Een grote stroomstoring legde gisteren Portugal en het vasteland van Spanje urenlang plat. Een etmaal later komt het leven in de Zuid-Europese landen weer op gang, ziet Dion Mebius, Volkskrant-correspondent voor beide landen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Dion, jij kwam aan in Porto toen de stroom uitviel – is Portugal al bekomen van de schrik?
‘Ik werd wakker en het lichtknopje deed het weer, dat was een aangename verrassing. Alleen de waterdruk in mijn hotel is nog zo goed als weg. Gisteravond leidde dat tot een gekke situatie. Ineens moet je je dan bedenken of je je handen wil wassen of je het water behoudt om later op te drinken. Mijn telefoonsignaal begint in ieder geval weer sterker te worden, al stelt het qua bereik nog niet veel voor.’
‘Toen het gistermiddag misging, was ik net geland in Porto. Ik stond nog op te luchthaven te wachten bij de bagageband, toen het licht uitviel. Ondertussen was de batterij van mijn telefoon half opgeladen, en toen ik die aan het stopcontact hing, gebeurde er niets. Ondertussen kreeg ik allemaal appjes van mijn vrienden thuis in Madrid, met dezelfde boodschap: ‘Alles is hier uitgevallen.’
Hoe reageerde men op straat?
‘Verward. Omdat het internet wegviel, had men amper toegang tot het nieuws. Op allerlei plaatsen op straat zag ik mensen met net aangeschafte antenneradio’s lopen, waar in groepjes naar werd geluisterd. Die gingen als zoete broodjes over de toonbank, net als zaklampen. En op veel plaatsen wezen mensen elkaar de weg, omdat navigatie-apps niet meer te gebruiken waren.
‘De stroomstoring begon in de middag en toen was het natuurlijk nog licht. Al snel rees de vraag: hoe moet het als dit nog uren gaat duren en het straks donker is? Dan is de straatverlichting uit, doen alarmen van winkels het niet meer en heeft niemand thuis electriciteit.’
Ontstond er paniek?
‘Paniek zou ik het niet noemen, maar er was zeker onrust. Voor de supermarkten ontstonden bijvoorbeeld lange rijen, omdat men water en voedsel wilde inslaan. Vervolgens ging dat allemaal heel langzaam, omdat pinnen niet mogelijk was en iedereen met cash moest betalen. Veel mensen hadden geen contant geld bij zich.’
‘In het centrum van Porto ben ik één pinapparaat tegengekomen dat het nog deed – daar stond een rij voor van minstens honderd meter. Ik had zelf op de luchthaven in Madrid nog gepind en kon daarvan op de dag zelf gelukkig een powerbank kopen.’
‘Nu zijn Spanjaarden en Portugezen praktisch ingestelde mensen die zich niet zo snel uit het veld laten slaan. Meerdere restaurants bleven, ondanks dat het donker was binnen, open en boden salades en andere koude gerechten aan, waarvoor geen electriciteit nodig was om ze te bereiden.’
‘Het restaurant waar ik gisteravond at, had overal kaarsjes neergezet. Naar het toilet ging ik met de zaklamp van mijn telefoon en terug naar het hotel liep ik in het pikkedonker, op de verlichting van auto’s na. Anderen troffen het slechter: omdat het openbaar vervoer ook werd getroffen, hebben anderen uren vastgezeten in treinen die op onbereikbare plekken stil waren komen te staan’.
Er wordt veel gespeculeerd over de oorzaak. Zo repte de Portugese netbeheerder gisteren over een ‘zeldzaam atmosferisch fenomeen’. Die theorie werd vandaag weer ontkracht door de Spaanse weerdienst.
‘Omdat de nieuwsvoorziening gisteren zo goed als plat lag, sloeg men aan het speculeren. Zo werd er onder meer gezegd dat het ging om een cyberaanval. Dat lijkt niet te kloppen, al is de daadwerkelijk oorzaak van de storing nog niet bekend.
‘Het meest aannemelijk is dat er een ontkoppeling met het stroomnet van Frankrijk heeft plaatsvonden. Dat zou logisch zijn, omdat Portugal en Spanje qua elektra en gas een soort energie-eiland vormen, binnen Europa. Er zijn verbindingen met Frankrijk, maar nauwelijks met de rest van het continent. Waarom er een kink in de kabel met Frankrijk is gekomen, is nog niet duidelijk.’
De Navo adviseerde burgers in januari om zich beter voor te bereiden op noodsituaties en een noodpakket aan te leggen. Precies zo’n noodsituatie deed zich gisteren voor. Was dit een wake-upcall voor Zuid-Europa?
‘Die waarschuwing zal voor veel Europeanen toen zijn overgekomen als ver-van-mijn-bed-show. Maar gisteren was het plotseling raak. In beide landen vond op hoog niveau direct crisisoverleg plaats, maar de vraag of iemand politiek verantwoordelijk kan worden gehouden, daarvoor is het nog te vroeg.’
‘Ik denk dat de verkoop van het aantal noodpakketten in Spanje en Portugal de komende tijd in ieder geval flink zal toenemen. Een heleboel mensen zijn hier meteen naar de winkel gerend om bijvoorbeeld drinkwater in te slaan voor een dag. Maar wat als de uitval nog dagen had geduurd? Daar was men duidelijk niet goed op voorbereid.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant