Wetenschappers weten minder van tropische wouden dan van andere bossen, terwijl ze belangrijk zijn voor klimaatmodellen. De nieuwste Europese satelliet Biomass, die klaar is voor vertrek volgende week, kan de begroeiing ongekend nauwkeurig in kaart brengen.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
‘We willen de tropische wouden op aarde op de weegschaal leggen’, zegt Dirk Bernaerts van ruimtevaartorganisatie ESA. Hij is programmamanager van een reeks prestigieuze Europese aardobservatiemissies, waarvan satelliet Biomass nu de zevende is.
Biomass moet vanuit de ruimte de begroeiing op aarde in kaart brengen, zo vertelt hij tijdens een persbijeenkomst in ESA’s technologie-instituut Estec in Noordwijk, waar meerdere experts over de missie spreken. Volgens de planning kan de satelliet vanaf dinsdag vertrekken.
Biomass kijkt daarbij vooral naar de begroeiing die de wetenschap tot nog toe niet zo scherp in kaart heeft gebracht: de tropische wouden. In Europese en Noord-Amerikaanse bossen houden onder anderen boswachters gegevens bij over de totale omvang van de begroeiing die daar aanwezig is. Voor de tropische wouden ontbreekt dat soort data vaak.
‘In de huidige biomassaschattingen van de wouden rond de tropen zit daardoor een onzekerheid van zo’n 50 procent’, zegt Johannes Reiche van de universiteit in Wageningen, die als wetenschapper bij Biomass is betrokken.
Die onzekerheid vertaalt ook door naar de huidige klimaatmodellen, die van zulke schattingen gebruikmaken. Bomen spelen daarin een cruciale rol, omdat ze via fotosynthese CO2 opslaan. Zo’n 45 procent van het bos op aarde is tropisch woud.
De satelliet moet nu de hoeveelheid begroeiing in die wouden in kaart brengen, de hoogte van de bossen en de verdeling van de begroeiing onder de boomtoppen.
‘We kunnen daardoor bijvoorbeeld boomkap en ontbossing veel nauwkeuriger volgen’, zegt Reiche. Doordat de satelliet daadwerkelijk de boomstammen en takken ziet, kan men veel beter inschatten hoeveel begroeiing daardoor verdwijnt.
Als bijvangst kan Biomass, die straks op 666 kilometer hoogte in een baan rond de aarde vliegt, metingen verrichten aan de ondergrondse geologie in woestijngebieden en de snelheden van gletsjerijs te registreren.
De satelliet bekijkt de aarde met behulp van een eigen radarsysteem. Voor kenners: Biomass wordt de eerste satelliet die de aarde bekijkt in de zogeheten ‘p-band’, een golflengtegebied dat bij uitstek geschikt is om door het bladerdak van een woud te kijken en de onderliggende structuur van de bomen in kaart te brengen.
Het gebruik van dit golflengtegebied betekent wel dat de satelliet geen waarnemingen mag doen boven Noord-Amerika en Europa, waar het onder meer gebruikt wordt door radarsystemen die de omgeving monitoren voor raketten met kernwapens.
Vanwege zijn radar heeft Biomass een in het oog springende eigenschap: een reusachtige ‘paraplu’ met een diameter van 12 meter, die de radarsignalen richting de antenne op de satelliet stuurt.
Biomass bekijkt de aarde in brede stroken, waarmee het gedurende zijn naar planning 5,5 jaar durende missie stukje bij beetje een flink deel van het aardoppervlak in kaart brengt.
De metingen van de satelliet zijn ook commercieel interessant. Zo verwacht het Nederlandse bedrijf Satelligence bijvoorbeeld gebruik te gaan maken van de data die de satelliet verzamelt, vertelt oprichter Niels Wielaard.
‘We kunnen met Biomass straks bijvoorbeeld zien of sojaplantages zich aan de regelgeving houden. Daarmee kunnen we bedrijven helpen om de uitstoot van hun handelsketen te verkleinen en toe te werken naar netto nul uitstoot’, zegt hij.
Als Europese satelliet is Biomass overigens deels Nederlands. Zo zijn de zonnepanelen afkomstig van de Nederlandse vestiging van Airbus, dat eerder onder meer de zonnepanelen leverde voor de prestigieuze Amerikaanse maanmissie Artemis-1. Ook leverde Bradford Engineering uit Heerle onderdelen voor de satelliet.
Vanaf dinsdag 29 april kan Biomass richting de ruimte vertrekken, vervoerd door een Europese Vega-C raket. De lancering vindt plaats vanaf de Europese lanceerbasis in Kourou, Frans-Guyana.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Source: Volkskrant