De maandag overleden paus Franciscus ligt sinds woensdagochtend opgebaard in de Sint-Pietersbasiliek. Terwijl katholieken afscheid nemen van hun leider, begint het Vaticaan ook warm te draaien voor het conclaaf.
is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan van de Volkskrant. Ze woont in Rome.
‘De paus!’ roept een jongetje van een jaar of 5 met lichte verrukking in zijn stem. Hij zit op de schouders van zijn vader en ziet na uren wachten waarom duizenden mensen woensdag voor de Sint-Pietersbasiliek in de rij staan: de kist met het lichaam van paus Franciscus, die maandagochtend overleed na een beroerte.
Zoals gebruikelijk na het overlijden van een paus ligt de Argentijn sinds woensdagochtend in een open kist opgebaard in de basiliek, waar iedereen tot vrijdagavond laat afscheid van hem kan nemen.
Daarvoor is geduld wel een vereiste. Meteen nadat het lichaam woensdagochtend ceremonieel naar de kerk is overgebracht vanuit Casa Santa Marta, het Vaticaanse verblijf waar Franciscus overleed, heeft zich een rij van honderden meters lang gevormd.
Ook Domingo Fazzin (61) en Donatella Gandin (64) staan erin. Ze komen uit het Noord-Italiaanse Treviso en waren al in de buurt van Rome op vakantie. Ze offeren met liefde een paar uur van hun vrije tijd op aan een afscheid van paus Franciscus. ‘Hij heeft veel deuren geopend’, zegt Gandin aanvankelijk cryptisch.
Na enig aarzelen licht ze toe: Fazzin en zij zijn samen, maar waren beiden eerder getrouwd. Volgens de leer van de kerk mogen katholieken die na een scheiding een nieuwe partner hebben niet ter communie gaan. Paus Franciscus bracht daarin verandering. ‘Hij oordeelde niet’, zegt Gandin.
De houding van de paus veranderde ook iets in hun eigen omgeving, vertelt het stel. Ze vonden een parochie waar ze welkom waren en ze konden ondanks hun scheiding weer de rol van peetouders vervullen.
Wie inzoomt, ontwaart in de over het plein kronkelende slang mensen duizenden redenen om uren in de lentezon te wachten. Bijvoorbeeld bij een groep Congolese vrouwen in traditioneel felgekleurd gewaad, die Franciscus prijzen om zijn inzet voor migranten en zijn reis naar hun land. ‘Hij heeft naar ons, vrouwen uit Congo, geluisterd’, zegt een van hen op bijna verbaasde toon.
Maar, zoals de Italiaanse zegswijze voor ‘niemand is onvervangbaar’ luidt: als een paus sterft, komt er een andere. Dat geldt ook voor Franciscus, hoe geliefd hij bij de wachtenden op het plein ook mag zijn.
Terwijl hij opgebaard ligt, komen de voorbereidingen op het conclaaf langzaam op gang. Ergens tussen 5 en 10 mei begint de bijeenkomst van het college van kardinalen, die achter gesloten deuren een nieuwe leider kiezen. Ook in de aanloop naar het mysterieuze proces ontbreekt drama niet: een dag na de dood van Franciscus brak een heftige discussie los, over de deelname van de Italiaanse kardinaal Angelo Becciu.
Paus Franciscus ontzegde hem in 2020 zijn rechten, vanwege betrokkenheid bij een financieel schandaal rond de aanschaf van 200 miljoen euro aan luxe vastgoed in Londen. De conservatieve Becciu behield de kardinaalstitel, maar behoort volgens de lijst van het Vaticaan niet tot de kardinalen met kiesrecht. Zelf denkt hij daar anders over: ‘De paus wilde mij niet buiten het conclaaf houden’, verklaarde hij deze week in de Italiaanse pers.
En zo begint de eerste test voor de erfenis van Franciscus amper een etmaal na zijn dood, nog voordat zijn begrafenis heeft plaatsgevonden. Er zullen er nog velen volgen, waarvan de ultieme het conclaaf is. Het tijdperk-Franciscus duurt woensdag alleen binnen de muren van de bomvolle Sint-Pieter nog heel even voort, waar een opgetogen kinderstem de gedragen stilte doorbreekt: ‘De paus! Daar is de paus!’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant