Amazon heeft de eerste rits kleine kunstmanen gelanceerd voor een netwerk van duizenden satellieten dat breedbandinternet mogelijk moet maken in afgelegen gebieden. Amazon-baas Bezos wil met het Kuiper-project concurreren met Musks Starlink.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Om 19.00 uur lokale tijd (01.00 uur ’s nachts in Nederland) steeg een Atlas V-raket op vanaf Cape Canaveral in Florida met 27 Kuiper-kunstmaantjes aan boord. Op 450 kilometer boven de aarde maakt het trosje satellieten zich los van de draagraket. Vanaf die hoogte zullen ze zichzelf met stuurraketten naar een hoogte van ongeveer 630 kilometer manoeuvreren.
Het Kuiper-project is vernoemd naar de gelijknamige asteroïdengordel, die op zijn beurt weer is vernoemd naar de in Nederland geboren sterrenkundige Gerard Kuiper. Het is de bedoeling dat de Kuiper-kunstmanen zeker zeven jaar in een baan om de aarde blijven cirkelen. De eerste 27 satellieten moeten uiteindelijk uitdijen tot een wereldomspannend netwerk van exact 3.236 kunstmanen, die klanten overal op aarde breedbandinternet moeten leveren.
Bezos’ Kuipernetwerk, onderdeel van de websuper Amazon, belooft toegang tot internet met een maximale snelheid van 400 Mbps (megabit per seconde). De meeste huishoudens in Nederland harken hun data binnen met gemiddeld 188 Mbps, maar wie betaalt voor een snellere glasvezelverbinding kan in theorie snelheden bereiken van 4 gigabit per seconde (4 Gbps, oftewel 4.000 Mbps).
Klanten voor Kuiper moeten nog wel even geduld hebben. Het netwerk wordt pas aangezet als de eerste 578 satellieten op hun vaste positie boven de aarde hangen. Voor dit jaar en volgend jaar zijn pas lanceringen voorzien voor nog geen tweehonderd satellieten. In de vergunning van de Amerikaanse overheid staat dat Amazon de laatste Kuiper-kunstmaan niet later dan 30 juli 2029 de ruimte in moet zenden.
Problematischer is de eis in diezelfde vergunning dat de helft van de satellieten al volgend jaar juli baantjes rond de aarde trekt. Deskundigen denken dat de toezichthouder Amazon meer tijd zal gunnen als het kan aantonen dat het netwerk functioneert.
Bezos moet gaan concurreren met andere bedrijven die internet-via-de-ruimte aanbieden. Zijn voornaamste concurrent is Starlink, een van de ondernemingen van een andere Amerikaanse multimiljardair: Elon Musk. Beide bedrijven begonnen elk in 2019 aan de ontwikkeling van hun netwerken. Van Starlink zweven er sinds eind vorige maand 7.135 kunstmaantjes van elk 800 kilogram boven het aardoppervlak, waarvan er 7.105 werken.
Experts zetten vraagtekens bij de financiële levensvatbaarheid van zowel Starlink als Kuiper. Beide projecten gaan ervan uit dat ze voor 10 miljard dollar (bijna 8,8 miljard euro) een dekkend netwerk in de ruimte kunnen bouwen. Daar komen de kosten van tussen de 1 en 2 miljard per jaar bij voor onderhoud en beheer van grondstations. Elke vijf (Starlink) en zeven jaar (Kuiper) moeten de satellieten worden vervangen die geen brandstof meer aan boord hebben, naar de aarde terugtuimelen en in de dampkring verbranden.
Of Musks Starlink winst maakt, is onduidelijk. SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van de miljardair, is niet beursgenoteerd en hoeft dus niet met de boekhouding bloot. Starlink heeft zeker 4,6 miljoen klanten, onder wie het Amerikaanse leger en het leger van Oekraïne, dat het netwerk aanwendt om raketten en gewapende drones af te kunnen sturen op Russische doelen in de oorlog die het land nu al vier jaar met de Russische bezetter voert.
Bezos heeft een streepje voor op Musk. Hij kan zijn breedbandkunstmaantjes bundelen met diensten van Amazon Web Services (AWS), de automatiseringstak van zijn bedrijf. Amazons clouddiensten vinden gretig aftrek bij bedrijven en regeringen, die in plaats van software en data op hun eigen servers te zetten daarvoor virtuele ruimte en apps huren bij het concern.
Amazon zelf kan ook profiteren van de Kuiper-kunstmaantjes. Het bedrijf heeft een grote vloot aan vrachtwagens, bestelbussen en bezorgdrones die het makkelijker kan besturen met een satellietennetwerk dat de hele aardbol bestrijkt.
Overigens bungelt er nog een vette worst voor de neus van Musk en Bezos. De Amerikaanse president Donald Trump heeft op de pauzeknop gedrukt voor de aanleg van breedbandnetwerken op aarde voor afgelegen gebieden in de VS, die commercieel minder aantrekkelijk zijn voor particuliere aanbieders. De vorige regering wilde garant staan voor investeringen die oplopen tot 42 miljard dollar.
Trump wil dat de toezichthouder bekijkt of die netwerken niet kunnen worden vervangen met de (gesubsidieerde) toegang tot satellietnetwerken als Starlink en Kuiper. In dat opzicht zou Musk weer een streepje voor hebben op Bezos: de president noemde een weekje geleden Musk nog ‘een geweldige kerel, een patriot en een vriend van mij’.
Die loftuitingen zijn niet nieuw. Trump gaf Musk uit dank voor zijn steun bij de verkiezingen begin dit jaar de leiding over het nieuwe ministerie voor Overheidsefficiëntie (DOGE), dat de miljardair zelf had voorgesteld om een einde te maken aan ‘de tirannie van niet-gekozen bureaucraten’. Sindsdien zijn miljarden aan subsidies stopgezet en zijn een kwart miljoen ambtenaren hun baan kwijt of niet zeker meer.
De toezichthouder op de telecommunicatiesector, FCC, nam gisteren nog een besluit ten gunste van Musk en Starlink. Het gaat de regels herzien rond de toekenning van zenderfrequenties voor satellieten: die zouden meer en sterkere signalen moeten kunnen uitzenden. De belbedrijven op aarde maken daar bezwaar tegen, omdat het oprekken van het spectrum voor kunstmanen die breedbandinternet mogelijk maken, hun zendmasten kunnen storen.
Ze zijn ook bang voor concurrentie. Diezelfde FCC keurde in maart een samenwerking goed tussen mobiele aanbieder T-Mobile en Starlink voor het verzorgen van breedbandverbindingen rechtstreeks naar mobiele telefoons in afgelegen streken. Starlink en Kuiper werken nu nog grotendeels via antennes die klanten op hun dak moeten zetten.
Kuiper is genoemd naar de Kuipergordel, een ring van 100 duizend stukken ijs en gesteente in het zonnestelsel, die zich even voorbij Neptunus uitstrekt over honderden miljoenen kilometers. Het bestaan van de Kuipergordel werd in 1951 gesuggereerd door de Nederlands-Amerikaanse astronoom Gerard Kuiper. In de jaren tachtig werd de asteroïdengordel naar hem vernoemd. Het eerste object werd pas in 1992 waargenomen door de astronomen David Jewitt en Janet Luu.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant