Het lichaam van paus Franciscus is overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek. In Vaticaanstad zijn duizenden mensen bij elkaar gekomen om afscheid te nemen, ziet correspondent Rosa van Gool. ‘Franciscus sprak mensen aan die de kerk voorheen minder accepteerde.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Rosa. Jij bent in Vaticaanstad, waar vanochtend het lichaam van Franciscus is overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek. Hoe ging dat eraan toe?
‘Zoals je verwacht van de kerk is dat een grote plechtigheid. Alles is tot in de puntjes geregeld. De kist werd van het pauselijke gastenverblijf waar Franciscus woonde, Casa Santa Marta, over het Sint-Pietersplein naar de basiliek gebracht.
‘Een processie begeleidde de kist, er werd gebeden en gezongen. Naar schatting woonden twintigduizend mensen de ceremonie bij. Van over de hele wereld waren er cameraploegen aanwezig. Esthetisch zag het er allemaal geweldig uit.’
Het publiek mag tot en met vrijdag langs de kist lopen om afscheid te nemen. Wat zeggen mensen over wat Franciscus voor hen betekende?
‘Er staat een enorme rij mensen te wachten om langs de kist te lopen. Sommigen zijn gewoon toeristen, die hier toevallig zijn. Ik sprak een Nederlands stel dat hier voor een concert is en even een kijkje wilde nemen.
‘Maar voor veel mensen hier speelde Franciscus een belangrijke rol in hun leven. Ik sprak een Congolese vrouw die in Rome woont. Volgens haar luisterde Franciscus écht naar vrouwen in haar land. Franciscus heeft zich altijd uitgesproken voor de humane behandeling van migranten in Europa en elders op de wereld. Hij is tijdens zijn pontificaat ook naar de Democratische Republiek Congo geweest. Om al die redenen was hij een bijzonder persoon voor deze vrouw.
‘Franciscus heeft een heel nieuwe groep aangesproken, ook mensen die voorheen minder snel geaccepteerd werden door de kerk. Een stel uit Noord-Italië vertelde dat Franciscus hen heeft geholpen om geaccepteerd te worden in hun gemeenschap. Beiden hadden een eerder huwelijk gehad, iets wat van oudsher moeilijk ligt in de katholieke kerk. Franciscus heeft de kerk voor hen opengesteld door ze de mogelijkheid te geven weer ter communie te gaan.’
Deze zaterdag vindt de uitvaart plaats. Wat is er bekend over hoe de ceremonie eruitziet?
‘Het protocol is op verzoek van Franciscus sterk versoberd. Zo wil hij in een sobere kist worden begraven. Bij andere pausen was dat een zogeheten driedubbele kist. Franciscus heeft dat teruggebracht tot één kist, van hout en zink. Hij wil ook begraven worden in een andere kerk dan de Sint-Pieter. Zijn tombe komt in de Santa Maria Maggiore.
‘De ceremonie begint wel op het Sint-Pietersplein. Onder anderen president Donald Trump komt. Namens Nederland komen premier Dick Schoof en buitenlandminister Caspar Veldkamp. Het Vaticaan zegt 200 duizend toeschouwers te verwachten.
‘Nu zijn ze altijd wel wat optimistisch, maar er stond voor dit weekend de heiligverklaring van een overleden 15-jarige jongen gepland, de eerste ‘millennialheilige’. Die is nu uitgesteld, maar daar zouden veel mensen sowieso voor naar Rome reizen. Het is wrang om te zeggen, maar dat komt het Vaticaan wel goed uit.’
Intussen is het grote speculeren over de opvolger van Franciscus begonnen. Valt er al iets te zeggen over welke kardinalen kans maken?
‘Er wordt al een aantal namen genoemd, zoals de Filipijnse kardinaal Luis Antonio Tagle en de Italiaanse Pietro Parolin, als staatssecretaris van de Heilige Stoel de rechterhand van paus Franciscus. Maar het is allemaal moeilijk te voorspellen. Er geldt in Italië een gezegde: wie het conclaaf ingaat als paus, vertrekt als kardinaal.
‘Het gaat ook over wie mag deelnemen aan het conclaaf. Er is bijvoorbeeld een omstreden kardinaal wie paus Franciscus een aantal rechten heeft ontnomen. Deze Angelo Becciu was verwikkeld in allerlei schandalen rondom onroerend goed. De vraag is of hij mag stemmen.
‘Er zijn ook kardinalen die ouder zijn dan 80, en dus niet mogen stemmen. Maar mogen ze dan nog wel aanwezig zijn bij de voorbereidende bijeenkomsten? Daar zouden ze ook op de een of andere manier invloed uit kunnen oefenen. Dat hele machtsspel is nu in volle gang.’
Franciscus, die een relatief progressief imago had, heeft het overgrote deel van de kardinalen zelf benoemd. Kan dat zijn erfenis veiligstellen?
‘Franciscus heeft met zijn benoemingen het centrum verlegd van Europa naar de rest van de wereld. Hij heeft kardinalen benoemd uit Latijns-Amerika, Afrika en Azië. Het eurocentrisme van de kerk is afgenomen. Wat dat betekent voor het conclaaf, is moeilijk te zeggen.
‘Het is niet alsof de door Franciscus aangestelde kardinalen allemaal uit dezelfde ideologische hoek komen als de oude paus. Een van hen is de Congolees Fridolin Ambongo Besungu, wiens naam ook rondgaat als mogelijke nieuwe kerkvorst. Besungu staat juist te boek als aartsconservatief.
‘Kenners zeggen bovendien dat de kardinalen elkaar minder goed kennen. Voor hen wordt het ook aftasten. Je zou kunnen zeggen dat het proces door de verbreding van Franciscus nog onvoorspelbaarder is geworden. De uitverkiezing van Franciscus zelf kwam destijds ook als een grote verrassing.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant