Twee dagen nadat de coalitieleiders pronkten met hun binnengehaalde speerpunten is nu ook bekend hoe alle plannen uit de voorjaarsnota betaald worden. Werkenden gaan onder anderen meer belasting betalen en de (bijna) gratis kinderopvang wordt uitgesteld.
Meer uitgaven en lagere belastingen zijn niet gratis. Al "het zoet" - waar de coalitie deze week al veel over heeft gedeeld - heeft ook een prijskaartje, dat in de politiek ook wel "het zuur" wordt genoemd.
Voor we aan de lijst met bezuinigingen en lastenverhogingen beginnen, moet eerst gezegd worden dat het kabinet een meevaller van 8 miljard euro had. Maar om alle wensen en eisen te dekken was er meer geld nodig.
Die rekening komt deels terecht in de portemonnee van mensen. Het kabinet belooft dat iedereen er alsnog op vooruit zal gaan, maar dat is op basis van de voorjaarsnota nog niet te controleren. Pas in augustus vindt de besluitvorming over de koopkracht plaats. Daarover hoor je dus meer op Prinsjesdag.
Wat weten we nu al wel? Werkenden gaan meer belasting betalen. De belastingkortingen die zij krijgen, groeien niet mee met de inflatie. Op de ministeries gebeurt iets soortgelijks. De bedragen die bewindspersonen krijgen gaan ook niet meer meestijgen met de inflatie.
Op het gebied van zorg krijgt minister Fleur Agema te maken met twee kleine bezuinigingen. Het kabinet gaat zelfhulpmedicijnen zoals paracetamol niet meer vergoeden en de uitgaven voor ouderenzorg mogen minder stijgen dan eerst het geval was.
Ook wordt er bezuinigd op het kindgebonden budget. Daar krijgen in de toekomst minder mensen recht op. Verder wordt de werkloosheidsuitkering (ww) gekort van 24 naar 18 maanden en zet het kabinet een streep door de regeling waarmee kwetsbare kinderen in het voortgezet onderwijs worden geholpen.
Wat ook opvalt: de invoering van de (bijna) gratis kinderopvang wordt met twee jaar uitgesteld. Het kabinet mikt nu op 2029. Het uitstel levert het kabinet tijdelijk miljarden euro’s op.
Er wordt ook veel geschoven met geld. Op alle ministeries wordt gereserveerd geld voor latere jaren via zogenoemde kasschuiven naar voren gehaald.
Maar er vinden ook andere verschuivingen plaats. BBB-leider Caroline van der Plas liet bijvoorbeeld trots weten dat er zo'n 2 miljard euro naar de aanleg van de Nedersaksenlijn gaat. Maar dit geld verdwijnt uit het potje dat gereserveerd was voor een andere spoorverbinding in het noorden van het land: de Lelylijn. Uit dit potje worden ook de andere investeringen in infrastructuur betaald.
Ook wordt er een fors bedrag uit het Klimaatfonds gehaald. Dat geld is bedoeld voor langetermijninvesteringen, zoals kernenergie, om de klimaatdoelen te halen.
Wat gaat het kabinet allemaal doen met dit geld? Allereerst gaat de energiebelasting omlaag, waardoor de energierekening voor huishoudens iets lager zal uitvallen. Daarnaast worden de huren in de sociale sector voor twee jaar bevroren. De vrees is wel dat corporaties daardoor minder geld hebben om te investeren in nieuwe woningbouw. Het kabinet komt hiervoor wel met een compensatie, maar die weegt daar niet tegenop.
Ook gaat er een streep door de geplande bezuiniging op de kinderopvang. De coalitie had eerder afgesproken dat de toeslag in 2026 niet geïndexeerd zou worden. Dat wordt dus teruggedraaid.
Er is ook geld gevonden voor het terugdraaien van de btw-verhoging op boeken, cultuur en sport. Bovendien wordt de huurtoeslag verhoogd. Dat wordt door het kabinet en de coalitie verkocht als “de boodschappenbonus".
Minister Marjolein Faber (Asiel) krijgt ook meer geld (zo'n 900 miljoen euro) om opvang te regelen voor asielzoekers. In de voorjaarsnota is ook definitief een streep gezet door de voorgenomen btw-verhoging op cultuur en sport (wat 1,2 miljoen euro op zou leveren). Ook het budget voor ontwikkelingshulp gaat omhoog omdat deze weer mee gaat groeien met de economie.
De gemeenten die massaal in de bres sprongen voor het 'ravijnjaar' 2026 krijgen extra geld om de dip in het geld dat zij van de overheid zouden krijgen deels op te vangen. Ook krijgen gemeenten voor de komende jaren meer geld voor jeugdzorg. Maar de eveneens gevraagde compensatie voor de extra gemaakte jeugdzorgkosten van de afgelopen jaren zit er nu nog niet in. De rechtszaak die gemeenten hier misschien voor wilden aanspannen, is voorlopig in de ijskast gezet.
Daarnaast gaat er de komende jaren steeds meer geld naar Defensie, te beginnen met 200 miljoen euro extra volgend jaar. Het bedrag van 1,1 miljard euro, dat VVD-leider Dilan Yesilgöz eerder deze week trots presenteerde, wordt pas in 2029 bereikt.
Maar niet alle problemen zijn opgelost in deze voorjaarsnota. Zo komt er (vooralsnog) geen extra geld voor de problemen in de gevangenissen en pandemische paraatheid. Er is nog geen geld gevonden om de compensatie voor de dure benzineprijzen voort te zetten.
Er is ook nog geen geld gevonden voor 'grote’ dossiers waar op termijn wel veel geld voor vrijgemaakt moet worden. Denk aan het oplossen van de stikstofproblematiek en de nu nog ingeboekte onrealistische bezuinigingen op de asielketen.
Source: Nu.nl algemeen