De Verenigde Staten overwegen hun vredespogingen in Oekraïne te staken als er niet snel schot in komt. Dat heeft de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio vrijdag gezegd in Parijs. Oekraïne zegt bereid te zijn tot een algehele wapenstilstand en ondertekening van een delfstoffendeal met de VS.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
‘We gaan hier niet weken en maanden mee door, dus we moeten nu heel snel bepalen – en ik heb het over dagen – of dit wel of niet lukt in de komende weken’, zei Rubio in Parijs, na besprekingen met Europese en Oekraïense diplomaten. Rubio zei dat president Donald Trump hier ‘sterke gevoelens’ over heeft en veel tijd in het proces heeft gestoken, ‘maar erveel andere belangrijke zaken aan de gang zijn die net zoveel, zo niet meer aandacht vergen.’
Hoewel Trump, in weerwil van de feiten, deze week de Oekraïense president Volodymyr Zelensky opnieuw de schuld gaf van de oorlog, heeft hij ook zijn frustratie laten blijken met de aanhoudende Russische bombardementen, die ook deze week weer burgerdoelen troffen in de stadscentra van verschillende Oekraïense steden.
Trump beloofde voor zijn terugkeer als president de oorlog binnen 24 uur te beëindigen en begon kort na zijn aantreden een diplomatiek charmeoffensief met de Russische president Vladimir Poetin, erop gericht Rusland uit zijn diplomatieke isolement te halen, de bilaterale economische relaties te herstellen en voorwaarden te scheppen voor een einde aan de oorlog. Tot dusver heeft Moskou de vele eenzijdig Amerikaanse concessies van de afgelopen tijd in dank aanvaard en het idee van vrede in theorie omarmd terwijl het de oorlog op alle fronten voortzette.
Maar concessies heeft Moskou niet gedaan, noch in zijn eisen gericht op Oekraïne noch in zijn eisen wat betreft de hervorming van de Europese veiligheidsstructuur. Hoewel vooral Trumps vriend en speciaal gezant Steve Witkoff uitspraken blijft doen die vergaand tegemoet lijken te komen aan Russische wensen, begint bij een ander deel van Trumps adviseurs het geduld met de Russische aanpak op te raken.
Die irritatie, en Trumps eigen ongeduld, komen steeds meer aan de oppervlakte – maar nog nooit zo sterk als in Rubio’s uitspraak vrijdag. In hoeverre de buitenlandminister ook namens zijn baas sprak, is onduidelijk. Enkele uren na zijn waarschuwing, was vicepresident JD Vance alweer optimistisch over de kans op vrede.
Rubio deed zijn uitspraken nadat in Parijs het eerste diplomatieke overleg was geweest tussen Europeanen, Oekraïeners en Amerikanen – maanden na de aanvang van Trumps vredesinitiatief. Nadat de Fransen Rubio en Witkoff hadden gestrikt voor het overleg in Parijs, nodigden ze ook de Oekraïners uit en, op het laatste moment, ook Britten en Duitsers. De gesprekken, die volgende week moeten plaatsvinden in Londen, gaven de Europeanen voor het eerst de gelegenheid gezamenlijk hun prioriteiten – en de rode lijnen voor Oekraïne - te bespreken met de Amerikanen.
Betrokkenen zeiden tegen Franse media dat Oekraïners en andere Europeanen nu alleen nog willen spreken over een algeheel staakt-het-vuren van minimaal een maand. Alle andere vormen van ‘gedeeltelijke’ deals zouden te beperkt zijn en te moeilijk te verifiëren.
Rubio was positief over de ‘waardevolle ideeën’ die de Europeanen inbrachten, en uitte begrip voor sommige van de minimumeisen die Oekraïne stelde aan een eventueel vredesakkoord. Volgens de Amerikanen zijn de contouren van hun vredesplan ‘positief’ ontvangen door de Europeanen, maar Russische zegslieden bleven de afgelopen dagen uiterst sceptisch over een mogelijke wapenstilstand. Volgens de Russische ambassadeur bij de VN is dat op dit moment niet mogelijk, en Poetins woordvoerder sprak in Moskou van ‘moeilijke onderhandelingen’.
Nu de VS de druk op de partijen opvoeren om compromissen te sluiten, blijft het ongewis hoe een mislukking van de gesprekken zal uitpakken – en wat de VS vervolgens zullen doen. Trump heeft warmere gevoelens voor Poetin dan voor Zelensky, maar heeft ook gezegd dat Rusland haast moet maken. Oekraïne, dat in zijn verdediging tegen Rusland sterk afhankelijk blijft van Amerikaanse hulp, kondigde donderdag aan dat de delfstoffendeal met de VS waarschijnlijk komende week rond kan zijn. Een intentieverklaring daartoe werd donderdag al getekend. Of dat, samen met de bereidheid direct een wapenstilstand te sluiten, voldoende zal zijn om niet de schuld te krijgen van een eventuele mislukking van Trumps vredesinitiatief, moet worden afgewacht.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant