is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
Zelden waren de verwachtingen zo hooggespannen als rond Pieter Omtzigt. Nu hij vertrekt, zal hij zich zorgen maken over wat hij achterlaat.
Binnen en buiten Nieuw Sociaal Contract (NSC) zal nog lang worden getwist over de vraag of Pieter Omtzigt er vorig jaar verstandig aan deed om met Geert Wilders in zee te gaan. Het antwoord zal mede afhangen van de volgende verkiezingsuitslag.
Na de vorige avonturen met populisten in de regering, in de kabinetten Balkenende I en Rutte I, kregen de voorstanders van samenwerking in zoverre gelijk dat de Lijst Pim Fortuyn en de PVV daarna tamelijk dramatische verkiezingsresultaten behaalden. Regeren deed pijn, bestuurspartijen met meer ervaring en minder polariserende standpunten konden het roer weer overnemen.
Met een blik op de peilingen dreigt voor Omtzigts’ NSC vooralsnog het CDA-scenario uit 2012. De christendemocraten gingen zelf bijna electoraal ten onder aan de samenwerking met Wilders. Ze beginnen eigenlijk nu pas weer wat aan zelfvertrouwen te winnen. Zeker nu Omtzigt zelf van het toneel stapt, zullen veel NSC-kiezers zich afvragen wat er met hun stem is gebeurd.
Voor de Tweede Kamer is Omtzigts vertrek zonder meer een groot verlies. Niemand bouwde in deze eeuw een grotere reputatie op als waakhond die opeenvolgende regeringen bestookte met kritische vragen. Journalisten die zich serieus in dossiers verdiepten om iets bloot te leggen, vonden in Omtzigt vrijwel altijd een fanatieke bondgenoot. Dat er tot in de ministerraad over hem werd geklaagd, heeft hij zelf altijd als een belediging gezien. Het zou natuurlijk ook als een compliment kunnen worden opgevat.
Dat hij daarbij soms een karikatuur maakte van de manier waarop Nederland wordt bestuurd (‘Dit is een bananenmonarchie’) nam hij op de koop toe. Het vergrootte zijn populariteit. Maar het maakte hem ook kwetsbaar voor het moment waarop hij zelf tot bestuursverantwoordelijkheid zou worden geroepen.
Dat moment beleven we nu. Zeker is dat NSC vooralsnog niet aan de hoge verwachtingen voldoet. Omtzigt ageerde jarenlang tegen de achterkamers, tegen de te innige lijntjes tussen ministers en hun eigen partijen, tegen de alles verstikkende coalitieafspraken, tegen het gebrek aan kritisch vermogen in de Kamer en tegen het maken van gebrekkige wetten met grote uitvoeringsproblemen ondanks waarschuwingen van de mensen ‘op de werkvloer’.
Dat zou allemaal veranderen met Omtzigt mede aan het roer. De harde conclusie is dat het er in sommige opzichten slechter op is geworden.
Het kabinet-Schoof wordt geregisseerd door de partijleiders in de Kamer, te veel ministers lopen aan de leiband van hun eigen partijen, omstreden besluiten worden doorgedrukt met een beroep op het heilig verklaarde ‘Hoofdlijnenakkoord’. Waarschuwingen voor uitvoeringsproblemen worden liefst geheel genegeerd. Serieuze problemen komen maar niet tot een oplossing omdat de vier fracties het niet eens kunnen worden en ministers nauwelijks doorzettingsmacht hebben.
Er zullen weinig mensen zijn die vinden dat de kwaliteit van het bestuur er met dit kabinet wezenlijk op vooruit is gegaan. De zware taak om te voorkomen dat die conclusie Omtzigts politieke erfenis definitief gaat bezoedelen, ligt nu in handen van zijn verweesde partijgenoten in de Kamer.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant