Na een storm van kritiek zal NSC-Kamerlid Agnes Joseph woensdag in een debat voldoende steun moeten vergaren voor haar voorstel voor meer inspraak in het nieuwe pensioenstelsel. Ondanks de weerstand is een meerderheid in de Tweede Kamer dichtbij.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
De weg naar het debat waarin het woensdag vooral over haar pensioenplannen zal gaan, is voor NSC-Kamerlid Agnes Joseph behoorlijk hobbelig geweest. Begin dit jaar diende Joseph samen met BBB’er Henk Vermeer een voorstel in dat de pensioenwereld flink opschudde. Hun plan dat pensioenfondsen verplicht om bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel eerst nog hun leden te raadplegen, kon op een storm van kritiek rekenen.
Eerst waren er de fondsen zelf, die erop wezen dat de indieners de spelregels van de transitie veranderen terwijl die al in volle gang is. De complexe overgang zou er door in het gedrang komen en zette zelfs ‘de bijl aan de wortel’ van het nieuwe stelsel.
Dat zit ’m volgens de fondsen vooral in de gevolgen die directe inspraak kan hebben. Pensioendeelnemers moeten volgens NSC en BBB de keuze krijgen om hun oude pensioengeld in het oude stelsel te laten. Alleen het geld dat ze in de toekomst inleggen, gaat dan over naar het nieuwe systeem. Het zou betekenen dat er twee stelsels naast elkaar moeten blijven bestaan. Dat is een schier onmogelijke opgave, vinden de fondsen.
De kritiek uit de pensioenwereld werd onderschreven door de Raad van State, die een vernietigend oordeel velde over het plan. De solidariteit van het stelsel zou in gevaar komen, waarschuwde de Raad. Wanneer geld achterblijft in het oude stelsel, betekent het ook dat de compensatie voor bepaalde leeftijdsgroepen in het nieuwe stelsel moeilijker wordt. Het zet bovendien de koopkracht van gepensioneerden onder druk. De Kamer kan al met al beter van het ‘onvoldragen’ voorstel afzien, aldus de Raad.
Het noopte Joseph en haar mede-indieners om opnieuw naar hun plannen te kijken. Maar afgezien van wat kleine aanpassingen bleef de romp van het voorstel overeind staan.
Joseph vindt de kritiek overdreven en denkt dat de chaos waarvoor wordt gewaarschuwd in werkelijkheid zal meevallen. Bovendien vindt ze dat de Raad van State voorbij gaat aan haar belangrijkste principiële bezwaar dat er nu onvoldoende inspraak is voor de pensioenspaarders. Volgens Joseph is de overgang van de pensioenmiljarden naar het nieuwe stelsel een inbreuk op het eigendomsrecht en hebben mensen het recht om zelf te beslissen over hun geld.
Daarin staat ze zeker niet alleen. Dat bleek alleen al uit het feit dat het de indieners lukte om ondanks de kritiek alleen maar meer steun te vergaren. Een paar weken geleden sloot de PVV zich aan bij de coalitiegenoten en dinsdag maakte de SP bekend het voorstel ook te ondertekenen. Met de steun van die fracties is een meerderheid in de Tweede Kamer dichtbij.
Een gelopen race is het nog niet; Joseph heeft nog de steun van enkele kleine fracties nodig. Als laatste aanhaker deed de SP dinsdag een oproep aan DENK en de Partij voor de Dieren om zich aan te sluiten.
In aanloop naar het debat kregen de indieners nog wel een nieuwe domper te verwerken die het er in ieder geval niet makkelijker op maakt. Vorige week keerde uitgerekend minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum (NSC) zich tegen het voorstel van zijn eigen partij. Hij koos mildere woorden dan de Raad van State, maar vanuit zijn ‘bestuurlijke verantwoordelijkheid’ en in het licht van ‘ordentelijke wetgeving’ kon hij niet anders dan het plan afwijzen.
Daarmee is de hobbelige weg nog niet ten einde. Als het de indieners lukt om een meerderheid in de Tweede Kamer achter het plan te krijgen, volgt er nog een obstakel. Zo is steun in de Eerste Kamer nog ver weg.
Maar ook als een meerderheid in de senaat uitblijft, is het voorstel niet zomaar van tafel. Dat komt doordat de initiatiefnemers geen nieuw wetsvoorstel hebben ingediend om de inspraak te regelen maar ze dat doen door een bestaand wetsvoorstel aan te passen.
Met die wet wil het kabinet een langere termijn regelen voor de overgang naar het nieuwe stelsel. Dat is juist een breed gedeelde wens omdat de pensioenfondsen erop wijzen dat ze de extra tijd nodig hebben om chaos te voorkomen.
Senatoren die eigenlijk tegen Josephs directe inspraak zijn, worden zo geconfronteerd met een moeilijke beslissing. Zij kunnen het plan alleen tegenhouden als zij tegen het hele pakket stemmen, waarmee ze dan dus ook een streep halen door de langere overgangstermijn voor de fondsen.
Ze kunnen er ook voor kiezen om het wetsvoorstel in z’n geheel terug te sturen naar de Tweede Kamer en erop aan te dringen om het deel over de inspraak er alsnog uit te halen. Maar als de partijen daar voet bij stuk houden betekent het in de praktijk stilstand die zowel voor- als tegenstanders niet willen.
Komt het zover, dan dreigt bestuurlijke chaos. Minister Van Hijum kan dan nog besluiten om zijn wetsvoorstel zelf in te trekken. Maar dat is een uiterste noodgreep. Hij moet dan immers buiten het gebruikelijke wetgevingsproces om een manier zoeken om de fondsen alsnog hun tijd te geven voor de overgang naar het nieuwe stelsel.
De dreigende impasse zal ongetwijfeld ook een rol gaan spelen tijdens het debat woensdag. Met name bij de VVD, die zich sowieso hevig verzet tegen de directe inspraak, heerst de overtuiging dat coalitiegenoten NSC, BBB en PVV niet de juiste weg bewandelen.
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant