Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Dag 100. Decreten, dreigementen, deportaties. Bombardementen, beledigingen en benoemingen, wetsvoorstellen, rechtszaken en weggelachen vonnissen, verbannen media, verboden woorden, afgeknepen wetenschappers, krijgstaal, handelsoorlog en veiligheidsblunders, collaborerende topjuristen, ontslag voor generaals en ambtenaren.
Geen Amerikaanse president overspoelde zijn land met een tsunami aan verwoestende voorstellen zoals Donald J.Trump in zijn tweede termijn. Toen Trump in verkiezingstijd werd gevraagd of hij als president een dictator zou zijn, lachte hij: ‘Ik zei: alleen op dag 1.’ Vet goeie grap inderdaad. Zijn achterban schaterde mee.
Drie maanden na zijn installatie is de machtigste democratie ter wereld opgehouden een democratie te zijn. Waarderingscijfers voor een nieuwe president waren nog nooit zo laag. Slechts 39 procent van de Amerikanen steunt zijn beleid. Minder grappig is de motivatie van de kiezer. Niet afbraak van de democratische rechtsstaat is zijn zorg. Hij baalt dat in de winkel de prijzen niet dalen.
Erst kommt das Fressen, dann die Moral – in 1928 begreep Bertolt Brecht het al. Maar Trump is om nog een reden aantrekkelijk: zijn ongeëvenaarde energie. Hij is zo oud als Joe Biden toen die in 2021 begon: 78 (eveneens de leeftijd van Bill Clinton en George W. Bush, 1946 was een vruchtbaar presidentenjaar). De discussie over Sleepy Joe draaide dan ook niet zozeer om leeftijd als om levenskracht. En daarin troeft Trump zijn politieke tegenstanders af.
David Brooks, columnist van The New York Times, noemt het ‘een vitaliteitskloof’: de regering Trump is als een racewagen met 1.000 pk, zijn tegenstanders karren rond op bromfietsen. Het treffend getypeerd verschil tussen aanvallende autocraten en verdedigende democraten over heel de wereld, is meer nog een zaak van viriliteit. Want draait ‘vitaliteit’ om fysiek, mentaal en emotioneel functioneren; een staat van welzijn die iets van balans veronderstelt, ‘viriliteit’ is mannelijke kracht, dominantie en seksuele potentie – de agressieve energie die Trump zo populair maakt. Bij jonge mannen nog het allermeest.
Nog nooit was de genderkloof in waardering voor een president zo groot. Het grootste verschil maakte Trump onder zwarte mannen beneden de 50. Meer dan een kwart van hen stemde in 2024 op hem, waar traditioneel de Democraten rekenen op forse winst onder Afro-Amerikanen. De veronderstelling dat kiezers met een kleur automatisch progressief stemmen, is gelogenstraft.
Waar Trump, net als zijn kompanen in Europa, snedig, pesterig en agressief de sensatieknoppen van de nieuwe media bespeelt, blijft het redelijke midden bleekjes steken in wat het altijd deed. Democraten (aan de andere én deze kant van de oceaan) analyseren, argumenteren en spreken correct. De met strijdlust bezielde Trump praat al over een (onwettige) derde termijn. De brommer van democraten raakt maar niet opgevoerd.
Ze kunnen waarschuwen voor een dictatuur tot ze een ons wegen. Boeien! Zolang voor de neus van de kiezer een betaalbare worst wiebelt.
Het oorlogsdividend is na tachtig jaar op. Het schrikbeeld van oorlog werkt niet meer. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens was in 1948 een moreel fundament dat politici en kiezers vurig begeesterde. Nu is in Amerika voor het behoud van vrede geen meerderheid.
Misschien hadden we eerder iets als de Hunger Games moeten invoeren, de Oorlogsspelen. Waarbij het land of heel de wereld op een scherm meeleeft met een groep uit de bloem der natie, die moet overleven in een autocratie. Want wie dictatuur heeft gevoeld, geeft alles om democratie te verdedigen. Voor Amerika is het daarvoor wat laat. Eerst nog 2.820 dagen Trump.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant