In een chaotisch en stekelig pensioendebat kwam het woensdag tot een harde confrontatie tussen NSC-Kamerlid Agnes Joseph en partijgenoot en minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum. Ondertussen is het nog altijd de vraag of het pensioenplan een meerderheid krijgt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum (NSC) bevindt zich woensdag in een lastig parket. In het debat gaat het vooral gaat over het pensioenplan van partijgenoot Agnes Joseph. Daarmee moet directe inspraak worden geregeld bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Van Hijum zit in de discussie tussen twee vuren in.
Dat bleek wel vorige week uit de reactie van Van Hijum op het voorstel, dat inmiddels ook is ondertekend door de BBB, PVV en SP. Hij sloot zich aan bij de kritiek die al over het plan was gestort. Eerst waarschuwden de pensioenfondsen dat Josephs’ pensioenplan de overgang naar het nieuwe stelsel onder druk zou zetten. Daarna was er nog het vernietigende oordeel van de Raad van State. Die wees erop dat het voorstel raakt aan de fundamenten van het stelsel en bovendien nadelen heeft voor pensioendeelnemers.
In een lijvige brief deed Van Hijum uit de doeken waarom ook hij het plan ‘in het licht van ordentelijke wetgeving’ niet ziet zitten. Het voorstel, wat pensioendeelnemers de keuze geeft om het reeds opgebouwde pensioengeld al dan niet in het oude stelsel achter te laten, was volgens de minister ‘onwenselijk’. Tegelijkertijd riep hij de Kamer nog niet op om tegen te stemmen en uitte hij de wens om een middenweg te vinden.
Dat de minister niet op een reddingsboei van zijn eigen partij hoeft te rekenen, blijkt meteen al aan het begin van het debat. NSC’er Joseph heeft zich woensdag voorgenomen geen centimeter te wijken.
Ze is niet bepaald onder de indruk van de kritiek die haar en de mede-indieners ten deel is gevallen. Joseph vindt dat ze ‘slechts een kleine wijziging’ doorvoert. Wat het plan volgens de NSC’er alleen doet, is het ‘terugzetten’ van de inspraak die mensen normaal altijd hebben over hun pensioen. Dat is een principieel punt voor Joseph, die vindt dat het overzetten van de pensioenmiljarden een inbreuk op het eigendomsrecht is.
Dat directe inspraak ontbreekt, is al helemaal een probleem omdat pensioendeelnemers in het nieuwe stelsel volgens Joseph meer risico lopen. ‘Het is ontzettend belangrijk dat er niet zomaar aan je pensioen wordt gezeten.’
Bovendien vindt ze dat haar voorstel de overgang naar het nieuwe stelsel niet in de weg staat, omdat mensen de keuze krijgen om hun opgebouwde geld achter te laten. De nieuwe pensioenopbouw gaat gewoon naar het nieuwe stelsel. De kritiek dat ze morrelt aan fundamenten, is volgens Joseph onterecht. ‘Ik ben er niet om de wet te torpederen, maar om de wet te redden.’
Het leidt tot een uiterst stekelig debat waarin Joseph zowel door een groot deel van de oppositie als door coalitiegenoot VVD hard wordt aangevallen. VVD-Kamerlid Thierry Aartsen haalt meermaals het lijstje aan van adviesorganen die allemaal met een hard oordeel kwamen over het voorstel. ‘De Raad van State, de Nederlandsche Bank, de Autoriteit Financiële Markten, de minister zelf, allemaal zeggen ze: dit heeft majeure gevolgen’, zegt Aartsen. ‘Hoe kan het dan dat u dit vol blijft houden?’
D66-Kamerlid Hans Vijlbrief vindt het onbegrijpelijk dat Joseph niet naar de kritiek luistert. ‘In wat voor dimensie leeft mevrouw Joseph eigenlijk dat zij de enige is die gelijk heeft, en de rest van de wereld gek?’ Volgens de partijen past de houding niet bij NSC, dat goed bestuur als een van de speerpunten heeft.
Joseph heeft wel degelijk geluisterd naar de adviezen, zegt ze. ‘Maar wat mij verbaasd is dat alle instituties en ook de Raad van State niet ingaan op de principiële vraag of mensen wel voldoende inspraak hebben gehad.’
Uiteindelijk blijkt dat principiële punt van het grootste belang. Joseph erkent immers ook dat het nadelen heeft als mensen besluiten hun opgebouwde pensioengeld in het oude stelsel te laten. Het pensioen kan daardoor lager uitvallen doordat er dan geen nieuw geld meer bijkomt. ‘Dit is de afweging: wil je een stabieler, lager pensioen, of een minder zeker, hoger pensioen?’
Uit het debat blijkt woensdag dus vooral dat beide kampen zich diep hebben ingegraven. Maar beide hebben nog geen meerderheid en dus wordt door voor- en tegenstanders met interesse gekeken naar de twijfelaars die de doorslag kunnen geven. Zowel Denk als Partij van de Dieren hebben hun standpunt nog niet bepaald.
Maar voordat partijen weten hoe ze over enkele weken oordelen, moeten ze wel weten waar ze precies ja of nee tegen zeggen. En dat is nog niet duidelijk, zo blijkt als minister Van Hijum aan het woord komt. Van Hijum weet namelijk niet hoe hij Josephs voorstel moet uitvoeren als het wordt aangenomen. Er ontbreken ‘wettelijke spelregels’ waardoor de minister eerst zelf met extra wetgeving moet komen. Zo’n proces kan wel een jaar duren, zegt hij.
Zijn bezwaren komen hem op felle kritiek te staan van partijgenoot Joseph, die vindt dat het voorstel wel degelijk uitvoerbaar is. ‘U houdt u zelf en de bevolking voor de gek’, bijt ze Van Hijum toe.
Door de confrontatie wordt wel duidelijk dat een middenweg er niet in zit. En als het voorstel zo blijft, kan Van Hijum niet anders dan het ontraden, erkent hij. Wat hem betreft gaat het plan van zijn eigen partij dus niet door, al is het afwachten wat de twijfelaars in de Kamer met dat advies doen.
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant