Terwijl Nederland Koningsdag vierde, werd zaterdag in Vaticaanstad paus Fransiscus . De kerkleider werd in een andere kerk in Rome begraven, terwijl de wereld keek naar de ontmoeting tussen Trump en Zelensky, voorafgaand aan de uitvaart.
is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan van de Volkskrant. Ze woont in Rome.
De Poolse Justina (48) snikt de ene na de andere papieren zakdoek vol. Ze staat zaterdagochtend tegenover de Santa Maria Maggiore-basiliek, vanwaar ze de uitvaartmis voor paus Franciscus volgt op een groot scherm.
Die vindt een paar kilometer westelijker plaats, op het Sint-Pietersplein, maar Justina heeft ervoor gekozen om hier te wachten, bij de kerk waar de Argentijnse paus na de plechtigheid begraven wordt. ‘Het is alsof ik voor de derde keer een vader verlies’, zegt de huishoudhulp, die al jaren in Rome woont. ‘Nadat ik eerder Johannes Paulus II en mijn eigen vader heb verloren.’
Vanwege Franciscus’ wens om in de Mariakerk begraven te worden, verkeert Rome zaterdag in een staat van beleg. Want hoewel de 170 internationale delegaties alleen de mis in Vaticaanstad bijwonen, legt de kist met daarin Franciscus daarna nog een tocht af van 6 kilometer door het stadscentrum.
De route is zwaarbeveiligd. Er zijn vierduizend politiemensen in uniform op de been, plus talloze kleine groepjes in burger, en dat is nog gerekend buiten het leger en de duizenden vrijwilligers van de burgerbescherming.
De enige auto’s die zaterdagochtend door het centrum rijden, zijn glanzend zwarte diplomatenwagens in lange optochten. Aan boord zitten ambassadeurs en staatshoofden uit de hele wereld, op weg naar het Sint-Pietersplein.
Daar is de spanning en drukte al vroeg zichtbaar. Op de overvolle perstribune vechten fotografen en cameraploegen al sinds zonsopkomst om de beste plekken. Bij de veiligheidspoorten staan uren voor aanvang al lange rijen. Volgens het Vaticaan waren er zaterdagmiddag uiteindelijk 250 duizend mensen aanwezig.
Verreweg de meeste ogen zijn diezelfde middag gericht op slechts twee van al die vele bezoekers: de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky. De twee spraken elkaar kort voor de mis, in de Sint-Pietersbasiliek. Het was hun eerste ontmoeting sinds een eind februari, toen een bijeenkomst in het Witte Huis uitmondde in ruzie over op ruzie.
De paus was er ongetwijfeld blij mee geweest, want tijdens zijn leven sprak Franciscus vaak over vrede tussen Rusland en Oekraïne. Al sinds het begin van de oorlog wierp hij zichzelf vergeefs op als bemiddelaar, een rol die de Argentijn zaterdag postuum alsnog leek te vervullen.
Bij de Santa Maria Maggiore heeft de Poolse Justina andere zorgen. Ze wil geen woord missen van de toespraak van de 91-jarige kardinaal Giovanni Battista Re, die de mis in de geest van paus Franciscus leidt. De woorden van de Italiaan zijn helder en bevatten enkele niet al te subtiele hints aan de prominente aanwezigen.
Zo spreekt hij over het belang dat Franciscus hechtte aan ‘eerlijke onderhandelingen om oorlog te stoppen’, en wijdt hij een passage aan Franciscus’ inzet voor vluchtelingen. Daarbij roept Re de mis in herinnering die de paus in 2016 vierde op de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten.
De Argentijn, zelf zoon van Italianen die naar Buenos Aires trokken, heeft altijd gepleit voor barmhartigheid jegens vluchtelingen en migranten. Het was dan ook algemeen bekend dat hij weinig op had met de migratiepolitiek van Donald Trump, de Italiaanse premier Giorgia Meloni en veel van de andere politici die zaterdag op de eerste rijen hebben plaatsgenomen.
Toch had Franciscus dat niet erg gevonden, weet de 78-jarige Argentijnse Elena Paganotto, wonend in Rome. Ze leerde haar landgenoot kennen via een familielid, en bezocht hem meermaals in het Vaticaan.‘Hij was een echte christen, maar ook een staatshoofd’, zegt Paganotto. En dat betekent dat je soms mensen moet ontvangen met wie je het oneens bent.
De zeventiger is met de bus gekomen en heeft wijselijk haar sportschoenen aangetrokken, want het is een lange ochtend van staand wachten. Terwijl op het Sint-Pietersplein het Kyrie eleison klinkt, slaat bij sommigen voor de Santa Maria Maggiore het ongeduld toe. ‘Hoe lang duurt het nog?’, vraagt een meisje aan haar vader, die haar verzekert dat de rit, ook al verloopt die langzaam, maar een halfuur duurt.
Iets na half 1 begint de paus aan zijn laatste reis in de pausmobiel. Justina barst weer in snikken uit, terwijl het ontvangstcomité zich opstelt voor de Santa Maria Maggiore. Waar de kist op het Sint-Pietersplein de machtigen der aarde achterliet, wacht hier juist een selecte groep van de ‘laatsten’, voor wie de paus zich hard maakte. Onder hen zijn daklozen, vluchtelingen en trans personen.
Bij de Santa Maria Maggiore werpt Justina een kushandje naar de arriverende pausmobiel. De kist is door het oerwoud aan omhooggestoken smartphones bijna niet te zien. ‘Ciao papa, tot ziens’, roept ze naar de baar, die in de kerk verdwijnt. Daar staat een sobere grafsteen voor hem klaar met daarop alleen de naam Franciscus, betaald door een anonieme weldoener.
Terwijl de paus achter gesloten deuren begraven wordt, zwermen de drommen uit over de zonnige terrassen voor een bord pasta. Alles is verlopen zoals de kerkleider het had gewild, misschien zelfs nog iets beter. Als blijkt dat er deze middag in de Sint-Pieter een zaadje voor vrede is geplant, dan overtreft paus Fransciscus uitvaart zelfs de laatste wensen van Jorge Mario Bergoglio.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant