Paus Franciscus is op 88-jarige leeftijd overleden. Zondag sprak hij nog, zichtbaar verzwakt, zijn Paaszegen uit.
is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan van de Volkskrant. Ze woont in Rome.
Dat heeft het Vaticaan maandag bekendgemaakt. De Argentijn, die als Jorge Mario Bergoglio geboren werd in Buenos Aires, stond sinds 2013 aan het hoofd van de Rooms-Katholieke kerk.
Katholieken wereldwijd vreesden sinds zijn ziekenhuisopname in februari voor het overlijden van de paus. Daar meldde Franciscus zich vanwege een chronische bronchitis, die hem de weken voor zijn opname verhinderde om in het openbaar te spreken. Uiteindelijk wist hij weer op te krabbelen en werd hij ruim een maand later uit het ziekenhuis ontslagen.
Sindsdien heeft hij zich enkele keren kort in het openbaar vertoont. Zijn laatste publieke optreden was zondag, op Eerste Paasdag. De paus had net voldoende adem om de menigte ‘Bona Pasqua’ te wensen, waarna aartsbisschop Diego Ravelli namens hem het woord nam. Hij sloot de paaszege af met een verkorte versie van de traditionele ‘Urbi et Orbi.’ Eerder die dag had hij nog een korte ontmoeting met de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance en zijn gezin.
Met de dood van Franciscus komt er een einde aan een ongebruikelijk pausschap. De Argentijn was de eerste niet-Europese paus in bijna dertien eeuwen, en deed het afgelopen decennium veel moeite om de katholieke kerk minder gericht op Europa te maken.
Dat is vooral te zien in de samenstelling van het College van Kardinalen, dat binnenkort een nieuwe paus zal kiezen. In de eerste tien jaar van Franciscus’ pausschap nam het percentage Europese kardinalen met stemrecht – iedereen tot 80 jaar – af, van 52 procent naar 37 procent.
Franciscus stond bekend om zijn relatief progressieve opvattingen over homoseksualiteit. Kort na zijn aantreden stelde hij de retorische vraag: ‘Wie ben ik om over hen te oordelen?’ Wel was hij fel tegenstander van het homohuwelijk en balanceerde hij op dit thema op een dun koord. In december 2023 ging Franciscus weliswaar akkoord met zegeningen van relaties tussen mensen van gelijk geslacht, maar de zegen mocht beslist niet lijken op die van een huwelijk en zou niet betekenen dat de kerk de relaties goedkeurt.
Ook op andere thema’s beoefende Bergoglio in zijn twaalf jaar als paus een evenwichtsoefening tussen zijn eigenzinnige opvattingen en die van het conservatievere deel van de katholieke kerk. Zo sprak hij zich regelmatig uit over sociale thema’s als economische ongelijkheid en klimaatverandering. Zijn bekendste wapenfeit op dat vlak is de encycliek Laudato Si’ uit 2015, een pauselijke brief die er volgens experts aan heeft bijgedragen dat enkele Zuid-Amerikaanse landen het klimaatakkoord van Parijs ondertekenden.
Met het overlijden van paus Franciscus breekt er in het Vaticaan een onzekere tijd van sedisvacatie (‘lege stoel’) aan. Maar voordat de blik wordt geworpen op zijn opvolging, volgen er eerst traditioneel negen dagen van rouw. Tijdens deze ‘Novemdiale’ kunnen gelovigen de eerste dagen afscheid nemen van hun kerkelijk leider, die in een open kist opgebaard zal liggen in de St-Pietersbasiliek. Daarna volgt de begrafenis, waarvan de datum nog niet bekend is.
Pas twee tot drie weken na de rouwperiode komt het College van Kardinalen bijeen in de Sixtijnse kapel van de St-Pieter voor een conclaaf. Hoewel in theorie elke gedoopte rooms-katholieke man voor de positie in aanmerking komt, wordt de nieuwe paus tegenwoordig vrijwel altijd verkozen uit het College van Kardinalen.
Wie Franciscus zal opvolgen en hoelang het conclaaf nodig zal hebben om dat te bepalen, is hoogst onzeker. Bij de uitverkiezing van Franciscus in 2013 was dat slechts een etmaal, maar er zijn ook conclaven geweest waarbij het maanden of zelfs jaren duurden voordat het langverwachte Habemus papam klonk – ‘We hebben een paus’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant