Ooit voelde de bandenfabriek van Apollo Vredestein in Enschede als familie. Maar dat is al lang niet meer zo. Volgend jaar zomer sluit de fabriek definitief en verliezen de laatste vijfhonderd medewerkers hun baan. ‘Er is nauwelijks interesse in deze regio.’
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Op het bord langs de straat, dat leveranciers en bezoekers de richting wijst naar de bandenfabriek, heeft een onbekende de naam ‘Apollo’ met zwart overgespoten. Het ‘Vredestein’ ernaast is onbezoedeld gebleven. Deze kleine daad van verzet laat zien hoe veel medewerkers van de kwakkelende bandenfabrikant in Enschede denken over de Indiase eigenaar Apollo Tyres.
Niet al te best, zo lijkt het, als je het de groepjes mannen vraagt die buiten bij de poort staan te roken, voorafgaand aan wat ‘de mededeling’ is gaan heten. De (voornamelijk) mannen zijn trots op de producten die ze maken. Mooie banden, geweldige kwaliteit, echt van wereldfaam, zeggen ze. Maar sinds de overname door het Indiase Apollo in 2009 kwam langzaam de klad erin. Met als voorlopig dieptepunt een ontslagronde vijf jaar geleden, waarbij de helft van het personeel moest vertrekken.
Nu zijn er nog ongeveer vijfhonderd over, die werken aan grote banden voor dikke, Duitse SUV’s en voor tractoren. Maar ook aan ‘thuisbrengertjes’, kleine wielen waarop een auto in geval van een lekke band naar huis of de garage kan rijden. Ook mooie producten hoor, zeggen de mannen. Maar het is niet meer als vroeger. ‘Het dak lekt hier al jaren’, zegt een van hen. ‘Wordt niks meer aan gedaan.’ Volgens hem een teken dat het einde in zicht is.
Ooit was Vredestein een familiebedrijf dat goed voor zijn werknemers zorgde, dat zelfs huizen voor ze bouwde. Waar iedereen elkaar kende. Dat laatste is trouwens nog steeds zo. Veel van de medewerkers zijn al dertig of veertig jaar in dienst, sommigen nog langer. Dat schept een band. Het voelt als familie, zeggen ze. Maar het bedrijf voelt al lang niet meer zo hecht.
Het personeel voelt zich in de steek gelaten. Door de Indiase bedrijfsleiding, door de directie in Enschede en door Den Haag. ‘Er is nauwelijks interesse in deze regio.’
Hulp in de vorm van gedegen industriepolitiek kwam er niet, en wat Den Haag toevallig deze vrijdag presenteerde om de energiekosten voor fabrieken te drukken, is te weinig en te laat, zegt FNV-bestuurder Monique Daamen.
Zelf spreekt het bedrijf van een combinatie van factoren die tot de sluiting hebben geleid: hoge energiekosten, inflatie, stijgende lonen – het rijtje klinkt al bijna vertrouwd.
Plus afnemende vraag uit Duitsland, waar de auto-industrie worstelt met heffingen en Chinese concurrentie. En dan is er nog goedkope arbeidsconcurrentie vanuit Hongarije, waar Apollo Vredestein ook een fabriek heeft en waar de productie vijf jaar geleden al grotendeels naartoe overgeheveld is.
Nu staan de werknemers buiten te wachten op de mededeling die vrijdagmiddag gedaan zal worden. Vermoedelijk sluiting, denken ze. Weten doen we niks, zegt procesmedewerker Marco Snellink, want de directie zwijgt al dagen. Sinds maandag gonst het van de geruchten, en woensdag plofte er een bedrijfsbrief op de mat waarin de medewerkers werden verordonneerd zich vrijdagmiddag te melden, voor een aankondiging door de hoogste Europese baas, Benoit Rivallant. ‘Nou dan weet je het wel’, aldus de 54-jarige Snellink.
‘Kom, we gaan naar binnen’, zegt hij tegen zijn collega’s. ‘De productie afschalen.’ Vanmiddag en komend weekend worden er geen banden meer geproduceerd. De machines gaan uit.
Als de eerste werknemers een half uur later weer naar buiten druppelen, staan de gezichten somber. De fabriek gaat dicht, de mannen zijn bedankt voor bewezen diensten, volgend jaar zomer is het afgelopen.
‘Intriest’, noemt FNV’er Daamen de aangekondigde sluiting en het massaontslag. ‘Hoewel het niet totaal onverwacht was, is het bericht toch nog schokkend.’ Ook Daamen wijt de ondergang aan falend industriebeleid door het kabinet. ‘En falend landbouwbeleid. Boeren durven totaal niet meer te investeren.’ En dat merkten ze in Enschede aan de dalende vraag naar tractorbanden.
‘Niemand had dit kunnen voorzien’, zegt een woordvoerder van het bedrijf, die na de bekendmaking de pers buiten te woord staat en spreekt van een zware slag voor de werknemers en voor Enschede, waar de fabriek een van de grootste werkgevers is.
Vooral voor de vele oudere werknemers is het dreigende ontslag een hard gelag, zij zullen niet snel meer een baan vinden, denkt Snellink, wiens zoon ook in de fabriek werkt. Zijn jongere collega Jermaine (die niet met zijn achternaam in de krant wil) is positiever: ‘Als ik vandaag ontslagen word, heb ik maandag een andere baan.’
Voor de werknemers is er een sociaal plan, dat vorig jaar met drie jaar is verlengd. Daamen zegt volgende week met de bedrijfsleiding in gesprek te gaan over aanpassingen voor goede vertrekregelingen. Stakingen zullen er niet komen: de voorraad banden is zo groot dat een werkonderbreking de Indiase eigenaar alleen maar goed uitkomt, zegt Daamen.
Een oudere medewerker haalt buiten de poort zijn schouders op over zijn aangezegde ontslag. ‘Als ik mijn knaken maar krijg. Steek de boel daarna maar in de fik.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant