Gazanen smachten naar hulpgoederen als voedsel en medicijnen, maar Israël blokkeert de levering daarvan al sinds begin maart. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag buigt zich deze week over de vraag of Netanyahu en de zijnen daarmee het internationaal recht schenden.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Hij heeft speciale interesse in het internationaal recht.
Opnieuw richt het internationaal strafrecht het vizier op Israël. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag houdt deze week hoorzittingen over de vraag of Israël het internationaal recht schendt met zijn weigering hulpgoederen toe te laten tot de Gazastrook. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft het hof gevraagd om een ‘adviserende opinie’ over de kwestie. Het verzoek werd ingediend door Noorwegen.
Op de eerste zittingsdag maandag voerde de Palestijnse vertegenwoordiger Ammar Hijazi aan dat Israël de humanitaire hulp voor de bevolking van Gaza als ‘oorlogswapen’ gebruikt. ‘Israël vernietigt de basisvoorzieningen voor het leven in Palestina, terwijl het de VN en andere humanitaire hulpverleners ervan weerhoudt levensreddende hulp aan de bevolking te bieden’, aldus Hijazi, hoofd van de Palestijnse missie in Nederland.
Israël laat sinds begin maart geen hulpgoederen meer toe tot de Gazastrook, waar ruim twee miljoen mensen wonen. De Israëlische krijgsmacht hervatte vorige maand na een wekenlang bestand de grootschalige aanvallen in het gebied.
Maar ook toen de VN-assemblee in december het hof om een uitspraak verzocht, was al sprake van belemmeringen van de hulp. Bovendien had twee maanden eerder het Israëlische parlement bij wet een einde gemaakt aan alle activiteiten in Israël van UNRWA, de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen.
Veertig lidstaten zullen deze week in Den Haag hun standpunt presenteren over de rechtsvraag die bij het hof voorligt. De rechters zullen de kwestie alleen beoordelen op grond van het internationaal recht. De uitspraak, die maanden op zich kan laten wachten, is niet bindend.
Wel hebben oordelen van het Internationaal Gerechtshof groot gezag en kunnen ze bijdragen aan rechtsvorming. Ook kunnen ze een rol spelen in nationale rechtsprocedures, bijvoorbeeld over het verkopen van wapens aan Israël.
Israël neemt niet deel aan de hoorzittingen. Minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar heeft zijn standpunt schriftelijk ingediend. In een toespraak maandag in Jeruzalem omschreef hij de procedure als een ‘circus’. Volgens hem wordt het hof ‘misbruikt om Israël te dwingen samen te werken met een organisatie die geteisterd wordt door Hamas-terroristen’. Daarmee doelde hij op UNRWA. ‘Het doel is om Israël zijn fundamentele recht op zelfverdediging te ontnemen.’
Op de eerste zittingsdag werd een verklaring voorgelezen namens VN-secretaris-generaal António Guterres. Hij voerde een reeks redenen aan waarom Israël verplicht is om hulpgoederen tot de Gazastrook toe te laten en om samen te werken met UNRWA. Zo moet een bezettende macht volgens de Vierde Geneefse Conventie noodhulp faciliteren indien de bevolking van het gebied onvoldoende bevoorraad is. Daarbij gaat het onder meer om levensmiddelen, medische benodigdheden en kleding.
Ook verwees Guterres naar de adviserende uitspraak van het hof van juli vorig jaar, waarin wordt gesteld dat de aanwezigheid van Israël in de bezette Palestijnse gebieden onrechtmatig is en in delen van de Westoever al neerkomt op annexatie. Israëlische wetten, zoals die over UNRWA, hebben daarom in de Palestijnse gebieden geen geldigheid.
Bij de internationale gerechtshoven in Den Haag lopen nog twee zaken tegen Israël of tegen Israëlische leiders. Het Internationaal Strafhof (ICC) heeft arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen premier Benjamin Netanyahu en oud-minister van Defensie Yoav Gallant. Bij het Internationaal Gerechtshof loopt een door Zuid-Afrika aangespannen zaak over mogelijke genocide door Israël in Gaza.
In beide zaken speelt de door Israël bemoeilijkte hulpverlening aan de Gazanen een grote rol. Dat zou een indicatie kunnen zijn voor de inhoud van het advies dat de rechters gaan uitbrengen aan de Algemene Vergadering van de VN.
De verdenking tegen Netanyahu en Gallant van oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid is voor een groot deel gebaseerd op het afknijpen van de humanitaire hulp aan de bevolking van de Gazastrook.
In het tussenvonnis van 28 maart vorig jaar in de genocidezaak besloot het hof ‘voorlopige maatregelen’ te treffen om een mogelijke genocide te stoppen of te voorkomen. Dit omdat ‘de catastrofale levensomstandigheden in de Gazastrook verder zijn verslechterd, met name gezien de langdurige en wijdverbreide ontbering van voedsel en andere basisbehoeften waaraan de Palestijnen zijn blootgesteld’.
Diverse Europese landen, waaronder Frankrijk, België en het Verenigd Koninkrijk, geven deze week voor het hof hun visie. Nederland is afwezig. De Verenigde Staten zullen woensdag de positie van Israël verdedigen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant