Als de slachtoffers van Israëlische bombardementen in Gaza het ziekenhuis binnenkomen, moeten artsen kiezen wie ze wel en wie ze niet kunnen redden. De blokkade van hulpgoederen en voedsel verergert de situatie.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Een maand geleden begon het weer: eerst de explosies en daarna de sirenes van ambulances die af en aan kwamen rijden. Het bestand tussen Israël en Hamas was geklapt, de gangen van de ziekenhuizen lagen weer vol gewonden en doden.
‘Sindsdien hebben we een paar keer per week een mass casualty event’, vertelt Fady al Madhoun (34), manager van medische activiteiten voor Artsen zonder Grenzen in een kliniek in Gaza Stad. ‘Tientallen mensen worden dan tegelijk naar het ziekenhuis gebracht, met ambulances, auto’s of ezelskarren. Je hoort geschreeuw en gehuil, mensen worden in gangen op de vloer gelegd, en soms liggen er ook losse ledematen tussen: een arm, een been, een lichaam zonder hoofd of een hoofd zonder lichaam. En overal is bloed – soms zoveel dat je moet oppassen dat je er niet over uitglijdt.’
In deze chaos moeten artsen bepalen wie er behandeld kan worden: het kind waar een voetje vanaf is geblazen, de vrouw met scherven door haar hele lijf, of de man met een kogel in zijn buik. ‘Niet levensbedreigende wonden kunnen wachten’, zegt Al Madhoun over de telefoon vanuit Gaza, ‘en levensbedreigende verwondingen moeten zo snel mogelijk worden geopereerd. Dan zijn er de mensen voor wie we niets kunnen doen, kinderen vaak, terwijl je weet dat ze onder andere omstandigheden wel gered hadden kunnen worden.’
In het veldhospitaal van het Internationale Rode Kruis in Rafah worden dezelfde harde keuzes gemaakt, vertelt Geertje Govaert (52). Zij is een Nederlandse traumachirurg die is verbonden aan het UMC in Utrecht, en zit nu voor de tweede keer zes weken in Gaza. ‘We doen wat we kunnen’, vertelt ze bellend vanuit het ziekenhuis dat is opgebouwd uit tenten, ‘maar sommige wonden zijn zo gecompliceerd en onze middelen zo schaars, dat niet iedereen kan worden geopereerd. Je wilt het beste voor zoveel mogelijk mensen doen. Dan kies je niet voor iemand met weinig overlevingskansen, maar voor de tien anderen die het waarschijnlijk wel gaan halen.’
Wat Govaert ook opvalt: bij veel patiënten zie je aan de buitenkant kleinere wonden die niet zo ernstig lijken, maar eenmaal op de operatietafel blijken ze vol te zitten met kleine scherfjes die organen of bloedvaten hebben stukgereten. Vorige zomer berichtte de Britse krant The Guardian dat Israël ook in dichtbevolkte gebieden vermoedelijk wapens inzet die speciaal zijn ontworpen om zoveel mogelijk slachtoffers te maken – in tegenstelling tot meer conventionele wapens die worden gebruikt om gebouwen te vernietigen. ‘Ik kan elk geval bevestigen dat de wonden die ik zie, hierdoor veroorzaakt zouden kunnen worden’, zegt Govaert desgevraagd.
Niet alleen het aanhoudende geweld, maar ook de blokkade van hulpgoederen begint steeds meer te wringen, vertellen beide hulpverleners. ‘Alles raakt op’, zegt Govaert. ‘De medicijnen, de antibiotica, de chirurgische handschoenen, de jodium; allemaal zaken die we dringend nodig hebben.’
Afgelopen donderdag luidden de ceo’s van twaalf internationale hulporganisaties de noodklok: iedere inwoner van Gaza is afhankelijk van humanitaire hulp, maar omdat Israël geen vrachtwagens met hulpgoederen meer binnenlaat en de voorraden opraken, kunnen zij hun werk niet meer doen. De Israëlische minister van Defensie liet woensdag echter weten dat de blokkade voorlopig niet wordt opgeheven. Volgens hem is het ‘een van de belangrijkste middelen om druk te zetten op Hamas’.
Mensen als Govaert en Al Madhoun zien de gevolgen. ‘Allereerst ondermijnt het onze capaciteit’, zegt Govaert. ‘Als je geen materiaal of medicijnen hebt, kun je minder doen. Maar de patiënten zijn al verzwakt voordat ze binnenkomen, en dat is funest voor het herstel. Na een operatie heb je calorieën en vitaminen nodig en we geven patiënten zo veel mogelijk voedsel om aan te sterken, maar ook onze voorraden raken op.’
Daarnaast steken er allerlei ziektes de kop op. Vrijwel ieder kind in Gaza heeft diarree, en de wachtkamers zitten vol met mensen met huidaandoeningen – allemaal veroorzaakt door het gebrek aan schoon drinkwater en hygiëne. ‘Mensen hebben geen dak boven hun hoofd’, vertelt Al Madhoun. ‘Ze leven in gammele tentjes, kunnen hun kleren niet wassen, en hebben geen eten. Eerst werd alles duurder: op een gegeven moment was je een maandsalaris kwijt voor een blikje tonijn, maar nu kunnen zelfs mensen met geld bijna niets meer vinden. Al heb je er honderden euro’s voor over: er ís geen vlees, en er zíjn geen eieren meer op de markt.’
Al Madhoun is samen met zijn vrouw en twee kleine kinderen (een zoon van 2 en een dochter van 4 jaar oud) zelf ook meerdere keren naar andere delen van de Gazastrook gevlucht en weet net als andere Gazanen soms niet hoe hij zijn gezin moet voeden. ‘We zijn allemaal moe, zwak en mager’, vertelt hij. ‘Maar het ergste blijft het gevaar. Ik werk van zeven uur ‘s morgens tot drie uur ‘s nachts, voel me zeer betrokken en ben gefocust, maar tegelijkertijd ben ik de hele tijd doodsbang dat ik mijn kinderen kan verliezen. Bij elke tragedie bid ik dat zij niet tussen de nieuwe golf van doden en gewonden zitten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant