Regeringspartijen CDU en CSU benoemden maandag hun ministers voor de nieuwe Duitse regering. Vanuit de eigen achterban klonk direct het verwijt dat het een wel heel conservatieve club is geworden. Duitsland wacht een majeure politieke koerswissel.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
Een elektronica-ondernemer, een energielobbyist en een voorzitter van de Beierse boerenbond: de aantredende ministersploeg van de Duitse CDU/CSU moet gestalte geven aan een conservatieve koers voor de nieuwe Duitse regering. Maandag maakte de partijcombinatie, die op 23 februari de verkiezingen won, haar ministers bekend. Junior regeringspartner SPD doet dat komende dagen.
Katherina Reiche, een oud staatssecretaris op Milieu en Verkeer en nu werkzaam in de energiebranche, gaat het machtige ministerie van Economische Zaken leiden. Onder De Groenen heette dat ministerie de afgelopen jaren Economische Zaken en Klimaatbescherming. Dat laatste deel wordt eraf geknipt. Oud-militair Johann Wadephul wordt minister van Buitenlandse Zaken.
De huidige directeur van winkelconcern Saturn, Karsten Wildberger, komt aan het hoofd van het nieuwe ministerie voor Digitalisering en Staatsmodernisering. De conservatieve Jens Spahn, die afgelopen week voor opschudding zorgde door te pleiten voor een (ietsje) opener houding naar de rechts-radicale AfD, wordt genoemd als de nieuwe fractieleider voor de CDU/CSU nu Merz bondskanselier wordt.
Het invloedrijke ministerie van Binnenlandse Zaken gaat naar CSU-prominent Alexander Dobrindt, Verkeersminister onder het laatste kabinet-Merkel. Hij geldt als een gematigd lid van de zeer conservatieve CSU, en moet een ‘ommekeer’ in de Duitse migratiepolitiek helpen vormgeven. De voorzitter van de Beierse boerenbond wordt minister van Landbouw, Voeding en Heimat – dat laatste woord komt erbij.
Vanuit meer progressieve vleugel van de CDU klonk meteen het verwijt dat de eigen ministersploeg een conservatieve club is, zoals die ‘in de periode van Adenauer tot Merkel’ niet meer is voorgekomen. ‘Er zit niet één iemand in die de werknemers en de christelijk-sociale wortels van onze partij vertegenwoordigt’, klaagde Dennis Radkte in de Süddeutsche Zeitung.
De CDU en haar Beierse zusterpartij CSU krijgen tien van de zeventien Duitse ministeries. De overige zeven gaan naar de sociaal-democratische SPD. De belangrijkste daarvan zijn Defensie, Financiën, en Justitie. De SPD maakt haar ministers pas op 5 mei bekend. Eerst moet het voltallige ledenbestand nog stemmen over het coalitieakkoord. Die procedure duurt tot 30 april, en is geen gedane zaak; binnen de linkervleugel van de SPD is onvrede.
Sinds de CDU op 23 februari de Duitse verkiezingen won, staat partijleider Friedrich Merz onder grote druk om het door hem beloofde conservatieve beleid gestalte te geven. De partijleider jaagde verkennings- en formatiegesprekken er in recordtempo doorheen. De uitzonderlijke tijden waarin we leven, dwongen hem daartoe, zegt Merz. Maar vanuit de CDU klinkt de kritiek dat de 69-jarige Merz ‘huis en hof’ verkoopt wegens zijn eigen ambitie om bondskanselier te worden, na twee mislukte pogingen.
Merz voerde campagne op twee hoofdthema’s. De grenzen gaan dicht voor asielzoekers, familiehereniging en sociale voorzieningen en voor vluchtelingen worden drastisch beperkt, uitzettingen sterk opgevoerd. En de Duitse economie, die in zeer zwaar weer verkeert, krijgt een ‘Neustart’: belastingverlagingen voor bedrijven, drastische afbouw van de moordende Duitse bureaucratie, en bovenal een strakke overheidsbegroting die vasthoudt aan de schwarze Null, de grondwettelijke rem op staatsleningen.
‘Links is voorbij’, zei Merz, tot vreugde van de conservatieve CDU-vleugel waartoe hijzelf ook behoort.
Nog geen twee weken na de verkiezingen kondigde Merz samen met de SPD het grootste pakket staatsleningen in de Duitse geschiedenis aan. Zijn regering keurt 500 miljard euro aan kredieten goed om over de komende tien jaar de Duitse infrastructuur in brede zin op te waarderen. Dat gaat om (spoor)wegen, glasvezel en het elektriciteitsnet, maar ook om gezondheidszorg, onderwijs en kinderopvang.
Opvallend is de grote invloed van de CSU, het kleine Beierse zusje van de landelijke CDU. De partij leunt vrijwel geheel op kiezers uit de grote zuidelijke deelstaat Beieren, maar levert zo’n 20 procent van de zetels in de combinatie CDU/CSU, die op nationaal niveau in de Bondsdag als één fractie optreedt. Dit keer krijgt de CSU zelfs het machtige ministerie van Binnenlandse Zaken in handen.
Dat ministerie geeft de zeer conservatieve Beierse christendemocraten, die politiek voeren op de uiterste rechterflank van wat nog het politieke midden genoemd kan worden, zeggenschap over alles van migratiebeleid tot politie en veiligheidsdiensten. De CSU krijgt ook het landbouwministerie, de afgelopen jaren in handen van aartsrivalen De Groenen, een nieuw ministerie van Onderzoek en Technologie, en een staatssecretaris op Buitenlandse Zaken.
Als alle hobbels op tijd worden genomen, benoemt de Bondsdag op 6 mei CDU-leider Friedrich Merz tot bondskanselier. Nog diezelfde dag beëdigt de Duitse president Frank-Walter Steinmeier de kabinetsleden. Daarna kan de 25ste regering van de Bondsrepubliek Duitsland van start.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant