De onvrede over het Israël-beleid van het kabinet-Schoof neemt gestaag toe. Van de kiezers is 27 procent het ‘helemaal niet’ eens met de voorzichtige Nederlandse koers, blijkt uit onderzoek van Ipsos I&O.
is verslaggever van de Volkskrant. Hij was van 2005 tot 2010 correspondent in Israël en Palestina.
In september stelde nog maar 19 procent zich zo kritisch op. Maar ook wie de lijn van de regering nog ‘in beperkte mate’ steunt, verwacht steeds vaker een ander beleid tegenover de gewelddaden in Gaza, valt op te maken uit het onderzoek dat dinsdag verschijnt.
Inmiddels wil 54 procent van de kiezers dat het kabinet zich kritischer opstelt tegenover Israël; dat was een half jaar geleden 47 procent. Tegen premier Benjamin Netanyahu loopt sinds november een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof op verdenking van oorlogsmisdaden in Gaza.
De enquête is in de tweede week van april afgenomen, kort nadat bij de stad Rafah in een massagraf vijftien door Israël doodgeschoten Palestijnse hulpverleners waren gevonden naast hun vernielde ambulances. Israël beweerde aanvankelijk dat het konvooi verdacht en zonder lichten had rondgereden. Maar van die verklaring bleef weinig over toen videobeelden naar buiten kwamen waarop te zien was dat de ambulances zich met knipperende zwaailichten en duidelijk herkenbaar hadden verplaatst.
Minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) ontbood daarop de Israëlische ambassadeur voor tekst en uitleg – in de diplomatie een eerste stap op de escalatieladder. Tijdens een daaropvolgend debat in de Tweede Kamer bleek dat hij dat gesprek had overgelaten aan een hoge ambtenaar, omdat die over ‘de meeste parate kennis’ beschikte. Het wekte verbazing bij de Kamerleden, niet alleen van de oppositie, ook bij coalitiepartij VVD, omdat ze weten dat Veldkamp vier jaar de Nederlandse ambassadeur in Israël is geweest.
De toenemende onvrede over het Israël-beleid laat zich niet makkelijk verklaren als reactie op een enkele gebeurtenis, zegt onderzoeker Peter Kanne van Ipsos I&O. Het is eerder het gevolg van ‘de opeenstapeling’ van de hervatting van de bombardementen en het ontbreken van een diplomatieke uitweg ‘die mensen machteloos en boos maakt’.
Achttien maanden na 7 oktober 2023 houdt 40 procent van de Nederlandse kiezers Netanyahu ‘volledig’ verantwoordelijk voor het aanhoudende bloedvergieten; 31 procent legt de schuld helemaal bij de Palestijnse Hamas.
Opmerkelijk daaraan is dat kort na de terreuraanval van Hamas-strijders van 7 oktober 2023, waarbij zij bijna 1.200 Israëlische burgers, agenten en militairen doodden en 250 anderen naar de Gazastrook ontvoerden, die verdeling omgekeerd was. Toen legde 45 procent de verantwoordelijkheid volledig bij Hamas en 23 procent bij Netanyahu. Het is gaan schuiven toen het aantal Palestijnse slachtoffers van de Israëlische strafexpeditie bleef oplopen, tot nu meer dan 51 duizend doden.
Ook de kritiek op het kabinet van vijf grote mensenrechten- en hulporganisaties is een ‘signaal’ dat kiezers niet is ontgaan, denkt Kanne. Na een gesprek met premier Dick Schoof en Veldkamp toonden zij zich twee weken geleden gefrustreerd. ‘Voor het kabinet is er geen rode lijn’, zei Michiel Servaes, directeur van Oxfam Novib. ‘Zij houden vast aan de overtuiging dat je met diplomatieke middelen meer kunt bereiken. Dat heeft ons diep geschokt.’ Met paginagrote krantenadvertenties riepen zes oppositiepartijen en hun jongerenbewegingen het kabinet zaterdag op alsnog een rode lijn te trekken.
De ruimte voor Veldkamp om zijn beleid aan te scherpen is echter klein binnen de coalitie met de PVV. De grootste partij van Nederland staat vanouds pal achter Israël, en Geert Wilders heeft er ook geen bezwaar tegen als Netanyahu de bezette Palestijnse gebieden bij Israël zou trekken en de Palestijnen elders een goed heenkomen laat zoeken in de geest van het Gaza-plan van de Amerikaanse president Donald Trump. Maar onder andere rechtse kiezers lijkt er wel animo voor een ander geluid. Van de VVD-stemmers steunt nog maar 32 procent de koers ‘grotendeels of volledig’; kort na 7 oktober 2023 was dat nog 57 procent.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant