van inkomsten voor de Amerikaanse regering. Trump is handelsoorlogen begonnen met vrijwel alle Amerikaanse handelspartners, met een bijzondere focus op China. Hij is ervan overtuigd dat die zullen leiden tot een wederopstanding voor de Amerikaanse maakindustrie. De meeste economen zijn het erover eens dat de VS daar niet op hoeft te rekenen.
Trump gaf toe dat zijn optreden in zijn handelsoorlogen eerder wordt ingegeven door zijn instinct dan door een dichtgetimmerd plan. Dat lijkt te gelden voor meer aspecten van zijn beleid. De Amerikaanse president beloofde dat hij de Oekraïneoorlog snel tot een einde zou brengen. Momenteel lijkt hij dat te willen doen door agressor Rusland grotendeels tegemoet te komen en slachtoffer Oekraïne te benadelen. De onderhandelingen willen nog niet erg vlotten.
Volgens de peilingen is Trump nu minder populair bij de kiezer dan na de eerste honderd dagen van zijn eerste termijn. Daarmee breekt hij zijn eigen record: Trump heeft van alle naoorlogse Amerikaanse presidenten het laagste populariteitscijfer (approval rating) op dit punt in het presidentschap. Trumps beoordeling zakte begin maart onder een belangrijke grens: sindsdien keurt een meerderheid van de kiezers zijn handelen af. In peilingsoverzichten, zoals die van The Economist en RealClearPolitics, was eind april zo'n 54 procent van de ondervraagden niet tevreden over het functioneren van de president.
Het is de vraag in hoeverre Trump zich gevoelig zal tonen voor de publieke opinie. Hij zit in zijn laatste grondwettelijk toegestane regeringstermijn en heeft de kiezer niet meer nodig om zijn herverkiezing veilig te stellen. Tenzij hij werk maakt van zijn uitgesproken wens om een derde termijn na te streven, maar dat is momenteel nog een optie uit de buitencategorie.
President Trump erkent dat zijn handelsoorlogen Amerikanen "wat pijn" zullen bezorgen, maar lijkt ervan overtuigd dat zowel zijn binnenlandse hervormingen als handelsoorlogen vruchten zullen afwerpen. Voor de kiezers die hem vorig jaar aan de winst hielpen - veelal onafhankelijk of voorheen verbonden aan de Democraten - was de economie het belangrijkste verkiezingsthema. Zij lijken niet tevreden over Trumps aanpak tot nu toe.
De vaste achterban van Trump kan zijn presidentschap wel waarderen. In peilingen is steevast de overgrote meerderheid van de Republikeinse ondervraagden blij met zijn functioneren. Voor velen van hen zijn de chaos en ophef rond zijn regering juist tekenen dat Trump de gevestigde orde grondig op de schop neemt, zoals hij heeft beloofd.
Politiek heeft Trump voorlopig de ruimte. Zijn Republikeinen gaan waarschijnlijk lastige tussentijdse verkiezingen tegemoet. Zo is er een aanzienlijke kans dat de Democraten hun flinterdunne meerderheid in het Huis van Afgevaardigden overnemen. Daar staat tegenover dat de stembusgang nog ruim anderhalf jaar op zich laat wachten.
Mogelijk zullen Republikeinse parlementariërs vaker een kritisch geluid laten horen als weerstand tegen het regeringsbeleid onder kiezers hun zetel bedreigt. Een echte opstand binnen de partij van de president lijkt onwaarschijnlijk. Daarvoor is zijn greep te stevig en zijn populariteit bij de Republikeinse achterban te groot.
Toch kan Trump niet volledig zijn gang gaan. Hij heeft veel van zijn importheffingen negentig dagen op pauze gezet, nadat die grote onrust op de obligatiemarkten hadden veroorzaakt. Zijn voornemen om Jerome Powell, voorzitter van de Federal Reserve (de Amerikaanse centrale bank) te ontslaan, is uit angst voor de economische gevolgen ook op de lange baan geschoven.
Daarnaast vormen de rechtbanken een belangrijke mogelijke belemmering voor het beleid van de regering-Trump. Daarbij blijft de grote vraag welke gerechtelijke uitspraken Trump en de zijnen naast zich zullen neerleggen. Het hooggerechtshof besloot onlangs dat de regering de terugkeer van een ten onrechte naar El Salvador gedeporteerde en daar gedetineerde man moet "faciliteren". Die aanwijzing laat zoveel ruimte voor interpretatie, dat Washington weigert dat te doen.
Gebeurt dat ook als de opperrechters met een aanwijzing komen die niet op meerdere manieren is uit te leggen, dan ligt een grondwettelijke crisis op de loer, waarschuwen juridisch deskundigen. Waarschijnlijk blijven we zeker tot de tussentijdse verkiezingen de vraag stellen: hoever is Trump bereid te gaan?
Source: Nu.nl algemeen