De liberaal Mark Carney blijft premier van Canada. Maandag sleepte hij een overwinning binnen op zijn conservatieve rivaal Pierre Poilievre. Daarmee gaat Carney, die de post tijdelijk op zich nam na het vertrek van Justin Trudeau, zijn eerste volledige termijn tegemoet.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
De uitslag markeert de vierde overwinning op rij voor de Liberal Party. Zeldzaam, in een tijd waarin regerende partijen wereldwijd door kiezers worden afgestraft. De stemmen worden in Canada nog geteld. Maar één ding is duidelijk: econoom Carney, die het stokje overnam van de diep impopulaire Trudeau, heeft de opmars van radicaal-rechts in Canada met verve weten te stuiten.
Lang gold Poilievre, leider van de Conservatieven, als grote favoriet. Het land zou na een decennium Trudeau toe zijn geweest aan een nieuwe, populistisch rechtse richting. Maar de ‘Canadese Trump’ verloor afgelopen weken rap terrein, juist vanwége de man met wie hij zo vaak wordt vergeleken.
Boven deze verkiezingen hing de schaduw van Donald Trump. Natuurlijk gingen Canadezen naar de stembus wegens thema’s als migratie, leefkosten, energie, klimaat, de arbeidsmarkt – maar sinds Trump zijn tweede termijn aftrapte, doorspekt met openlijke vijandigheden richting zijn noorderbuur, gaat het in Canada vooral over hém.
Trump dreigt Canada te annexeren, verwijst naar het land schertsend maar consequent als Amerika’s ‘51ste staat’, noemde oud-premier Trudeau ‘gouverneur’ en kondigde tegen zijn bondgenoot al een vernietigende handelsoorlog af. Die opstelling heeft het Canadese rechts-populisme flink beschadigd.
De 60-jarige Carney geldt juist als een ‘anti-Trump’. Een stabiele, haast technocratisch aandoende econoom die afgelopen weken niet bang bleek om zijn machtige Amerikaanse tegenhanger weerstand te bieden. Daar plukt zijn partij nu de vruchten van.
‘Wij zijn heersers over ons eigen thuis’, aldus Carney vorige maand. ‘Ik verwerp elke poging om Canada te verzwakken, ons te beschadigen, te breken zodat Amerika ons kan bezitten.’
Poilievre heeft zich afgelopen jaren echter ideologisch aan het trumpisme vastgeketend. De 45-jarige conservatief spiegelt zijn retoriek aan die van Trump. Volgens Poilievre is Canada ‘kapot’. Ook hij flirt met anti-democratische ideeën om zijn land te ‘heroveren’ op ‘de radicale ideologie van woke’.
In maart nam Carney, een debutant in de politiek, het premierschap over van Trudeau. Diens positie was na 10 jaar regeren onhoudbaar geworden. De Canadese economie stagneert, het leven wordt steeds duurder en de werkeloosheid groeit. Dat had een recept kunnen zijn voor een populistische monsterzege.
Binnen de VS bleken economische zorgen een motor voor de wederopstanding van Trump. Maar in Canada is het juist Trump die de onzekerheid vergroot. Vlak na zijn aantreden kondigde de Amerikaanse president ongekende importheffingen aan van 25 procent voor Canadese producten uit Canada – een mokerslag voor een land wier export voor bijna 80 procent is bestemd voor de VS.
Een gedeelte van de heffingen zijn inmiddels gepauzeerd of teruggedraaid. Toch zal de economie van Canada zware klappen krijgen van de resterende heffingen, onder meer op auto’s en onderdelen. Kiezers vertrouwden het navigeren van de verziekte verhouding met hun buurland liever toe aan Carney, een vooraanstaand econoom, dan aan de charismatische populist Poilievre.
Carney verwierf in Canada krediet als leider van de Centrale Bank, die hij met succes door de financiële crisis van 2008 wist te loodsen. Later leidde hij de Bank of England tijdens de Brexit. De handelsoorlog met de VS is zijn nieuwe, niet minder ontzaglijke uitdaging.
De grootte van Carneys overwinning is nog onduidelijk. In het Canadese stelsel zijn 172 zetels nodig om een meerderheid te vormen. Halen de Liberalen dat aantal niet zelfstandig, dan zullen zij een coalitie moeten aangaan met andere partijen. Dat zou regeren voor Carney enigszins bemoeilijken.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant