Een enorme stroomstoring heeft maandag vrijwel heel Spanje en meerdere Portugese steden platgelegd. Mogelijk moet de oorzaak worden gezocht in de ontkoppeling van het stroomnet met Frankrijk. De EU liet bij monde van president António Costa weten dat er ‘geen aanwijzingen’ zijn voor een cyberaanval.
zijn nieuwsverslaggever, economieverslaggever en correspondent Spanje/Portugal van de Volkskrant. Mebius deed verslag vanuit Porto.
De gevolgen van de stroomuitval lieten zich kort na het middaguur direct voelen op het Iberische schiereiland. Al het treinverkeer viel stil, metro’s reden niet meer en ook verkeerslichten vielen uit, met grote verkeerschaos tot gevolg. Winkels sloten de deuren, elektrisch betalen was op veel plekken niet mogelijk. Luchthavens en ziekenhuizen moesten overschakelen op noodaggregaten om alles draaiende te houden. Ook net over de grens, in Frans-Baskenland en Andorra, kwamen inwoners kortstondig zonder stroom te zitten.
De Portugese en Spaanse netbeheerders weten de stroomuitval aan een technische storing. Volgens de Spaanse krant La Vanguardia, die het hoofd van de Spaanse netbeheerder REE citeert, werd de storing veroorzaakt door een ontkoppeling tussen het Spaanse stroomnet en dat van Frankrijk. Hoe dat heeft kunnen gebeuren is nog onduidelijk.
De Portugese landelijk netbeheerder REN (Redes Energéticas Nacionais) zocht de oorzaak van de storing in de ‘extreme temperatuurschommelingen’ in het binnenland van Spanje, zonder te verduidelijken waarom dat tot zo’n grote stoomstoring zou leiden.
Ook de Portugese premier Luís Montenegro verwees naar het buurland voor het ontstaan van de problemen. Daar liet de Spaanse premier Pedro Sánchez maandagavond tijdens een landelijk uitgezonden persconferentie weten dat hij nog geen enkele oorzaak uitsluit.
Op veel plekken kregen inwoners in de namiddag weer toegang tot elektriciteit. De Spaanse netbeheerder Red Électrico meldde iets voor vijf uur dat de stroomtoevoer voor delen in het noorden, zuiden en westen van het schiereiland was hersteld. De rest zou ‘geleidelijk’ volgen. Het Portugese REN meldde iets na vier uur dat het tot een week kan duren voordat alles weer werkt zoals voorheen.
Sánchez riep de Spanjaarden op om het telefoongebruik te beperken om overbelasting van het netwerk te voorkomen. Eerder op de dag had hij zijn kabinet al bijeengeroepen voor een spoedoverleg. Hij voerde eveneens tweemaal crisisberaad met de Nationale Veiligheidsraad van Spanje. Dit hoogste crisisorgaan van het land bestaat uit ministers en topambtenaren en wordt voorgezeten de premier.
In Porto leidde de stroomuitval maandagmiddag tot een run op zaklampen. André Duque (45), de eigenaar van een lampenwinkel in het centrum van de stad, stond op de drempel van zijn zaak naar de verkeerschaos te kijken. Achter zijn brede rug was het volledig donker. Zoals in heel het land, was bij hem ook de stroom al uren uitgevallen.
Hoewel het niet de beste dag leek voor een lampenzaak, had Duque over klandizie niet te klagen. ‘Ik heb al vijftien zaklantaarns verkocht.’ Tijdens het gesprekje van tien minuten klampten nog twee vrouwen hem aan. Ze smeekten hem om een zaklantaarn, maar hij moest nee verkopen: uitverkocht. Ook toeristen die Duque vroegen om een ‘op zonne-energie draaiende oplader’ dropen teleurgesteld af.
Kort na de stroomstoring werd het Spaanse en Portugese netwerk losgekoppeld van de rest van Europa. Dat moest voorkomen dat er een kettingreactie zou ontstaan. Dat gold ook voor Nederland. ‘Alles bleef hier stabiel’, zei een woordvoerder van de landelijke hoogspanningsbeheerder Tennet.
Volgens hem was de stroomstoring waarschijnlijk de grootste aller tijden in Europa. De laatste keer dat een groot land plat ging was Italië, in 2003. Ook deze storing was qua omvang minder groot. ‘Dit is zeer uitzonderlijk.’
Omdat er nauwelijks mobiel internet en ook geen tv was, moesten de meeste inwoners van Porto gedurende de dag gissen naar wat er precies speelde. Ana Cunha (29) en haar partner Guilherme Perestrelo (28) hadden daar iets op gevonden: een antenneradio die op batterijen werkt.
Terwijl ze richting huis liepen, probeerde Perestrelo de radio aan de praat te krijgen. ‘We willen weten wat het nieuws is. Zeker als het wel twee tot drie dagen kan duren, zoals wordt gezegd’, vertelde Cunha. Perestrelo maakte zich vooral zorgen over de avond. Als de elektriciteit dan nog steeds niet terug zou zijn, kon het wel eens gevaarlijk worden, dacht hij. ‘Alle alarmen zijn uitgevallen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant